Dünya petrolünün yüzde 15'inin pazarlanacagi Ceyhan, Basra'dan sonra en büyük enerji merkezi oluyor

  • Giriş : 22.11.2005 / 00:00:00

ADANA - Ceyhan, Çukurova'nin bereketli topraklarinin ortasinda kurulmus, Adana'nin en büyük ilçesi. Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hatti'na ham petrol pompalanmasinin ardindan 'enerji merkezi' olmaya hazirlaniyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Rusya Devlet Baskani Vladimir Putin'den Italya Basbakani Silvio Berlusconi'ye, Azerbaycan Cumhurbaskani Ilham Aliyev'den Gürcistan Cumhurbaskani Mihail Saakasvili'ye kadar birçok devlet baskani ve cumhurbaskaninin dilinden düsürmedigi Ceyhan, komsusu Yumurtalik ile Türkiye'nin ve Avrupa'nin en önemli enerji merkezlerinden biri olma yolunda emin adimlarla ilerliyor.

Ceyhan'in enerji merkezi olma yönündeki ilk adimlar 1977 yilinda Kerkük ile Yumurtalik arasindaki ham petrol boru hattinin devreye girmesiyle basladi. Hattin tam kapasite çalistigi dönemlerde günde 1.6 milyon, yilda da 400 milyon varil Irak petrolü buradan Avrupa pazarina sunuldu.

Aradan geçen sürede Yumurtalik'a serbest bölge kurulmasi, Sugözü köyüne 1.5 milyar dolara mal olan ISKEN Sugözü Termik Santrali'nin insa edilmesi, 1999 yilinda Azeri petrolünün Akdeniz üzerinden dünyaya pazarlanmasi ile ilgili ulusararasi konsorsuyumun çalismalara baslamasi Ceyhan'i dünyanin enerji merkezleri arasina soktu.

Ocak 2003'te baslayan Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hatti projesinde Akdeniz'den gemilere petrol yüklenmesine de sayili günler kaldi. Geçtigimiz günlerde Azeri petrolü Kafkas sinirindan Türkiye'ye girdi. Yilbasina kadar da Ceyhan'a ulasmasi bekleniyor. Ceyhan, Azeri petrolünün Haydar Aliyev Deniz Terminali'ne ulasacagi günü beklerken ikinci bir petrol boru hattinin Samsun'dan Ceyhan'a uzanmasi gündeme geldi. Mavi Akim Dogalgaz Boru Hatti Projesi'nin Samsun'da devreye girdigi gün Rus ve Kazak petrollerinin Akdeniz'e oradan da dünyaya yine Ceyhan üzerinden pazarlanmasi gündeme geldi.

Adi dillerde dolasan Ceyhan ise olanlari simdilik izlemekle yetiniyor. Agir sanayisi olmayan, 5 adet tekstile dayali küçük ve ortaboy isletmenin bulundugu ilçenin 10 beldesi ve 70 köyü bulunuyor. Ilçe halki simdiye kadar enerjinin nimetlerini göremese de gelecekte ilçenin yatirimlar açisindan cazibe merkezi olacagi konusunda halk umutlu. Bunun ilk göstergelerinden birisi yatirim alani olarak düsünülen arazilerin fiyatlarindaki artis.


ARAZI FIYATLARI EL YAKIYOR


Dünya petrollerinin yüzde 15'nin pazarlanacagi Ceyhan ve Yumurtalik'ta ileride yatirimlarin yapilacagi düsünülen özellikle sahil kesimindeki arsalarin degeri simdiden 10-15 kat artmis. Yerli ve yabanci birçok sirketin bölgede özellikle tersane ve petro kimya tesisi kurmak için çalisma içinde olmasi bu artista önemli rol oynuyor.

Özellikle bölgedeki gemi trafiginin 10 kat yogunlasacagini göz önünde bulunduran yerli ve yabanci firmalar tersahane kurmak için 10 bin dönümlük arazi ariyor. Yumurtalik halki 2 ayri sevindirici haberi bekliyor. Bunlardan birincisi BTC ile bölgeye gelecek yeni yatirimlar, digeri ise Kültür ve Turizm Bakanligi tarafindan üzerinde çalisilan Turizm Tesvik Bölgesi.

Ilçenin dogu kesimi sanayi tesisleri için yatirimcilari beklerken, bati bölgesi de turizm yatirimcilarinin gözetimi altinda.

Sugözü, Gölovasi, Kurtkulagi gibi köy ve beldelerdeki köylüler ile emlakçilar bölgeye yatirim yapmak isteyenlere 10 dönümden 500 dönüme kadar tarla satiyor. Halen bugday, pamuk gibi tarimsal ürünlerin ekildigi tarlalar 10 yil öncesine göre en az 10 kat degerlenmis durumda. Bin 400 nüfuslu Gölovasi köyünün Muhtari Ahmet Seyhan daha önce bugünün degeriyle 1 milyar liraya satilan bir dönüm tarlanin fiyatinin bugün 10-15 milyar liraya, bazi yerlerde ise 25-30 milyara alici buldugunu belirtiyor.

Yumurtalik ilçesinde emlakçilik yapan Remzi Güleryüz, hem turizmci hem de sanayi yatirimcilarinin sürekli arsa arastirmasi yaptiklarini kaydetti.

Arsa almak isteyen yatirimcinin ikinci elden arsa almak için tesebbüs içinde oldugunu söyleyen Güleryüz, bu durumun yatirimciyi bölgeden kaçirdigini söyledi. Güleryüz, tatil köyü yapmak isteyen bir isadaminin geçtigimiz günlerde ilçeye gelerek arazi baktigini, ancak yüksek fiyat söylenmesi nedeniyle Izmir'e gittigini belirterek sunlari söyledi: "Tersane ve otel yapmak isteyenler ciddi biçimde arazi ariyorlar. Bu konuda görüsmeler var. Ancak suana kadar bir sonuç alinmadi."

Toros Adana Yumurtalik Serbest Bölgesi Kurucu ve Isleticisi Anonim Sirketi'nin Genel Müdürü Ömer Kutlu, Azeri petrolünün akmaya baslamasiyla birlikte bölgede petro kimya tesislerine dönük yatirimlarin artacagi beklentisinin hakim oldugunu, bunun da bölgede gemi trafigini 10 kat artacagini kaydetti.

Kutlu, "Bölgede gemi trafiginin artmasini göz önünde bulunduran yerli ve yabanci isdamlari tersane yapmayi düsünüyorlar. Su anda 10 bin dönümün üzerinde arazi isteniyor. Ancak asil yatirim petro kimya üzerine olacak. Son çikartilan tesvik kanunu ile yatirimlarin durdugu Serbest Bölge tekrar cazibe merkezi olacak." seklinde görüslerini dile getiriyor.

Ceyhan ilçesinde emlakçilik yapan Halis Kocadurmus ile Ökkas Kaya da arazi ve arsa arastirmasi yapan isadami sayisinin çok oldugunu, ancak bugüne kadar satin alan olmadigini ileri sürerek, özellikle BTC ve Termik Santral bölgesinde fiyatlarin yüksek söylendigini ileri sürdü.

Yumurtalik ilçesinde ikamet eden ve bir kamu kurumunda görev yapan Mustafa Erzin, yerel yöneticilerin gelecek için bir çalismasinin olmadigini belirtirken esnaf Mansur Eren de termik santralin çevreyi kirlettigini, bu bölgede turizm yatirimlarinin yapilmasinin zor oldugu görüsünde. Eren, Yumurtalik'in isminin geri planda kalip Ceyhan'in öne çikmasini da hos karsilamadigini dile getiriyor.


BINLERCE ISSIZE IS KAPISI AÇILACAK


Ülke genelinde yasanan issizlik Ceyhan ve Yumurtalik'ta da yasaniyor. Tarima dayali çalisan gençlerin umudu da kalici islerde çalisabilmek. BTC Ham Petrol Boru Hatti Projesi'nin Türkiye ayaginda insaat asamasinda 12 bin kisi istihdam edildi. Çalisanlarin çogunlugu hattin geçtigi bölgedeki issiz gençlerden seçildi.

Ceyhan kesiminde de insaat asamasinda çalisan vasifsiz isçilerin büyük bir kismi civar köylerden seçilmis. Sugözü Termik Santrali insa edilirken de yine civar köylerin issizlerine is imkani dogmus. Ancak simdi durum farkli. Gerek termik santralde, gerekse BTC'de kalici olarak çalisacak teknik personel sirketlerin istihdam politikasina göre seçiliyor.

Gölovasi Köyü Muhtari Ahmet Seyhan, termik santral kurulurken kaynakçi, montajci olarak çalisip meslek ögrenen gençlerden bazilarinin bugün Rusya, Arabistan, Irlanda gibi ülkelere çalismaya gittigini aktariyor. 250 hanelik köyünde her evde en az bir issiz bulundugunu söyleyen Seyhan, beklentilerinin istihdamda bölgedeki issizlere öncelik verilmesi oldugunu belirtiyor. BTC'nin Haydar Aliyev Deniz Terminali'nde kalici olarak 350 personelin istihdam edilmesi planlaniyor. Geçtigimiz yil tamamlanarak hizmete giren Sugözü Termik Santrali'nin yapim asamasinda da 5 bin kisi istihdam edildi. Halen santralde 279'u kadrolu olmak üzere destek saglayan sirketlerdekilerle birlikte 700 personel çalisiyor. Petrokimya tesisleri ve tersane gibi yatirimlarin yapim ve isletme asamasinda da binlerce issize istihdam saglanmasi bekleniyor.

Adana Vali Yardimciligi görevinden Ceyhan Kaymakamligi'na kisa bir süre önce atanan Kaymakam Ayhan Boyaci, yillardir tarimin kalbi olarak bilinen Çukurova'nin 5-10 yil içinde enerji merkezi haline gelecek olmasinin kendisini heyecanlandirdigini vurguluyor.

Uluslararasi yatirimlarin ülke için oldugu kadar bölge için de faydasinin olacagini dile getiren Boyaci, bu yatirimlarin istihdama katkisinin da gelecekte görülecegini belirtiyor. Boyaci, merkezi yönetimin istekleri dogrultusunda üzerlerine düsen görevi yerine getirmeye hazir olduklarini belirtiyor.

Ceyhan'in enerji merkezi olmasiyla birlikte dünya kenti olacagini belirten Belediye Baskani Hüseyin Sözlü de simdiden kollari sivayan yöneticilerden. Bölgeye milyarlarca dolarlik yatirimlarin yapilacagini belirten Sözlü, önümüzdeki dönemde iki rafineri ve bir tersanenin bölgeye kurulacagini ifade ediyor.

"Ceyhan Adana'nin son dönemde sanayide solan imajini yesertecek" diyen Baskan Sözlü, ilçenin merkezdeki 110 bin olan nüfusunun da 250-300 bine çikabilecegini belirtiyor. Bu kapsamda ilçenin sehirlesmesini yeniden ele aldiklarini ve üniversitelerle isbirligi içinde alt ve üst yapisinin nasil olmasi gerektigini tartistiklarini, proje hazirladiklarini söyleyen Sözlü, "Bugün için degil gelecek 30-40 yil için yapilacaklari projelendiriyoruz. Bunu hükümete önümüzdeki aylarda sunacagiz. Yapmayi düsündüklerimiz tek basina belediye bütçesi ile yapilabilecek seyler degil. Bu nedenle hükümetin destegini isteyecegiz." diyor.

Sözlü, Ceyhan için merkezi yönetimden ayricalik beklemediklerinin de altini çizerek, yatirimlarla birlikte istihdamin da gelecegini belirtiyor. Sözlü, ilçede petrole dayali sanayinin yani sira gelecekte tarimsal ürün agirlikli sanayinin de gelisecegini düsünüyor.

Ceyhan'in enerjiden beklentisinin büyük oldugunu belirtenlerden biri de Ticaret Odasi Baskani Ali Duru. Duru, Iskenderun Körfezi'nin Ceyhan kanadinin turizm amaçli degil sanayi amaçli kullanilan ve adi dünyada Basra Körfezi'nden sonra en çok anilan ikinci bölge olacagina inaniyor. Duru, bugün gelinen noktayi Türkiye'nin ekonomisine, siyasi etkinligine dünyadaki ekonomi çevrelerinin ve enerji piyasasinin güven duymasina bagliyor.

"Ceyhan'in önü açik" diyen Duru, "Yatirimci enerji ve hammaddenin bol oldugu yere gelir. Ceyhan'da enerji var, petrol hammaddesi de geliyor. Petrokimya alaninda, plastik alaninda yatirim yapmamak için gerekçe yok. Ceyhan, tekstile dayali küçük isletmeler yerine önümüzdeki dönemde agir sanayinin kuruldugu, yabanci yatirimcinin geldigi bir merkez olacak. Sadece Adana degil Dogu ve Güneydogu'nun ihracat kapisi olmaya da adayiz." seklinde konusuyor. Ne kadar fabrika kurulacagini, ne kadarlik bir istihdamin gelecekte saglanacagini simdiden kestirmenin mümkün olmadigini dile getiren Duru'ya göre Ceyhan'in enerji merkezi haline gelmesi komsulari ve diger ülkelerle dostane iliskilerini de pekistirecek.


TÜRKIYE NE YAPACAK?


Rusya'dan gelecek petrolün 2010'lu yillarda Akdenize Samsun-Ceyhan petrol boru hatti ile indirilmesi planlaniyor. Rusya'nin petrol ve dogalgazinin Ceyhan üzerinden Akdeniz'e inmesiyle bogazlardaki tanker trafigi de ortadan kalkacak. Ileriki dönemde de Italya-Ceyhan arasinda denizaltindan boru hatti dösenmesi düsünülüyor.

Samsun-Ceyhan arasindaki petrol boru hattina Çalik grubu ile Italyan Eni firmasi talip. Ankara'ya kadar gelecek Mavi Akim Dogalgaz Boru Hatti'nin Ceyhan'a kadar uzatilmasi da gündemde. Ceyhan limanini bölgesel bir enerji merkezi yapmak isteyen Türkiye Irak ve Hazar petrollerinin terminali olan Ceyhan'a yatirimlar yapilmasindan yana. Bu kapsamda içinde rafineri, LNG terminali, petro kimya tesisi bulunan 10 milyar dolarlik yatirim projesinin yolda oldugu ifade ediliyor.


200 MILYON TON PETROLLE ENERJI TERMINALI OLABILIR


Ceyhan'a tam kapasite randiman alindiginda Irak'tan yilda 70 milyon ton, BTC'den 50 milyon ton ve eger kabul edilirse Samsun hattindan da 70 milyon ton olmak üzere yilda 200 milyon ton petrol gelmesi bekleniyor. Bu, Ceyhan'in bir enerji terminaline dönüstürülmesi için yeterli bir neden olarak öne çikiyor.

Insasi tamamlanan Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hatti tam kapasite ile çalistiginda yilda 50 milyon ton (Türkiye'nin iki yillik ihtiyacina yakin bir rakam) petrol tasiyacak. Bin 774 km uzunlugundaki hat, 3,6 milyar dolara maloldu. Çelik borular, bütün güzergah boyunca topragin altina gömülü olarak dösendi. Boru hattinin doldurulmasi için 10 milyon varil ham petrole ihtiyaç duyuluyor. Hattin günde 1 milyon varil ham petrolü Akdeniz'e indirmesi hedefleniyor.

Enerji Bakani Hilmi Güler'in açiklamasina göre, hat tam kapasiteyle çalismaya basladiginda Türkiye, yilda 250 milyon dolar civarinda gelir elde edecek.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious