Bahçesaraylı berivanların yol çilesi

  • Giriş : 08.07.2006 / 00:00:00

Van'ın Bahçesaray ilçesinde berivan olarak adlandırılan sağım işini yapan kadınlar, koyun ve keçileri sağmak için her gün 7 kilometre at sırtında yol alıyorlar.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde hayvancılıkla uğraşanlar için yayla önemli yer tutar. Vatandaşlar yaz aylarında yayla dedikleri yüksek yerlerde çadırlarını kurarak hayvanlarını buralarda otlatıyorlar. Bölgede 1990'lı yıllarda artan terör olayları ile birlikte bölgede huzur ortamı bozuldu. Birçok köy boşaltıldı. Yaylaya çıkamayanlar ya hayvanlarının tamamını sattı ya da sayısını azalttı. Birçok yerde o tarihlerden beri yayla geleneği tarihe karıştı. Yayla hem hayvanlarını otlatılması ve verimli süt ve süt ürünlerinin elde edilmesi açısından önemli olmasının yanı sıra köylerdeki otlak alanlarının korunması kadar önemliydi.

Geçimi tarım ve hayvancılığa dayanan ve yayla geleneği çok önemli yer tutan Van'ın Bahçesaray ilçesinde 18 Temmuz 1993 yılında ilçe merkezinden 25 kilometre uzaklıkta bulunan Sündüs Yaylası terör örgütü tarafından basıldı. PKK terör örgütü tarafında gece yapılan baskında yaylada bulunan 13 çocuk ile 11 kadın kurşuna dizilerek şehit edildi. Bahçesaray'da yaşanan bu acı olaydan sonra yayla geleneği tarihe karıştı. Bundan sonra yaylaya çıkamayan vatandaşların büyük kısmı hayvanlarını satarken, bazıları ise sayısını azalttı. Bu olaydan sonra hayvancılık yapanlar ise yaylaya çıkma yerine kendi aralarında nöbetleşerek her gün bir evden ya da aileden çoban koyunları ve keçileri toplayarak yüksek yerlere otlattıktan sonra saat 11.00 sıralında ise 'sağım yeri' olarak bilinen ilçeye 8 kilometre uzaklıktaki dere yatağına getiriyor.

Berivan olarak adlandırılan sağım işini yapan kadınlar ise her gün 7 kilometre at sırtında buraya giderek hayvanlarını öğlen sağıyor. Öğlen sağımı bitikten sonra hayvanlar çoban tarafından tekrar otlağa çıkarılırken berivanlar ise sütlerini bidonlara koyarak dereden geçen soğuk suda bekletiyorlar. Akşama kadar burada bekleyen berivanlar akşam sağımı için gelen hayvanlarını sağdıktan sonra atlarına atlayıp evlerinin yolunu tutuyor. Bu durum Bahçesaraylı berivanlar için hayatın doğal akışı haline gelmiş. Ancak onları en çok sıkan ise öğleden akşama dere yatağında beklemek. Berivanlar, "Dere yatağına yol yapılsaydı. Akşama kadar beklemez öğlen arabayla evimize döner akşama tekrar gelirdik" diyorlar.

Berivanlar 'satıl' olarak adlandırılan kovalarını ağzına bez parçası geçirerek koyun ve keçilerini sağıyor. Bez koymalarının sebebi ise sağım işi yapılırken kovaya hayvanın üzerindeki toz, kıl ve pisliğinin süte karışmasını önlemek.

Sağım yerinde berivanlar yan yana oturarak sırayla gelen koyun ve keçilerden herkes kendine ait olanı sağıyor. Küçük berivanlar ise kendilerine yardımcı oluyor. Berivanlar sağım işini yaparken, çoban bu aradan fırsat bularak çayını kaynatıp öğle yemeğini yiyor. Yaz aylarında hayvanlar köye yada ilçe merkezine indirilmiyor.

Çoban Tahsin Ay, yayla yolunun yapılmadığı için kadınların her gün at sırtında sağım yerine geldiğini belirterek, akşama kadar burada güneş altında beklediklerini söyledi. Yayla yolunun yapılması talebinde bulunan Ay, yolun yapılması halinde kadınların araba ile sağım yerine geleceğini ve akşama kadar güneş altında beklemesine gerek kalmayacağını anlattı.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious