ABD-İran savaşında kim kaybeder?

  • Giriş : 24.10.2006 / 00:00:00

ABD ile İran arasındaki nükleer restleşme Türkiye'yi nasıl etkileyecek? Ankara'da bu sorunun yanıtı aranırken, TAPEV konuyla ilgili çarpıcı bir rapor yayımladı.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Güneydoğu komşumuz İran'ın uranyum zenginleştirme programından taviz vermeyerek ABD ile restleşmesi, BM'nin ekonomik yaptırım uygulama ihtimalini kuvvetlendirirken, TEPAV rapor hazırlayarak uyardı: Mesele, Türkiye için 'beka sorunu'na dönüşebilir

ABD ile İran arasındaki nükleer restleşme Türkiye'yi nasıl etkileyecek? Ankara'da bu sorunun yanıtı aranırken, Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), konuyla ilgili hazırladığı raporda çarpıcı tespitler yaptı.

Krizin ilerleyen dönemde Türkiye'yi ekonomik, politik ve güvenlik açılarından direkt etkileyeceği belirtilirken, 'Mesele, Türkiye için beka sorununa dönüşebilir' uyarısı yapıldı. Sıfır maliyetli çözümün bulunmadığı vurgulanarak, şimdiden gerekli planlamaların yapılmasının önemine işaret edildi.

'İran Sorununun Geleceği: Senaryolar, Bölgesel Etkiler ve Türkiye'ye Öneriler' başlığındaki raporda, önümüzdeki dönemde İran'a yönelik yeni yaptırımların gündeme gelebileceği, son aşamada köklü değişimler yaşanabileceği vurgulandı. Her türlü olasılıkta Türkiye'nin ikilemlerle karşı karşıya kalacağı ve tercih yapmak zorunda bırakılacağı kaydedilirken, özellikle hükümetler uyarıldı. Raporda şöyle denildi:

'Türkiye için sıfır maliyetli bir çözüm bulunmamaktadır. İran'ın nükleer güce sahip olmasının da, rejimin değişmesinin de Türkiye'ye maliyeti olacaktır. Hangi senaryo işlerse işlesin, Türkiye öngörüleri ile ancak maliyeti düşürebilir. Bunun için, sorunu iyi izlemeli, stratejik kırılma anlarını önceden görmeli ve güçlerini koordine edebilmelidir.'

Ekonomi sarsılacak

Raporda, krizin Türkiye'ye etkilerine dikkat çekiliyor. Karşılaşılacak başlıca ekonomik sıkıntılar özetle şöyle sıralanıyor:

- Her yıl yaklaşık 75 bin Türk TIR'ı İran karayollarını kullanarak bu ülkeye veya Orta Asya Türk Cumhuriyetleri'ne mal taşımaktadır. Eğer BM'den ekonomik ambargo kararı çıkacak olursa, Türk taşımacılık sektörü önemli bir pazarı ve güzergahı kaybedecektir.

- Her yıl yaklaşık 1 milyon İranlı Türkiye'ye turist olarak gelmektedir. Seyahat kısıtlamaları bu ülkeden gelecek turistlerin hareketlerini sınırlayabilir.

- Dış ticaret verilerine göre Türkiye İran'la geniş bir ürün yelpazesinde 4.5 milyar dolarlık ticaret hacmine sahip olup rakam sürekli artmaktadır. Ambargo uygulanması durkumunda ticaret durma noktasına gelecek, zamanla mali kayıplar oluşacak ve yasadışı ticaret hız kazanacak.

- Enerji sektörü olumsuz etkilenecek. Verilere göre, dünya piyasalarında petrol ve doğal gaz fiyatlarında görülecek bir dolarlık artışın Türkiye'ye yıllık maliyeti 160 milyon dolar.

- BM ekonomik ambargo kararı alırsa Türkiye doğal gaz alımını durdurmak zorunda kalacak. Halen tüketimin yüzde 15'i bu ülkeden karşılanıyor.

- Akaryakıt kaçakçılığı artacak.

Politika da etkilenecek

Raporda, krizin Türkiye'deki politikayı da etkileyeceğine dikkat çekiliyor. Türk kamuoyu ve politika yapıcılarının çeşitli şekilde tartışmalarla ayrışabileceği, önemli kırılmalar yaşanabileceği vurgulanıyor. İran'daki Kürt milliyetçiliği ve Türk (Azeri) milliyetçiliğinin artmasının da sorunlara yol açabileceği belirtiliyor. Kamuoyunda ideolojik bölünmelerin olabileceği, İran rejimi ve laik Türkiye ikileminin ortaya çıkabileceği ifade ediliyor. Türkiye'nin ABD, Rusya, İsrail, Azerbaycan ve Ermenistan ile ilişkilerinin de etkileneceği vurgulanıyor.

Terör uyarısı

Raporda güvenlik sorununa da dikkat çekiliyor. Askeri güç kullanılsa da kullanılmasa da bu sıkıntıya vurgu yapılıyor. İran'ın terör kartını açabileceği, etnik ve radikal terör örgütleriyle Türkiye'yi hedef alabileceği belirtiliyor. İran'dan kitlesel göçlerin olma olasılığına işaret edilirken, kaçakçılık ve sınır güvenliğinin sorun olacağı, özellikle nükleer kapasitenin varlığının da sıkıntı sebebi olduğu belirtiliyor.

Türkiye'nin şimdiden senaryolara göre hazırlık yapması öneriliyor.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious