Dünya ekonomisini 4 önemli risk tehdit ediyor

  • Giriş : 27.11.2006 / 00:00:00

Son yıllarda dünya ekonomisi kayda değer büyüme gerçekleştirse de uluslararası yatırımcılar orta vadede global anlamda bazı risklerin bulunduğuna dikkat çekiyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Dünya Ekonomik Forumu için Türkiye'ye gelen en büyük yatırım bankalarından Merrill Lynch'in başkan yardımcısı Richard McCormack, global ekonomi için dört istikrarsızlık unsuru bulunduğunu söylüyor. Amerika'nın gittikçe büyüyen cari açığını ilk sıraya yerleştiren McCormack, ikinciliğe Japonya'nın artan kamu borcunu, üçüncülüğe Çin'in aşırı büyümesini koyarken, son olarak emtia fiyatlarının yüksekliğine vurgu yaptı. Türkiye'nin geleceğinden ise umutlu.

1 Amerika'nın gittikçe büyüyen carî açığı.

2 Japonya'nın kamu borcunun artması.

3 Demir, bakır gibi emtia fiyatlarının yüksekliği.

4 Çin'in aşırı büyüme hızını sürdürmesi.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın forumdaki konuşmasında, seçim ekonomisi uygulamayacağı sözü vermesine 'çok sevinen' Merrill Lynch'in başkan yardımcısı, "Burada insanların konuştuklarından çok cesaretlendim." ifadesini kullanıyor. İlk ziyaretini 1980'de gerçekleştiren McCormack, Türkiye'ye yabancı değil. Pek çok ülkede döviz rezervi ağırlıklı olarak ABD Doları cinsinden tutuluyor. Dolayısıyla Amerika ve dolar rezervi yüksek ülkelerdeki en küçük bir gelişme, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu gelişen piyasalarda borsa ve dövizde dalgalanmalara yol açıyor. ABD, 2005 verilerine göre 12,5 trilyon dolarlık gayri safi yurtiçi hasılası ile dünyanın en büyük ekonomisi durumunda. Onu 4,6 trilyon dolarla Japonya, 2,8 trilyon dolarla Almanya, 2,2 trilyon dolarla Çin, 2,2 trilyon dolarla İngiltere takip ediyor. Türkiye 362 milyar dolar ile listede 19. sırada yer alıyor.

Merrill Lynch'in dünya genelinde hükümetler, şirketler ve yatırımcılarla ilişkilerini güçlendirmekten sorumlu başkan yardımcısı Richard McCormack, Zaman'a Türkiye'de piyasa aktörlerinin de yakından takip ettiği global ekonominin gidişatı hakkında değerlendirmede bulundu. Kısa vadede mevcut dinamiklerde bir değişiklik beklemeyen McCormack, Çin'in yüzde 10'luk büyüme oranını devam ettireceği görüşünde. "Her ne kadar ağır aksak da olsa büyümesini sürdürür." diyen yatırım bankasının yöneticisi, Avrupa, özellikle de Almanya'nın da bir şekilde büyümeyi sürdüreceğini ifade ediyor. Bununla birlikte dikkat çektiği söz konusu problemler kendisini orta vadede göstermeye başlayacak. McCormack'ın Amerika, Japonya, Çin ve emtia fiyatlarını merkeze koyduğu 'en önemli riskler'le ilgili değerlendirmesi şöyle:

"Amerika'da 900 milyar dolarlık cari işlemler açığı söz konusu. Bu derece büyük cari açığın uzun süre devam ettirilmesi imkansız. Benzeri sorunlarla 1971 ve 1985'te karşılaşıldı ve dolar her iki tarihte de yüzde 40 devalüe edildi. IMF'nin temel kuralına göre eğer cari açık yüzde 5'in üzerinde ise büyük bir düzeltme an meselesidir. ABD'de şu anda bu oran yüzde 7 civarında, eğer bir düzeltme yapılmadıysa Çin ve benzerlerinin Amerikan hazine bonolarını almaları, kendi paralarının aşırı derecede güçlenmesini önleme gayretinden. İki yıl içinde bir düzeltme gerçekleşebilir. İkinci önemli risk unsuru, Japonya'nın sürekli artan kamu borcu. Şu anda milli gelirin yüzde 180'ine ulaşmış durumda. Üçüncü risk, Çin'den kaynaklanıyor. Aşırı kapasite oluştu. Bir sanayinin üzerine yenisi kuruluyor, firmalar akın ediyor; ancak her sanayide kâr yok. Mali sistem için büyük bir tehdit oluşturan bu durum daha da kötüleşiyor. Haddinden fazla büyüyor, ihracatı yıllık yüzde 30'dan fazla artıyor, bu, küresel ekonominin taşıyabileceği bir şey değil. Zira bu diğer ülkelerde daha fazla borca ve işsizliğe yol açıyor. Emtia fiyatlarındaki artış da diğer bir istikrarsızlık riski. Örneğin Şili'de bakır fiyatları olması gerekenin üzerinde. Şişkinlik, önemli ölçüde düşecek."

Baba Bush'un ekonomi ve tarım bakanıydı

Richard McCormack, önde gelen uluslararası yatırım bankası Merrill Lynch'in dünya genelinde hükümetler, şirketler ve yatırımcılarla ilişkilerini güçlendirmekten sorumlu başkan yardımcılığı görevini yürütüyor. 2004-2006 arasında Amerika'nın en saygın düşünce kuruluşlarından Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nde (CSIS) baş danışman olarak çalıştı. Ronald Reagan'ın ABD başkanlığı zamanında büyükelçi olarak gösterdiği başarılardan dolayı Üstün Onur Nişanı aldı. George Bush zamanında ise ekonomik ve tarımsal işlerden sorumlu bakan olarak hizmet verdiği süre içinde en yüksek onur nişanı ile ödüllendirildi. Kariyerinde Beyaz Saray'da ve senatoda politika analisti olarak çalışmak, iktisat ve işletme bakan yardımcılığı gibi parlak ayrıntılar da var.

Türkiye, Avrupa'nın yükselen riskini azaltır

Çırağan Sarayı'nda iki gün boyunca devam eden forumda, pek çok yabancı konuk, Türkiye'nin AB üyeliğinin Avrupa için yükselen bütün riskleri azaltacağı görüşünü tekrarladı. Bu düşünceya katılan Richard McCormack, Türkiye'nin dünyanın geri kalan bölümü ile Avrupa arasında önemli bir köprü görevi gördüğüne dikkat çekiyor. McCormack, "Türkiye bir enerji koridoru merkezi ve dünya ekonomisi içindeki payı artıyor. Benim şahsi görüşüm müzakere süreci ne kadar sürerse sürsün nihayetinde olumlu bir kararla neticelenecek." diyor. 15 yılın insan hayatı için uzun bir süre olsa dahi devlet hayatında göz açıp kapama müddeti kadar kısa olduğunu ifade eden McCormack'a göre müzakere masasında AB de taviz vermek durumunda. Bankaları açısından Türkiye'nin önemini ise, "Türkiye Merrill Lynch için çok cazip bir merkez ve bu özelliği giderek daha da yükseliyor. Buradaki operasyonları genişletiyoruz." diyerek özetliyor.

Irak'tan petrol akmaması kriz çıkarmaz

Daha önce Amerikan devletinde etkili görevlerde bulunan McCormack'a göre Irak'ta yeni çözümler bulunması gerekiyor. Çözüm ancak bölgesel yaklaşım ile sağlanabilecek gibi görünüyor. Askerî çözümden ziyade siyasi bir uzlaşı gerekli. McCormack, Irak üzerinden yapılan petrol hesaplarına farklı bir yaklaşım getiriyor: "Irak büyük bir petrol üreticisi değil. Dolayısıyla oradaki bir felaket doğrudan petrol piyasaları üzerinde büyük etki doğurmaz. Ancak petrol piyasalarında daha fazla kayıp, zararları derinleştirici bir etki doğurur. Daha büyük tehlike savaşın diğer ülkelere de sıçraması. Bunun olması zor ama potansiyel olarak bu ihtimal var." Amerika'nın İran'ı vuracağı yönündeki tartışmalarla ilgili ise, "Bugün Henry Kissinger diyaloğu tavsiye ediyor Tahran ile. Birkaç yıl önce İran'daydım, geri geldiğimde bizimkilere de şiddetle İran'la diyalog içinde sorunların hallolunmasını tavsiye ettim." diyerek, diyalog çağrısında bulunuyor.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious