'Bende Yahudi zekâsı var'

  • Giriş : 21.07.2006 / 00:00:00

Konuşmalarıyla dünya ekonomisinde dalgalandırmalar oluştururken, yaptığı kişisel ziyaretleri (GAP bölgesi gibi) yatırımcıların gündemine giriyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


"Bende Yahudi zekası var" diyen Soros, yüzyılın en büyük para "spekülatörü" olmasının yanında, global anlamda finansal ve siyasi sorunlara derin ve aklı başında analizler getiren, Huntington ile tartışacak kadar siyaset felsefecisi.

George Soros düz bir "spekülatör" olsa idi belki hakkında yorum yapmak çok kolaylaşacaktı. Ama diğer niteliklerini de göz önünde tutuğumuzda, ne dediğine bakılması gereken bir insanla muhatap olduğunuzu görüyorsunuz.

Bugün ağzından çıkan tesadüfi sözler dahi yorumlara sebep teşkil edecek kadar belirgin bir insan haline gelen Soros, bu yönünü "Sermaye piyasalarında dalgalanmalara sebep olan ben değilim, olsa olsa benim ismim" diye açıklıyor.

Spekülatör mü, Manipülatör mü?

1930 yılında Macaristan'ın Budapeşte kentinde doğan George Soros, 1947'de İngiltere'ye göç etti. London School of Economics'den mezun oldu. Öğrencilik yıllarında düşünür Karl Popper'ı tanıyan Soros, düşünce gelişimini ona göre şekillendirdi. Popper'in "yanılabilirlik", "içgörü", "düşünebilirlik" ve "açık toplum felsefesi"ni kendine misyon edindi. Bu prensipler ışığında finans piyasalarında başarılı oldu. Soros, 1956 yılında ABD'ye taşındı ve kurduğu uluslararası yatırım fonundan büyük bir gelir elde etti. Soros, 1979 yılında ilk vakfı olan Açık Toplum Fonu'nu New York'da, Doğu Avrupa'daki ilk vakfı olan Avrupa Vakfı'nı 1984'de Macaristan'da kurdu. Bugün 60 kadar ülkede (Orta ve Doğu Avrupa, eski SSCB ülkeleri Guatemala, Haiti, Moğolistan, Güney Afrika, ABD) bulunan vakıflar ağını maddi olarak destekliyor. 1994 yılında ağ kapsamındaki vakıflara 300 milyon dolar destek vermişti. 1995 yılında bu miktar 350 milyon, 1997 yılında 428 milyon, 2000 yılında 494 milyon dolara çıkmıştı. Doğu Avrupa ülkelerinin komünizmden piyasa ekonomisine geçmeleri sırasında, kurduğu vakıflarla cebinden 500 milyon dolar harcaması ününe ün kattı. Bugün 12 milyar dolar civarında bir serveti bulunduğu biliniyor.

Spekülatörün henüz net resmi bir tarifi yapılmadı. Ancak spekülatörü; piyasada etik anlayışı ne pahasına olursa olsun kârı maksimize etmek olan, başkasının zararına ve hatta felaketine sebep olsa bile kârlılığı başarı kabul eden kişi diye tanımlayabiliriz. Bu insanlar artık dünyanın her yerinde faaliyet gösteriyor. Türkiye'de para ve sermaye piyasalarında yerli spekülatörler bulunuyor. Spekülatörler faaliyet alanlarını uluslararası alana taşıyor yer yer. Bazıları Soros'a 20. yüzyılın en büyük para spekülatörü diyor. Yönettiği fonda milyarlarca dolarlık serveti spekülatif para hareketleri ile elde ettiği ifade edilen Soros, gücünü kapitalizmin ıslah edilmemiş kurallarından alıyor. Manipülatör tanımı ise derinlik ve işlem açısından hem yerel hem de dar piyasa çerçevesinde kalıyor.

Dünya Piyasalarıyla İlgili Dosyası Kabarık

"Para sihirbazı" olarak da anılan Soros, bugün dünyanın en zengin adamlarından biri. ABD'nin Irak'a müdahalesine karşı çıkan Soros, Bush'un yeniden seçilmemesi için de 10 milyon dolar para ayırması ile dikkati çekti. 1992'deki 'Sterlin operasyonu', 1997'de Asya krizindeki para operasyonları ve 1998'de Rusya'daki sıcak para oyunlarıyla 'en mahir sıcak para spekülatörü' olduğu tüm dünyada yayımlandı.

1998 Ağustosu'nun hemen başında Financial Times'ın okuyucu köşesinde bir mektup yayımlanır. Soros imzasını taşıyan bu yazıda, Rusya'nın rubleyi bir an önce yüzde 15-25 oranında devalüe etmesini, ABD Doları'na ya da Euro'ya endeksli sabit kur sistemine geçmesini ve buna bağlı olarak para kurulu sistemi kurulmasını öneriyordu. Yeltsin hükümeti öneriyi şiddetle reddettiği gibi Soros'u Rusya'nın iç işlerine karışmakla suçladı. Hatta bizzat Yeltsin 'Devalüasyon olmayacağını kesin bir şekilde ilan ediyorum' bile dedi. Ancak bir hafta sonra devalüasyon gerçekleşti. Moskova borsası panik havası içerisinde dibe doğru çekildi. Bir ruble 6 dolar iken 9,5 dolara çıktı. Devalüasyon Soros'un beklentisinin de üstünde yüzde 33 oldu. Ardından 31 Aralık 1999'dan önce olan devlet iç borçlanma senetlerinin yenileriyle değiştirileceği belirtildi. Rusya'da ikamet etmeyen kişilerce teminat altına alınmış dış kredilerin geri ödenmesinin 90 gün süreyle dondurulduğu, yani morotoryum ilan edildiği duyuruldu. Bu açıklamaların ardından IMF heyeti hemen Rusya'ya gitti ve ağır yükümlülükler getirerek Rusya'yı kurtaracak reçeteyi açıkladı!

Soros'un geleceğe dönük "spekülatif" sözlerinin gerçeğe dönüşmesi ne ilk ne de son. Euro'nun dünya piyasalarında dolar karşısında değer kaybettiği ve 0,87 seviyelerini gördüğü günlerde Soros "Bundan sonra dolar değil Euro kullanacağım" açıklamasını yaptı. Herkesin önce alaya aldığı bu cümle kısa bir süre sonra gerçeğe dönüştü ve dolar Euro karşısında hızla değer kaybetmeye başladı.

Açık Toplum’ vakıflarının hedefi ne?

Soros, bugüne kadar dünyanın farklı ülkelerinde faaliyet gösteren açık toplum vakıfları için 5 milyar dolar harcadı. Bu vakıfların ortak hedefi, açık toplumların gelişimini ve devamlılığını sağlayacak kurumların kurulması ve güçlendirilmesi. Vakıflar girdiği ülkelerde demokrasinin güçlenmesini, pazar ekonomisinin gelişmesini, sıcak paranın rahatça hareket etmesini destekliyor. Açık Toplumu en geniş anlamı ile demokrasi olarak tanımlayan Soros, "Devlet her yerde var. Aşağıda sosyal organizasyonlar olmazsa açık toplum teşekkül etmez. SSCB'deki çöküş bu açıdan önemli mesajlar taşıyor. Sadece kendi ülkelerindeki demokrasiye önem verip diğer ülkelerde olup bitene aynı hassasiyeti göstermiyor” diye konuşuyor.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious