Anayasa taslağı netleşiyor

Anayasa taslağı netleşiyor.19954
  • Giriş : 20.11.2007 / 08:33:00

AK Parti, Bilim Kurulu'nun hazırladığı anayasa taslağı tamamlanmak üzere.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Prof. Dr. Ergun Özbudun başkanlığındaki 6 akademisyenin imzasını taşıyan taslağa AK Partili hukukçularla yapılan Sabanca zirvesinde son şekli verilmişti.

Parti kurmayları tarafından masaya yatırılan bu metin, büyük ölçüde benimsendi. Üniversitelerde kılık-kıyafet düzenlemesi, YÖK'ün yapısı, din eğitimi ile ilgili maddeler üzerinde ise mutabakat sağlanamadı. AK Parti'nin taslağında 1982 Anayasası'nın değiştirilemez denilen 1 ve 2. maddeleri aynen korunuyor. 3. maddedeki 'Dili Türkçedir' yerine, 'Resmi dili Türkçedir' ifadesi konuldu. Devrim kanunlarının korunmasını düzenleyen 174. maddeye dokunulmadı. AK Parti'nin kabul ettiği maddeler şöyle:

Cumhurbaşkanının yetkileri kısılıyor: 1982 Anayasası'nda cumhurbaşkanı; Anayasa Mahkemesi, HSYK ve Danıştay'a üye seçiyordu. YÖK başkanı ve rektörler Cumhurbaşkanı tarafından atanıyordu. Akademisyenlerin taslağında cumhurbaşkanının yetkileri parlamenter sisteme uygun hale getirildi. AK Parti, cumhurbaşkanının yetkilerini kısıtlayan hükümleri aynen kabul etti.

Anayasa Mahkemesi 17 üyeden oluşacak: 1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi 11 asıl ve dört yedek üyeden oluşuyor. Cumhurbaşkanı; Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi, YÖK, Sayıştay, üst kademe yöneticileri (vali, büyükelçi vb.) ile avukatlar arasından üyeleri belirliyor. Akademisyenlerin önerisinde, Anayasa Mahkemesi'nin üye sayısı 11'den 17'ye çıkarılıyor. 8 üyenin TBMM tarafından seçilmesi öngörülüyor. Meclis, nitelikli çoğunlukla (5'te 3) üye seçebiliyor. Mahkemeye Yargıtay ve Danıştay 4'er, Sayıştay 1 üye gönderiyor, üyeler bir defaya mahsus olmak üzere 9 yıl görev yapabiliyor. Yedek üye uygulamasına son verilirken mahkemenin en az 13 üye ile toplanması ve katılanların salt çoğunluğu ile karar vermesi öngörülüyor. AK Parti, akademisyenlerin önerdiği 17 üyeli yapıyı benimserken Türkiye Barolar Birliği'nden bir avukat, üyenin seçilmesi cümlesini ilave etti. Anayasa Mahkemesi'ne Meclis'in üye seçimi de kademelendirildi. Buna göre 1. ve 2. turda 5'te üç, diğer turlarda salt çoğunluk yeterli olacak.

Adalet bakanı, HSYK'nin doğal üyesi: 1982 Anayasası'na göre HSYK, 7 asıl ve 5 yedek üyeden oluşuyor. Kurulun 3 asıl ve 3 yedek üyesi Yargıtay Genel Kurulu'nun, iki asıl ve iki yedek üyesi Danıştay Genel Kurulu'nun kendi üyeleri arasından her üyelik için gösterecekleri üçer aday içinden cumhurbaşkanınca 4 yıllığına seçiliyor. Kurulun başkanı adalet bakanı, müsteşarı ise kurulun tabii üyesi. Akademisyenlerin önerisine göre HSYK, 17 asıl, 4 yedek üyeden oluşacak. Adalet bakanı kuruldan çıkarılırken, müsteşarın üyeliği devam edecek. TBMM, kurula birinci sınıf hâkim ve savcılar arasından 5 asıl, 1 yedek üye seçecek. 3 asıl, 1 yedek üye Yargıtay'da, 2 asıl, bir yedek üye Danıştay'da yapılacak oylamayla belirlenecek. 6 asıl, 1 yedek üye birinci sınıf adli ve idari yargı hâkimleri tarafından seçilecek. Üyelerin görev süresi 4 yıl olacak. AK Parti, akademisyenlerin önerisini bazı değişiklikler yaparak kabul etti. Buna göre, HSYK'nin 4 asil ve 1 yedek üyesi, görevdeki bütün hâkim ve savcılar, birinci sınıfa ayrılmış meslektaşları arasından seçecek. Diğer üyeler, Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca seçilecek. Adalet bakanı kurulun doğal üyesi olacak, katılamadığı durumlarda müsteşarı bulunacak.

'Türk denir' ifadesi tercih edildi: AK Parti, 1924 Anayasası'nda bulunan vatandaşlık tanımını benimsedi. Buna göre, partinin taslağında "Türkiye Cumhuriyeti'ne vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkese din ve ırk farkı gözetmeksizin Türk denir." ifadesi yer alacak. Akademisyenlerin hazırladığı taslakta, 3 farklı vatandaşlık tanımı yer alıyordu. "Devlete vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır." birinci öneriydi. İkincisi 1924 Anayasası'nda yer alan "Türkiye Cumhuriyeti'ne vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkese, din ve ırk farkı gözetilmeksizin Türk denir." ifadesiydi. Üçüncü alternatif ise "Vatandaşlık temel bir haktır. Kanunun öngördüğü esaslara uygun olarak bu statüyü kazanan herkes Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır." cümlesiydi. 1982 Anayasası'nın 66. maddesinde vatandaşlık, "Türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk'tür." şeklinde tanımlanıyor.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious