Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan geçtiğimiz hafta merakla beklenen ithalat rakamları ile ilgili açıklamasını yaptı. Türkiye 2011 yılını ihracatta rekor kırarak tamamladı ama ithalattaki artış çok daha yüksek oldu. 135 milyar dolarlık ihracat yaparken 241 milyar dolar ithalat gerçekleştirdik. Yılı belki yüzde 8’in üzerinde bir büyüme ile kapatacağız ama milli gelirin yüzde 10’una varan bir cari açık da söz konusu. Türkiye ekonomisinin bu kadar cari açıkla uzunca bir süre yaşayabilmesi mümkün değil. Merkez Bankası finansal istikrarı da tehdit edecek cari açıkla ilgili tedbirler almaya çalıştı ama bunlar kısa vadeli yaraya pansumandan öteye geçmesi zor.

Sayın Çağlayan’ın açıkladığı rakamlar arasında ilginç ve üzerinde ciddi bir şekilde düşünülmesi gereken ayrıntılar var. Örneğin Türkiye ekonomisi geçen yıl ithal cep telefonuna 1,7 milyar dolar para ödemiş. 11 ayda bir cep telefonu değiştiriyoruz. 240,8 milyar dolarlık ithalatın 173,1 milyar doları enerji dâhil hammadde ve aramalı ithalatına gitmiş. İlginç bir ayrıntı ise toplam ithalatın yüzde 84’ü Türkiye’de üretimi hiç olmayan veya çok az olan mallar ile Türkiye’de üretilen ancak talebi tam olarak karşılamayan mallardan oluşuyor. Yani ne sanayide ne de tüketimde ciddi bir ithalat özentisi yok. İthalat yapılıyor çünkü bu malın yerli üretimini bulmak zor. Uygun bir teşvik yöntemiyle üretim açığının olduğu sektörlerde yatırımlar hızlandırılarak orta ve uzun vadede bu sorun çözülebilir. Bazı mal gruplarında bu böyle değil ama. Örneğin beyaz eşya sektörü. Türk beyaz eşya sektörü Avrupa’da yüzde 20’lik paya sahip ama böyle bir ülke geçen yıl 465 milyon dolar değerinde buzdolabı ve soğutucu, 172 milyon değerinde de çamaşır makinesi ithal etmiş. Ayakkabı, halı, gömlek, mobilya, lamba ve aydınlatma aracı bu konuda diğer bazı örnekler. Bu gibi ürünlerde ithalat niye yapılıyor, tüketici neden yerli üretimi olan bir malda ithal ürünü tercih ediyor bu sorgulanmalı. 

Sayın Bakan’ın açıklamalarından anladığımız kadarıyla ithalatın yapısındaki bu çarpıklık önümüzdeki dönemde ciddi şekilde gündemde olacak ve yakın zamanda açıklanacak yeni teşvik sisteminde de yerini alacak. Burada çok önemli bir konu ise bu konuda gerekli yatırımların yapılması için gerekli adımları atarken cari açığın da temelini oluşturan yurtiçi tasarrufların yetersizliğine de çözüm bulunmalı. Milli gelirin yüzde 15 seviyelerine gerileyen tasarruf oranlarıyla Türkiye ekonomisinin hedeflediği rakamlara ulaşması çok zor. Yeni teşvik paketi ile üretimin yetersiz olmasından ötürü ithalat yapılan sektörlerde yatırımlar artırılırken buna paralel yurtiçi tasarrufları artırmaya yönelik de tedbirler ele alınmalı. Diğer türlü bu sektörlerde yapılacak yatırımlar için yine yabancı tasarrufların kullanılması gündeme gelecektir.