Almanya, Türkiye üzerinden para kazanıyor

  • Giriş : 06.05.2007 / 00:00:00

Dünya fındık üretiminin yüzde 70'ini, ihracatının ise yaklaşık yüzde 80'ini elinde bulunduran Türkiye, fındık üretmeyen ancak Türk fındığını işleme koyan Almanya Borsası'nı izliyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Uluslararası fındık ticaretini tek başına yönlendiren Almanya, Hamburg Borsası aracılığı ile üretici ülkelerin fındıklarına fiyat koyuyor. Yani Almanya, Türkiye üzerinden fındık ve fındık mamülleri sektöründe para kazanıyor.

Türk fındığının Alman borsasında değer kazanmasının üreticinin işine yaramadığına dikkat çeken akademisyenler ile ziraat odaları, uluslararası düzeye hitap edilecek bir fındık borsasının kurulmasını istiyor. Kurulacak bir fındık borsasının sektörü daha da geliştireceğini, fındıkla ilgili yaşanan sorunları ortadan kaldıracağını ifade eden yetkili çevreler, aksi halde Türk fındığının uzun vadede alıcı bulamayacağını ve ekonominin zarar görmeye devam edeceğini düşünüyor.

Türkiye'de 600 bin hektarlık dikim alanında her yıl ortalama 700 bin ton fındık üretiliyor. Yaklaşık 50 bin üreticinin yetiştirdiği fındık, sektöründe 4 milyon kişiye iş imkanı sağlıyor. Ordu, Giresun, Rize, Trabzon ve Artvin'de yetiştirilen fındığın tamamı, başta Avrupa Birliği (AB) ülkeleri olmak üzere Dünya'nın değişik ülkelerine ihraç ediyor. 2004 yılında 271 bin ton iç fındık ihraç eden Türkiye, bundan 1.2 milyar dolar döviz sağladı. 2005 yılında ise yüzde 58 artışla 209 bin ton iç fındık ihracatından 1.9 milyar dolar gelir elde edildi. Fındığın iç pazardaki tüketimi ise toplam tüketim payı içinde yüzde 10 civarında. Bu artış, üretici ve tüccar kanadının yüzünü güldürürken, fındığa bağlı olarak üretilen çikolata ve şekerli gıda sektörü ise pahalı ürüne sıcak bakmıyor. Bunun en büyük nedeni ise fındığın Almanya'daki Hamburg Borsası'nda işlem görmesi.

"ALMANYA ÜRETİM YAPMIYOR AMA DÜNYA FINDIK İHRACATININ YÜZDE 10'UNU GERÇEKLEŞTİRİYOR"

Almanya hiç fındık üretimi yapmamasına rağmen tek başına dünya fındık ihracatının yüzde 10'unu gerçekleştiriyor. Bunu da fındık üreticisi ülkelerden alarak yapıyor. Üretici konumda olan ülkelerdeki fındık fiyatlarını istediği gibi belirleyen Almanya, bundan kâr ettiği gibi fındık üzerine kurduğu çikolata ve şekerli gıda sanayisi ile de ekonomisini güçlendiriyor. Üretilen çikolata ve şekerli gıdalar sayesinde Almanya, ihracat ve iç tüketimde sektör içinde yüzde 30'lara varan paya sahip bulunuyor.

Almanya'daki bu olumlu gelişme, fındık lideri olan Türkiye için maalesef geçerli değil. Fındık ihraç eden ülkeler sıralamasında Türkiye, İtalya'dan sonra üçüncü sırada yer alıyor. Bugüne kadar göreve gelmiş hükümetlerin Türkiye'de fındık borsası kurma yönünde somut adımlar atamaması, üretilen fındığın uluslararası piyasalarda ucuz işlem görmesine neden oluyor. Buna bağlı olarak da üretimde, tüketimde, fiyatının belirlemesinde, pazarlanmasında ve ihraç edilmesinde meydana gelen maddi kayıplar, ülke ekonomisini zarara uğratıyor. Türk fındığının dünya piyasalarında üstünlüğünü sürdürebilmesi için fındık borsası kurulmasının şart olduğunu söyleyen ilgili çevreler, aksi halde bu üstünlük avantajının kaybedilebileceğine dikkat çekti. Dünya fındık piyasasına hiç üretim yapmadığı halde Almanya'nın hakim olduğunu belirten yetkililer, 1970 yılında kaptırdığı fındık borsasını kurarak sektörde söz sahibi olmak istiyor.

Bulgaristan, İtalya, Romanya, Arjantin, Almanya, Gürcistan ve Azerbaycan'ın fındık üretmeye başladığını ifade eden Ordu Ticaret Borsası Başkanı Necdet Gürsoy, hükümeti bu konuda duyarlı davranmaya davet etti. Fındık ticareti ve sanayisi konusunda Türkiye'nin 40 yıl önce yapması gereken yatırımı, bugün Almanya'nın gerçekleştirdiğini söyleyen Gürsoy, "Türkiye'de fındık borsası mutlaka kurulmak zorunda. Bunun için elimizi çabuk tutmalıyız. Almanya, fındığımız sayesinde ekonomisini güç katmaya devam ediyor. Eğer borsa kurulursa fındığı daha kaliteli üretmeye başlayacağız. 100 kilo fındığı 90 kiloya satma dönemi bitip kantarla ticaret dönemi başlayacak. Fiyatlar arz talep dengesine göre oluşacak. Bu güne kadar borsa konusunda somut bir gelişme olmadı. Ama biran önce kurulmasında da fayda görüyorum" dedi.

"ULUSLARARASI DÜZEYDE FINDIK BORSASI KURULMASI KAÇINILMAZ"

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Yunus Pınar da, uluslararası düzeyde fındık borsası kurulmasının kaçınılmaz olduğunu kaydetti. Almanya ekonomisinin büyümesinde Türk fındığının büyük katkısının olduğunu dile getiren Pınar, "Fındık fiyatının iç ve dış piyasalarda gerçekçi bir şekilde belirlenmesi, Türk fındık üreticisinin emeğinin karşılığını alması, üretimde kalitenin yükseltilmesi, yurt içi ve yurt dışına pazarlanmasının geliştirilmesi, işletmelerin yapısal sorunlarının çözümlenmesi ve fiyatların rekabet koşullarına göre meydana gelmesini sağlayacak alt yapının oluşturulması gibi sebeplerden dolayı Karadeniz'de fındık borsası şart. Yoksa üretici konumda da olsak Almanya bize hükmetmeye devam edecek" diye konuştu.

Fındık Borsası kurulması konusunda ihtiyaç duyulduğunu dile getiren Samsun Tarım Müdürü Sadullah Kirenci ise, Türkiye'nin fındık sektöründe Dünya genelinde söz sahibi olması için borsanın gerekli olduğunu vurguladı. Fındıkta önemli olanın fiyatın belirlenmesi ve sabit tutulması olduğunun altını çizen Kirenci, "Bu da ancak borsa ile olur. Borsa kurulursa fındık fiyatımızı kendimiz belirleriz. Uluslararası alanda da fındıkta gerçek anlamda söz sahibi oluruz. Şuan için bu mümkün değil. Biraz zamana ihtiyaç var" şeklinde konuştu.

Filiz Şekerleme Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş Yönetim Kurulu Başkanı Taner Çoruh, fındığın ekonomi için büyük kayıplar verdiğini kaydetti. Fabrikalarında helva ve şekerleme türü gıdalar ürettiklerini anlatan Çoruh, Türk fındığının Almanya'da işlem görmesi nedeniyle Almanya ve yakın ülkelerdeki helva ve çikolata üreten firmalarla rekabet edemediklerini vurguladı. Çoruh, "Fındığı bin bir zahmetle çiftçimiz tarafından üretilmesine karşın masraflar ile birlikte en pahalı şekilde yine biz kullanıyoruz. Türkiye'de üretilen çikolata, helva ve şekerleme türü gıdalar, kalite bakımından Avrupa'da üretilenlerin çok üzerinde. Fakat rekabette bizim şansımız çok az. Bir an önce fındığın borsası Türkiye'de kurulursa, bu sektördeki patlamayı tahmin bile edemiyorum" ifadelerini kullandı.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious