CHP neden sosyal demokrat?

CHP neden sosyal demokrat? .9340
  • Giriş : 24.06.2007 / 01:04:00

Türk siyasetinde kendini solcu olarak ilk tanımlayan Menderes'tir.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


ALİ BULAÇ yazdı...

Ertuğrul Günay haklı. Türk siyasetinde kendini solcu olarak ilk tanımlayan Adnan Menderes'tir. Ocak 1946'da Ahmet Emin Yalman'a "CHP'ye göre daha solda olduklarını" söylemişti.

Bu, doğru bir konumlandırmaydı, zira sınıfsal anlamıyla ele alındığında sol, özellikle sosyal demokrasi, ezilen sınıflardan ve özgürlüklerden yana olan siyaseti temsil ediyor. 27 yıllık tek partinin muktedir partisi CHP asla sol olamazdı, sağ parti olarak da nitelendirilemezdi. CHP'ye yakışan tek bir sıfat vardır, o da "Merkez" partisidir. Şimdilerde yanlış olarak AK Parti ve diğer çevre partilerin, yücelttikleri "merkez", toplumun ana gövdesini kucaklayan parti demek değil, devletin idari merkezi ve devletin siyaset yapma imtiyazlarının korunduğu alan demektir. Türkiye'de siyasetin ana gerilimi devlet ile toplum arasındadır, yani siyaseti devlet mi yoksa toplum mu yapacak sorusudur.

1960'lardan sonra Milli Şef İsmet İnönü, CHP'nin "Ortanın solu"nda bir parti olduğunu ve esasında 40 senedir bu çizgide siyaset yaptığını söyledi. Bu, tartışmalıydı. İdris Küçükömer, bu tanımlamanın sınıfsal bir temele dayanmaması dolayısıyla yanlış olduğunu sarahatle ortaya koydu. Çünkü CHP'nin siyasetteki vurgusu "laiklik ve devletin merkezi konumu"ndan bir adım öteye gitmiyordu. Eğer "sol siyaset"ten kastedilen değişim, sosyal adalet ve demokrasi ise bunun doğru adresi "sağ partiler, hatta İslamcı akımlar ve hareketler"dir. Küçükömer, "Doğulu, sağ ve İslamcı görüntüsü altında bu partiler hakikatte değişimci, demokrat ve sosyal adaletçidir." diyordu. Bu değerlendirmeler doğruydu; çünkü 1856'dan başlamak üzere derece ve vurgu farkıyla da olsa, temelde İslamcılık, statüko karşıtı özgürlükleri, siyasal katılımı, sivil inisiyatifi ve değere dayalı demokratik siyaseti savunmuştur. Özellikle İkinci Nesil İslamcılar, göç ve kent sonucunda oluşan merkezkaç güçlerin siyaset biçimleri olarak ortaya çıkmışlardır.

İnönü'nün neden 'sol' kimliği seçtiğini ve CHP'nin neden hâlâ bu kimliğe, "sosyal demokrasi"ye sarıldığını araştırmamız lazım. Bunun iki sebebi var:

1) Batı'da sol, materyalist bir felsefe geleneğinden geliyordu, 19. yüzyıl pozitivizmiyle çay-şeker misali iç içeydi. Kemalizm de bir ideoloji olarak pozitivizme ve bilimciliğe dayanır; Türkiye'de devlet üzerinde hak iddia eden bir dinî kurum -mesela Kilise- ve cismani iktidar üzerinde üstünlük iddiasında bulunan bir ruhaniler -Ruhban- sınıfı olmadığından, laikliği tabii bir tutum değil de felsefi bir paradigma, esaslı bir inanç olarak benimseyen devlet seçkinleri, kendi karşıtlarını din ve dindar insanlar olarak tanımladılar; bizzat dinin kendisinin toplumsal hayatta etkisizleştirilmesini devletin resmi tutumu ve ideolojisi haline getirdiler. Dine karşı savunulacak ideoloji bizzarure pozitivizm ve hatta materyalizm olmalıydı. Sol siyasi kimlik, bu felsefi/ideolojik arka plandaki malzemeyi tedarik etmeye hizmet ediyordu.

2) Sol ve sosyal demokrasi, "sosyal politikalar"ı öngördüğünden, dolaylı olarak "planlı ekonomi"ye ve hatta "devletin ekonomiye müdahalesi"ne kapıyı açık tutar. Bizde "sosyal devlet", hiçbir zaman yoksulları, zayıf toplumsal kesimleri koruyan politikalar olarak anlaşılmadı, aksine devlet zenginlerinin halkın kaynaklarıyla beslenmesinin ve bu sayede devletin ekonomiye müdahalesinin yöntemidir. Bu, CHP'nin iktisadi politikalar zemininde solculuk veya sosyal demokrasiden tamı tamına anladığıdır.

Çok partili hayattan önce CHP'ye iki rakip çıktı: Terakkiperver Fırka (17 Kasım 1924) ve Serbest Fırka (12 Ağustos 1930). Bu iki hareket, özellikle ilki, İttihatçıların aksine- adem-i merkeziyetçiliği savunuyor, Prens Sabahattin'den bu yana öne çıkarılan üç özgürlüğü (teşebbüs, inanç ve düşünce özgürlüğünü) savunuyorlardı. CHP, bu üç özgürlüğe ve toplumsal merkezin demokratik siyaseti yapma taleplerine karşı merkezin, yani devletin partisi olarak iş gördü, halen aynı işi görüyor.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious