Davanın ekonomiye açtığı yara 20 milyar dolar

Davanın ekonomiye açtığı yara 20 milyar dolar.17014
  • Giriş : 18.03.2008 / 10:22:00
  • Güncelleme : 18.03.2008 / 10:23:00

İstikrarın bozulacağı endişelerine küresel sorunlar eklenince Türk ekonomisi kara Pazartesi yaşadı.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Siyasî istikrarın bozulacağı yönündeki endişelere küresel piyasalardaki olumsuz hava da eklenince Türk ekonomisi 'kara pazartesi' yaşadı. Davanın bir günlük zararı 20 milyar doları buldu. Borsa'da yüzde 7,46 ile tarihî düşüşlerden biri gerçekleşirken Euro 2, dolar 1,275 YTL'yi gördü. Faiz ise 18,35'e çıktı.

Global piyasalarda ABD kaynaklı tedirginlik devam ederken Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Abdurrahman Yalçınkaya'nın AK Parti'ye açtığı kapatma davası Türkiye'de piyasaları altüst etti. Borsa tarihî düşüşlerinden birini yaşarken faiz ve döviz cephesinde yukarı yönlü bir hakeketlilik vardı. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası dün yüzde 7,46'lık düşüşle dünyanın en fazla değer kaybeden borsası oldu. Seans içinde görülen yüzde 9,2'lik kayıp, son 5 yılın en yüksek oranı olarak tarihe geçti. Euro 2, dolar 1,2755 YTL'ye tırmandı. Hazine faizi de yüzde 18,6'ya çıktı. Sadece Borsa'daki kayıp 13 milyar doları geçti. Faiz ve kurdaki artış da eklendiğinde fatura 20 milyar doları buldu. Bir günde buharlaşan paralarla 2.000 hastane, 20 bin okul, 220 bin daire, 2.500 km otoyol yapılabilirken, 80 bin işsize iş imkânı sağlanabiliyor. Bu rakam Türkiye'nin 2 aylık ihracatı ve enerji ithalatının yarısına denk. Ayrıca Merkez Bankası'nın yarın yapacağı toplantıda faizleri değiştirmeyeceği neredeyse kesinleşti. "Maalesef kara pazartesi senaryosu gerçekleşti" diyen uzmanlara göre piyasalardaki düşüşün nerede duracağı ise Anayasa Mahkemesi'nin dava başvurusu hakkında vereceği kararla netlik kazanacak. Küresel dalgalanmanın hisselerin yüzde 72'sini elinde bulunduran yabancıları tedirgin ettiğini vurgulayan bir bankacı, "Demokrasinin işleyişinde aksama mı olacak endişesi var şu anda. Risk primimizi ken-di kendimize yükselttik." dedi.

Amerika'nın önde gelen yatırım bankası Bear Stearns cuma günü son 24 saatte likidite pozisyonlarının önemli ölçüde kötüleştiğini ve JPMorgan ile New York Merkez Bankası'ndan finansman sağlayacağını açıkladı. JPMorgan Chase, hisseleri 30 dolar civarında işlem gören Bear Stearns'ü hisse başına 2 dolara alacağını duyurdu. Piyasa değeri bu fiyat üzerinden 236 milyon dolar olan Bear Stearns hisselerinin yüzde 40 gerilemesi ve diğer finans hisselerinin de düşüşüyle dünya genelinde borsalar düştü. ABD borsaları cuma günü yüzde 2 civarında değer kaybetti. ABD Merkez Bankası (FED) ise iskonto faiz oranlarını pazar günü yüzde 3,5'ten yüzde 3,25'e indirdi ve daha önce merkez bankasından doğrudan nakit alamayan büyük finans şirketlerine nakit sağlamak üzere yeni bir program hazırladı. Asya borsaları ise Bear Stearns'ün satışı ve FED'in iskonto faiz oranlarında yaptığı acil indirimin, global kredi krizinde yeni kurbanlar olabileceği yönündeki kaygıları artırmasıyla Ağustos 2007'den bu yana en düşük seviyesine geriledi ve dolar değer kaybetti. Avrupa borsalarındaki genel eğilimi gösteren FTSEurofirst 300 Endeksi ise yüzde 4 civarında değer yitirdi. Bir tahvil bono yöneticisi, "Bear Stearns'ün JPMorgan tarafından çok düşük bir fiyata alınacak olması, Carlyle'ın iflası piyasada batıkların devam edeceği endişesi oluşturuyor. Kapatma davası açılması da olumsuz etkiledi; ancak, global piyasalar bu kadar kötü olmasaydı davanın etkisi daha sınırlı olabilirdi." dedi.

Türkiye'de ise piyasalar altüst oldu. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası güne yüzde 7'lik düşüşle başladı. İkinci seansta kayıplar daha da arttı ve bir ara Ulusal 100 Endeksi yüzde 9,22'lik değer kaybıyla 38 bin 638 puana kadar düşerek son 14 ayın en düşük seviyesine geriledi. Endeks yüzde 7,46'lık kayıpla (3 bin 176 puan) 39 bin 409 puana düştü. Dolar 1,2755 YTL'ye çıkarak 12 Eylül 2007'den bu yana en yüksek düzeyi gördü. Dolar cuma günü 1,23 YTL'den kapanmıştı. Aradaki 4 kuruşluk fark iş adamlarının borcunu katladı. Özel sektörün borcu yaklaşık 150 milyar dolar. Bu rakam cuma günü 184,5 milyar YTL'ye karşılık geliyordu. Ancak dün patronların borcu bir anda 190,5 milyar YTL'ye yükseldi. Euro da 2,0140 yeni lira ile Temmuz 2006'dan beri en yüksek seviyeye çıktı. Tahvil ve bono piyasasında en çok işlem gören 7 Ekim 2009 vadeli tahvilin bileşik faizi yüzde 18,63 ile 21 Ağustos 2007'den bu yana en yüksek düzeye çıktı.

Altın ve petrol rekora doymuyor

Dolardaki düşüşün etkisiyle petrol fiyatları 111,80 dolarla tarihî zirveye çıktı. Altın da 1030,80 dolara çıkarak rekor tazeledi, ama günü 1002 dolardan kapattı. Uluslararası piyasada petrol 111 doların üzerine çıktıktan sonra kâr satışlarıyla 106 dolara kadar geriledi. 1.5904 ile rekor kıran Euro/dolar paritesi, kâr satışıyla 1,58'in altına geriledi.

BORSALAR ERİYOR (yüzde)
Türkiye - 7,4
Hong Kong - 5,2
Japonya - 3,7
Almanya - 4,18
Çin - 3,6
Brezilya - 3,19
Arjantin - 2,84
İngiltere - 3,86
Rusya - 2,9
Fransa - 3,51
ABD Dow Jones +0,18

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious