1453'ün 3. sayısı çıktı

1453'ün 3. sayısı çıktı.13222
  • Giriş : 06.03.2008 / 15:50:00

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. tarafından çıkartılan ''1453 İstanbul Kültür ve Sanat Dergisi''nin 3. sayısı okuyucuyla buluştu. Derginin son sayısında Hürrem Sultan'ın politik mektuplarına yer verildi.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


İlk iki sayısı ile geniş yankı uyandıran 1453 İstanbul Kültür ve Sanat Dergisi 176 sayfalık üçüncü sayısı ile okuyucularının karşısına çıktı.

“Hocaların hocası” olarak nitelenen Prof. Dr. Halil İnalcık 1453 İstanbul Kültür ve Sanat Dergisi’nde yer alan “1455 Osmanlı İstanbul Tahriri” başlıklı yazısında fetih sonrasında yaşanan iki buçuk yılı ele alıyor

Fetih’ten hemen sonra Fatih Sultan Mehmed’in emri ile hazırlanmaya başlanan tahrir defterinden yola çıkarak yazdığı yazısında Prof. İnalcık “Bizans İstanbul’u zorla (anveten) ve Galata bir ‘ahdname’ ile sulhen alındığı için, her birindeki halk ve gayrimenkuller, İslam Hukuku’nun farklı hükümleri uyarınca farklı muamele görmüştür. Ben, Galata ile ilgili çalışmamda, toplam 91 sayfa olan Galata bölümünü inceledim…” diyor.

Yeni başkent yeniden nüfuslandırılıyor

İslam Hukuku’na göre, zorla (anveten) alınmış bir şehirdeki arazi ve binaların hükümdara ait olduğu belirtilen yazıda Sultan’ın fetihten sonraki öncelikli kaygısının, yeni başkentin hızla yeniden nüfuslandırmak olduğuna değinilmekte.

Fetihten sonra Romalı hükümdarların halefi olduğunu iddia ederek Kayser-i Rûm unvanını alan Fatih, harap olmuş şehri yeniden nüfuslandırmaya ve yeniden inşa etmeye başladı.

Sultan’a yakın Rum tarihçi Kritovoulos, fetihten sonraki ilk günlerde esir Rumlar’ın şehre yerleştirilmesiyle ilgili ilginç ayrıntılar vermektedir. “Bütün muharebelerde ve şehrin teslim alınması sırasında ölen Romalı ve yabancılar, erkek, kadın ve çocuk olarak hemen hemen dört bin olarak bildirildi ve yaklaşık beş yüzü bütün ordudan olmak üzere elli binden biraz fazla kişi esir alındı.” Esirlerin beşte biri, Sultan’ın payı olan yaklaşık bin adam “daha önce Stenties olarak adlandırdıkları denizcilerden oldukları için hanımları ve çocukları ile birlikte şehir limanının kıyılarına yerleştirildi. Onlara evler verdi ve belirli bir süre için vergilerden muaf tuttu.”

Zağonos ve Şahabeddin Paşalar cezalandırılıyor

Ayrıca ilk kararı, “uygun gördüğü asilzadeleri oraya hanımları ve çocuklarıyla birlikte yaşamak üzere yerleştirmekti. Daha sonra onlara evler ve araziler ile erzak verdi ve her şekilde yardım etmeye çalıştı.” Ancak Büyük Düka Notaras’ın da aralarında bulunduğu asilzadelerin “artık kendi menfaatleri için, daha önce sahip olduklarını elde etmek amacıyla kumpas kurmaktan çekinmeyeceklerine ya da oraları düşmanlara terk edeceklerine” dair uyarının ardından, hepsi idam edildi. Daha sonra kendisine bu tavsiyeyi veren vezirleri Zağonos ve Şahabeddin’i cezalandırdı. Tahrirdeki delillerimize dayanarak, fethedilen şehrin mahallelerine iki göçmen dalgası geldiğini görüyoruz. İlk göçmenler, hemen fetihten sonra geldi. Görgü şahidi Osmanlı tarihçisi Tursun Bey, Fatih’in zengin ya da fakir olsun kendi isteğiyle gelen herkesin, istediği terkedilmiş evi ya da konağı seçebileceğini ve kendisine bunların mülkiyetinin verileceğini ilan ettiğini belirtiyor. Tursun, çağrıyı duyan çok sayıda kişinin gelip evlere ve konaklara yerleştiği bilgisini ekliyor. Bunun Anadolu ve Trakya’dan bir göçmen dalgasını harekete geçirdiği anlaşılıyor. Ama gelenler, harap olmuş ölü bir şehirde geçim şansı görmeyip kısa sürede ayrıldı. 1453’ün Haziran ayında Edirne’ye doğru yola çıkmadan önce Fatih, 1453 Eylülü’ne kadar İstanbul’a beş bin hanenin getirtilmesini emretmişti… “

1453 İstanbul Kültür ve Sanat Dergisi Prof. İnalcık’ın yazısı dışında üç konuyu daha kapağına taşımış. Dergide Hürrem Sultan’ın politik mektupları – Prof. Dr. Mustafa Akbulut, İstanbul’daki Saklı Nehir Hazinesi – Arkeolog M. Metin Gökçay ve Tarabya’daki Alman Askeri Mezarlığı’nın sırrı – A. Aylin Doğan’ın yazıları ile ele alınıyor.

Türkçe ve İngilizce olarak yayımlanan derginin üçüncü sayısında da Avrupa’nın büyük kentlerinin belediye başkanları ile yapılan röportaj geleneği sürdürülüyor. Derginin Genel Yayın Koordinatörü A. Aylin Doğan bu kez Venedik Belediye Başkanı Massimo Cacciari ile röportaj yapmış.

İçindekiler bölümüne bakıldığında bu güne kadar yayınlanan benzerlerine göre 1453 İstanbul Kültür ve Sanat Dergisi’nde konu yelpazesinin oldukça geniş tutulduğu görülüyor.

Prizren’den İstanbul’a Bozanın yolculuğu – Röportaj: Gündegül PARLAR

1455 Osmanlı İstanbul Tahriri – Prof. Dr. Halil İNALCIK

Tarabya’daki Alman Askeri Mezarlığı’nın sırrı - A. Aylin DOĞAN

İstanbul’un Fethi’nin ilk İtalyan tanıkları – Prof. Dr. Mahmut H. ŞAKİROĞLU

Saklı Nehir Hazinesi – M. Metin GÖKÇAY

Bir kağıt arkeoloğu; R. Sertaç KAYSERİLİOĞLU – Röportaj: Gündegül PARLAR

Hürrem Sultan’ın politik mektupları – Prof. Dr. Mustafa AKBULUT

Aşkın şiirin ve sanatın şehri; Venedik – Röportaj: A. Aylin DOĞAN

Dolmabahçe’de zaman – Şule GÜRBÜZ

Mercan Dede; “Siz neyi değil ney sizi üflemeli” – Röportaj: Yılmaz PARLAR

Farklılıklarda Birleşmek 2010 – Esra Nilgün MİRZE

İstanbul’daki Doğu Roma – Süleyman Faruk GÖNCÜOĞLU

Son Osmanlı; Zeynel Abidin Erdem – Röportaj: Hüseyin SORGUN

Osmanlı İstanbul’unda Sürre-i Hümayun geleneği ve kurban – Şerif ESENDEMİR

Zaha Hadid’in esin kaynağı kubbeler – Osman BOLAT

Sahaflar Çarşısı’ndan geçerken – M. Sabri KOZ

Mülteci papağanlar – Berrin AKYILDIRIM

E. Strauss’dan Sultan Abdülaziz’e bir beste – Prof. Dr. Ömer EĞECİOĞLU

İstanbul’u betimleyen ressam; Naile AKINCI – Doç. Dr. A. Kamil GÖREN

Derginin ajandasında da sergilerden yeni çıkan kitaplara, müzik dünyasından sinema dünyasına kadar bütün yönleriyle güncel İstanbul kültür ve sanatının panoramasının çıkarıldığı 1453 İstanbul Kültür ve Sanat Dergisi’nin üçüncü sayısı İstanbul Kitapçısı’dan veya İstanbul’daki gazete bayilerinden satın alınabilir.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious