301, 'eski 159' mu olacak?

  • Giriş : 07.02.2007 / 00:00:00

301. maddede değişiklik yapılması için kafa kafaya veren dokuz sivil toplum örgütünün önerdiği 'yeni' 301, eski TCK'daki 159'un neredeyse birebir kopyası oldu.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 301. maddesi için dokuz sivil toplum örgütünün önerdiği değişiklik, hayal kırıklığı yarattı. Önerilen metin eski TCK'da 'aynı suçu' düzenleyen 159. maddeye çok yakın bulundu. 159. madde yüzünden pek aydının canı yanmıştı.

Dokuz sivil toplum örgütü tarafından önerilen değişiklik Hrant Dink'i de 'kurtaramayacaktı'. Çünkü Yargıtay Ceza Genel Kurulu (YCGK) Hrant Dink'e verilen hapis cezasını, değiştirilmek istenen 301'inci maddeye göre değil, zaten şimdi 301'in yerine önerilen metinle neredeyle birebir aynı olan eski TCK'nın 159. maddesi uyarınca onaylamıştı.

'Tahkir ve tezyif' aynen
Hrant Dink'in öldürülmesinden sonra dokuz sivil toplum örgütünün önerdiği metinde 301'deki 'aşağılamak' ibaresinin yerine koyduğu 'tahkir ve tezyif' kavramı eski TCK 159. madde ile ceza kültürümüzde yer etti. Yeni öneride 'Türklüğü' ibaresi korundu, 'Cumhuriyeti' ibaresi yerine 'Türkiye Cumhuriyeti' yer alırken, Türklüğü yabancı ülkede aşağılama suçuna ceza artırımı öngören maddeden vazgeçildi.
Yeni öneride 'Türklük' deyiminden ne anlaşılması gerektiği için Anayasa'nın 66. maddesi adres gösterildi. Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamalarının suç olamayacağına ilişkin öneri de 159. maddenin son halinde de vardı.
Son değişiklik ceza üst sınırının tüm fıkralarda üç yıldan iki yıla düşmesi oldu.
Yeni önerilen metin bu yüzden 'Aynen 159. madde gibi' değerlendirmesine yol açtı, metin bu haliyle düşünceye cezayı önlemeyeceği, değişikliklerin günü kurtarmaya yönelik olduğunu düşündürttü.
301'in yerine önerilen metin yaklaşık 159. madde olması, '301 değil bu madde olsaydı, Hrant Dink ceza alır mıydı almaz mıydı' sorusunu da akla getirdi. Bunun yanıtıysa çok net. Yeni önerilen madde, o dönem yürürlükte olsaydı Dink yargılanmaktan ve cezalandırılmaktan kurtulamazdı. Çünkü Dink zaten 159 kurbanıydı.

Bu sonucu verense Dink'in zaten, bazen unutulduğu gibi 301'e göre değil, bir önceki 159. maddeye göre yargılanıp cezalandırıldığı gerçeğiydi. Kararları mahkemeleri de bağlayıcı nitelikte olan Yargıtay Ceza Genel Kurulu davada 301 yerine 159. maddenin uygulanmasını doğru bulmuş, başka ifadeyle 301. maddenin 159'a göre lehe değil aleyhe kabul etmiş, Hrant Dink'e 159. maddeden verilen cezayı onaylayarak 'Dink'in Türklüğü tahkir ve tezyif ettiğine' de hükmetmişti.

'Niyet kötü...'
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, ayrıca Türklük tanımından ne anlaşılması gerektiğine de Hrant Dink kararında yer verirken yeni metinde önerilen Anayasa 66. maddesini de dikkate almıştı. Şimdiki öneriyle çok yakın olan eski TCK 159'a göre Dink'e ceza gerekçesinin sonuç kısmı:
"... Sanığın yazısında küçültme unsuruyla kullandığı 'zehirli kan' sözcüğünün Türklere yönelik olduğu, kötü niyetle ve tezyif amacıyla kullanıldığı anlaşılmıştır. Suça konu yazının yayımlandığı mevkute, sanığın konumu, hitap edilen kitle, yazının muhatap kitle tarafından algılanma biçimi gözetildiğinde, kullanılan ibarenin Türklüğü tahkir ve tezyif edici nitelikte bulunduğu, esasen bu amaçla da kaleme alındığı, Ermeni toplumunu yüceltirken Türk toplumunu aşağılamanın ifade özgürlüğü ve eleştiri kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucunu ulaşılmıştır"

Hukukçular: Daha kötü olur
Yargıçlar ve Savcılar Birliği Başkanı Ömer Faruk Eminağaoğlu ile düşünce davalarında uzman avukat Fikret İlkiz de 301'in yerine önerilen metnin eski 159. maddeyle çok benzer olduğunu, düzenlemenin düşünce cezalarına açık kapı bıraktığını dile getirdi.
Eski TCK'nın kopyası olarak görülen değişiklik için yapılan önerisi Türkiye Odalar Borsalar Birliği, İktisadi Kalkınma Vakfı, Türk-İş, Hak-İş, Türkiye İşverenler Sendikası, Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Memur-Sen, Televizyon Yayıncıları Derneği ve Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği'nce gündeme getirilmişti.

301. madde böyle diyor
Yürürlükteki MADDE 301 - (1) Türklüğü, Cumhuriyet'i veya TBMM'yi alenen aşağılayan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini, Devletin yargı organlarını, asker veya emniyet teşkilatını alenen aşağılayan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (3) Türklüğü aşağılamanın yabancı bir ülkede bir Türk vatandaşı tarafından işlenmesi hâlinde, verilecek ceza üçte bir oranında artırılır.
(4) Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.

159. madde böyle diyordu
Kaldırılan MADDE 159: 'Türklüğü, Türk Milletini, Türkiye Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Bakanlar Kurulunu, bakanlıkları, adliyeyi, Devletin askeri veya emniyet ve muhafaza kuvvetlerini veya bunları temsil eden bir kısmını alenen tahkir ve tezyif eden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Birinci fıkrada yazılı cürümlerin işlenmesinde, tahkir ve tezyif edilen açıkça belirtilmemiş olsa bile, ona yönelik bulunduğunda tereddüt edilmeyecek bir durum varsa, tahkir ve tezyif edilen açıklanmış gibi kabul edilir. Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına veya TBMM kararlarına alenen sövenlere bir aydan altı aya kadar hapis cezası verilir. Türklüğü, Türk Milletini veya Türkiye Devletini tahkir ve tezyif, yabancı memlekette bir Türk vatandaşı tarafından işlenirse verilecek ceza üçte biri oranında artırılır."

Fark var mı?
Sivil toplumun önerdiği MADDE 301'se şöyle:
1) Türklüğü, Türkiye Cumhuriyetini, TBMM'yi, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, devletin yargı organlarını, askeri veya emniyet teşkilatını alenen tahkir ve tezyif eden altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. 2) Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç teşkil etmez.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious