Ekonomi de grip olabilir

  • Giriş : 17.01.2006 / 00:00:00

İtlaf masrafları, üretim kayıpları, yem, nakliyat ve turizm gibi sektörlere olumsuz etkileri ile birlikte, kuş gribinin ekonomiye maliyeti 3 milyar doları bulabilir

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


kuş gribinin ekonomiye toplam maliyetinin 3 milyar doları bulabileceği tahmin ediliyor. Bu da toplam 350 milyar dolarlık Gayri Safi Milli Hasıla’nın (GSMH) yaklaşık yüzde 1’ine yakın bir kaybın olabileceğini gösteriyor.

Kuş gribi ile ilgili maliyet hesapları korkutmaya başladı. Hükümet, 7 bin YTL’si ’acil bütçe’ olmak üzere yaklaşık 20 bin YTL (20 trilyon) civarında bir kaynakla işin içinden çıkmaya çalışırken, çok daha geniş kapsamlı bir itlafın gündeme gelmesi ile birlikte maliyetin 600 milyon doları bulabileceği ortaya çıktı. Bu rakam, yumurtadan kesilmiş 8 milyon çıkma tavuğun tamamının itlafı halinde geçerli. İtlafın daha da genişlemesi halinde maliyet artabilecek.

Üretim kaybı 1.2 milyar $

En büyük maliyet şirketlere çıkacak. Yetkililerin analizine göre 2005 yılında 2.5 milyar dolar büyüklüğe ulaşan sektörde, satışlar durdu. Tavuk şirketleri ikinci dalga salgının ardından, üretimlerinin neredeyse tamamını soğuk hava depolarına aktarıyor. Tahmin edilen daralma oranı yüzde 50. Yani sektör yarı yarıya küçülecek. Bunun parasal karşılığı 1 milyar 250 milyon dolar!

İtlaf ödemeleri ve genel mücadele masrafları ve şirketlerin üretim kayıpları ile birlikte maliyet 1 milyar 850 milyon doları buluyor. Bu rakam, itlafın boyutlarının genişlemesi halinde artacak. Ayrıca üretimin tam kapasite ile sürmesi halinde ilişkili sektörlerde (nakliyat, yemcilik, ilaç) yarattığı ekonomik hareketlilik de azalacak.

Turizmde yavaşlama

Konu ile ilgili olarak şimdiden tam olarak hesaplanamayan maliyetler de var. Örneğin turizme olumsuz etkisi olacağı kesin. Çünkü Türkiye’ye yönelik turizmin hareketli olduğu merkezlerde, şirketler, iptallerin geldiğini ve talep daralması olduğunu açıkladılar.

Sosyal maliyeti de var

Avrupa’nın en büyük turizm acentası TUI Türkiye’ye yönelik talepteki düşüşe dikkat çekti. Hükümet, turizm açısından ciddi bir kayıp öngörmüyor. Ancak, turizmciler, özellikle TUİ’nin açıklamasının önemine dikkat çekerek, ”Dış basında Türkiye’deki kuş gribi ile ilgili çok haber var. Rezervasyon azalması izliyoruz” diyor.

Tekstilciler, alım ve bağlantı için gelmesi beklenen birçok işadamının grip nedeni ile seyahatlerini ertelediğini belirtiyorlar. Bu durumun birçok sektörde geçerli olduğu tahmin ediliyor. Bu verilere göre, kuş gribi ile ilgili genel ekonomik kaybın 2 ile 3 milyar dolar arasında olabileceği tahmin ediliyor.

Ancak konunun bir de sosyal maliyeti var. Şirketlerin küçülmesi, bazılarının kapanması ile birlikte binlerce kişinin işsiz kalacağı tahmin ediliyor.

Tavuk reyonları salçaya peynire, zeytine ayrıldı

Türkiye tavukçuluk sektörünün ikinci kuş gribi dalgasıyla ciddi bir kriz içine girdiğine ve küçülmenin başladığına dikkat çeken Banvit Genel Müdürü Ömer Görener, bu yıl sektörde yarı yarıya küçülme beklediklerini söyledi.

Görener, 2005 yılında sektörün 2.5 milyar dolar büyüklüğe ulaştığını ifade ederek, kuş gribi nedeniyle tamamen duran satışların ne zaman başlayacağına ilişkin bir tahminde bulunmanın zorluğuna dikkat çekti.

Görener, ”Hiç satış olmadığı için ortada bir fiyat da yok. Marketler tavuk reyonlarını salçaya, peynire, zeytine ayırdı” dedi.

Görener, ikinci dalga salgının ardından üretimin tamamen soğuk hava depolarına aktarıldığını ve kümeslerdeki tavuklar bitene kadar bu işlemlerin süreceğini söyledi.

Görener, ”Bu sektörde şalteri indirerek üretimi durduramazsınız. Kümeslerdeki hayvanları beslemeye devam etmek zorundasınız. Sektörün yüzde 50 daralmaya kadar dayanabileceğini düşünüyorum; bu nedenle bu yıl 1 milyar dolar ile 1.5 milyar dolar arasında bir hacime kadar geriler” dedi.

Pekin’de kuş gribi konferansı

DIŞ HABERLER SERVİSİ

89 ülke ve 20’den fazla uluslararası kuruluşun katılacağı kuş gribi yardım konferansı bugün Çin’in başkenti Pekin’de başlıyor. Çin hükümeti, Avrupa Komisyonu ve Dünya Bankası tarafından ortaklaşa düzenlenen konferansta 1.2 milyar dolar (1.6 milyar YTL) bağış toplanması hedefleniyor. İki gün sürecek olan konferansa Türkiye’den Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehmet Mehdi Eker katılıyor.

Dünya Bankası Başkan Yardımcısı Jim Adams, konferansta 1.2 milyar dolar bağış toplamayı umduklarını belirterek, bu paranın hastalığın görüldüğü gelişmekte olan ülkelerde sağlık ve hayvan hastalıkları hizmetlerinin geliştirilmesine; hastalıktan etkilenmeyen bölgelerde ise izleme programlarının güçlendirilmesine harcanmasının amaçlandığını söyledi.

Adams, AB’nin cömert davranmasını beklediklerini ve ABD’den önemli bir taahhüt aldıklarını, Japonya’nın da önemli miktarda yardım taahhüdünde bulunacağını beklediklerini ifade etti. Dünya Bankası, kuş gribine hazırlanmak ve karşılık vermek için 1.2 - 1.4 milyar dolara ihtiyaç duyulacağını tahmin ediyor. Bu miktara, insanlar için aşı geliştirme masraflarının dahil olmadığı belirtiliyor.

Grip, borsada hisse düşürdü

Kuş gribinin etkileri borsada da kendini gösterdi. Tavuk şirketlerinin hisseleri düştü. Ancak etki, tavuk şirketi hisseleri ile sınırlı kalmadı. Borsanın rekora koştuğu dün, turizm şirketlerinin hisse senetlerinin fiyatlarında da büyük oranlı düşüşler gerçekleşti.



Bazı hisselerde düşüş yüzde 10’u geçti

Şirket Hissesindeki değer kaybı (yüzde )

Tek - Art Turizm 14.67

Metemtur 10.43

Marmaris Altınyunus 9.09

Altınyunus Çeşme 7.96

Favori Dinlenme Y. 6.67

Petrokent Turizm 5.56

Marmaris Martı 5.05

Pınar Et Un 4.58

Şeker Piliç 2.05

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious