ATO'nun araştırması bir gerçeği ortaya koydu

  • Giriş : 02.04.2006 / 00:00:00

Ankara Ticaret Odası (ATO)'nun araştırmasına göre, bankalar çeşitli adlar altında 80 işlem için komisyon talep ediyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


ATO, bankaların ücret, komisyon ve bankacılık hizmet gelirleri adı altında, 80 işlem için vatandaştan para talep ettiklerini belirledi. ATO'nun, "Banka Ücret ve Komisyonları Araştırması" faiz gelirleri düşen bankaların, işlem ücretlerini "havadan para kazanma yolu" haline getirdiklerini ortaya koydu.

Araştırmaya göre, pek çok banka, "hesap açmak" için bile 5 milyon lira ücret talep ediyor. Hesabın açık olduğu süre boyunca da müşteriden "hesap işletim ücreti" alınıyor. Örneğin ticari müşterilerden aylık ortalama 3 milyon lira hesap işletim ücreti talep ediliyor. Çoğu banka, hesap işletim ücretini müşteriye sormadan doğrudan hesabından kesiyor.

"Kendi hesabına para yatıran" müşteriden 10 milyon lira, "başka şubeden kendi hesabına para yatıran" müşteri ile "başkasının hesabına para yatıran" müşteriden 10-25 milyon lira ücret ödemesi isteniyor.

Bankalar, "kredi kartı ekstresi" ve "hesap ekstresi" için de para alıyor. "Bireysel müşterilerin ekstre masrafı" ortalama 2.5 milyon lira iken "ticari müşterilerin ekstre masrafı" ortalama 5 milyon lirayı buluyor. Örneğin tüm bankacılık işlemlerini internet ya da ATM'den yapan bir müşteri, banka şubesine gidip son 3 aylık hesap hareketlerinin dökümünü isterse "hesap hareketleri ekstresi" adı altında sayfa başına 3 milyon 150 bin lira ödüyor.

Müşterinin yaşamını kolaylaştırmak ve bankacılık sektörünün iş yükünü hafifletmek için icat edilen ATM'leri de "darphane"ye çeviren bankalar, kasa fişi ebadındaki "ATM ekstresi" için müşterinin hesabından 300 bin-500 bin lira kesiyorlar. ATM ekstresi için 1 milyon lira talep eden bankalar da bulunuyor. "Düzenli ödeme talimatlı havalenin dekont"u için 1.5 milyon lira, "posta yoluyla gönderilen dekont" için 2 milyon lira isteniyor. Örneğin, üyesi olduğu kooperatifin hesabına düzenli olarak havale yapan bir vatandaştan "havale masrafı" alan banka, üstüne bir de dekont için para istiyor. Bir bankanın, çek ödemesi sırasında, ilgili şubeyi ya da ilgili bankayı arayarak çekin karşılığı olup olmadığını sormasının da bir bedeli var. Müşteriden, "çek provizyonu" adı altında 20 milyon lira ücret talep ediliyor.

"Keşide çeki düzenleme" ücreti ise 18-165 milyon lira arasında değişiyor. Örneğin bir şehirden bir başka şehre yolculuk ederken çanta içinde para taşımak istemiyorsanız ve bir bankadan bu meblağ karşılığında çek talep ediyorsanız, keşide çeki düzenleme ücreti ödemeniz gerekiyor. Bankalar, 12 ciltlik ansiklopedi fiyatına çek defteri satıyor. 100 yapraklı çek defteri için 115 milyon lira ödemek gerekiyor. 50 milyon lira ödeyen 25 yapraklı, 25 milyon lira ödeyen 10 yapraklı çek defteri alabiliyor. Çek defterinin bir sayfası, 1 milyon 150 bin lira ile 2,5 milyon lira arasında değişiyor.

Bu rakamlara çek karnesi istihbarat masrafı dahil değil. Çek defteri almak için ilk defa başvuruda bulunuyorsanız, durumunuzu araştıran banka "çek karnesi istihbarat masrafı" adı altında 50 milyon lira talep ediyor. Eğer çek defterinizi kaybederseniz, "kayıp çek yaprağı masrafı" adı altında 15 milyon lira ödemek zorunda kalıyorsunuz.

Bankaların havale ücretleri de el yakıyor. "İsme havale" yapmanın bedeli 20 milyon liradan başlıyor, 150 milyon lira'ya kadar çıkıyor. "ATM'den havale" yapanın hesabından 1,5 milyon lira kesiliyor. "Kendi portföy hesabına havale" yapandan 10 milyon lira, "başkasının portföy hesabına havale" yapandan 20-150 milyon lira isteniyor. "Başka bankaya havale" yapmanın bedeli ise 25 milyon lira ile 150 milyon lira arasında değişiyor.

"Hesaba havale" yapmanın bedeli ise 17.5-100 milyon lira arasında değişiyor. Örneğin kira bedelini, ev sahibinin hesabına havale yapan "kiracı", kiranın miktarına göre değişen miktarlarda, 17.5-100 milyon lira arasında komisyon ödemek zorunda kalıyor. "Ev sahibi" de parayı çekerken komisyon ödüyor. Örneğin bir banka, kendisine gelen 1 milyar liralık havalesini çeken müşteriden 25 milyon lira talep ediyor.

Komisyon ücretleri esnafı da yıldırdı. Esnafın en çok kullandığı değerli kağıtlardan biri olan senetle ilgili işlemlerden yüksek meblağlar talep ediliyor. Örneğin "senet tahsili" 20 milyon liradan başlıyor. "Senet protestosu" 25 milyon lira, "senet protestosu kaldırmak" 22 milyon lira, "senet ödemesi" 5 milyon lira, "işlemsiz senet iadesi" 20 milyon lira…

"Bireysel destek kredisi" için 125 milyon lira, "otomobil kredisi" için 175 milyon lira, "konut kredisi" için 400 milyon lira para ödemek gerekiyor. Konut kredisi çekecek olan vatandaşlar ayrıca, konutun değerini ve krediye uygun olup olmadığını belirlemek için bankanın gönderdiği "ekspertiz" için de para ödemek zorunda. "Eskpertiz ücreti" ortalama 300 milyon lira. Emlakçılar Odası'nın belirlediği ekspertiz ücreti ise 30-40 milyon lira.

Bankalar kredi kartı ücret ve komisyonlarından ciddi miktarlarda gelir elde ediyorlar. Türkiye'de 30 milyon 118 bin 549 kredi kartı kullanılıyor. Toplam banka kartı sayısı ise 49 milyon 239 bin 841…

"Kredi kartı ilk veriliş ücreti" 4-10 milyon lira, "kredi kartı yenileme ücreti", "kredi kartı kart türü değişim ücreti" ve "ek kart ücreti" ise 2-5 milyon lira arasında değişiyor. "Bankomat kartı ilk veriliş ücreti" ortalama 6 milyon lira iken "bankomat kartı yenileme ücreti" ortalama 3.5 milyon lira.

Bankalar faks ve telefon yoluyla haberleşme ücretlerini de vatandaştan tahsil ediyor. Örneğin şifresiyle ilgili bir sorun yaşayan müşteri durumu bankaya bildiriyor. Banka sorunu inceledikten sonra müşteriyi arıyor. Bu görüşmenin bedelini müşteri ödüyor. Ya da müşteri tatil için gittiği beldede, hesabının bulunduğu bankanın şubesinden para çekmek istiyor. Banka, müşterinin asıl hesabının bulunduğu şube ile haberleşiyor ve bunun ortalama 14 milyon lira olan bedelini müşteriden alıyor.

İnsansız bankacılık hizmetinden yararlanarak işlemlerini internet üzerinden yapan vatandaş da komisyon ödemekten kurtulamıyor. İnternet üzerinden EFT yapan vatandaşın hesabından otomatik olarak kesilen paranın miktarı 500 bin liradan başlıyor.

Çoğu ülkenin vize için şart koştuğu, banka hesap bildirimi de vatandaşı bankaya para ödemek zorunda bırakıyor. Bazı bankalar, "Konsolosluk için mektup düzenleme" adı altında vatandaştan 40 milyon lira istiyor.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) verilerine göre, bankaların bu yolla elde ettikleri gelir, toplam gelirlerinin yüzde 12.4'ünü oluşturuyor. Bu oran 2004 yılında 10.4, 2003 yılında ise 7.5 idi. Bankalar işletme giderlerinin yarısından fazlasını ücret ve komisyonlarla karşılıyorlar. Bankacılık sektörü 2003 yılında ücret ve komisyon gelirleriyle işletme giderlerinin yüzde 46.2'sini, 2004 yılında 55.9'unu, geçen yıl ise yüzde 58.7'sini karşıladı.

Bankaların pek çok işlem için ücret talep etmesini sektörün içindeki banka çalışanları bile "saçma" buluyor. Örneğin hesap açma, nakit kredi kullanımı, teminat mektubu açılışı, ipotek feshi, rehin çözme, kendi hesabına para yatırma, başka şubeden kendi hesabına para yatırma gibi işlemler için bile para istenmesi bankacılara "pes" dedirtiyor.

ATO Başkanı Sinan Aygün, rapora ilişkin değerlendirmesinde, "Bankalar vatandaşa illahlah dedirtti. Mümkün olsa vatandaş bankanın önünden geçmemek için yolunu değiştirecek" dedi.

Şair Orhan Veli Kanık'ın "Bedava yaşıyoruz, bedava/ Hava bedava, bulut bedava/ Dere tepe bedava/ Yağmur çamur bedava/ Otomobillerin dışı/ Sinemaların kapısı/ Camekanlar bedava" dizelerini hatırlatan Aygün, "Bankalar hemen her işlemden para alıyor. Sadece banka içinde nefes almak, bankanın önünden geçmek bedava" diye konuştu.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious