Finansman sorunu çeken çiftçi, bugdayi tüccara satinca fiyatlar yükselise geçti

  • Giriş : 30.10.2005 / 00:00:00

ADANA - Hasat döneminde fiyati 25 YKr'ye kadar düsen, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) ise 34 YKr'den satin aldigi bugdayin kilosu 37 YKr'ye yükseldi.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Semsi Bayraktar'in Cihan Haber ajansi muhabirine yaptigi degerlendirmede, TMO'nun alim fiyatlarindan daha yüksek fiyatla (39 Ykr) satisa basladigini, çiftçinin, pazara arzedecek ürünün kalmamasi, ürün arzinin yogun oldugu dönemde fiyatlarin düsük olmasi, fiyatlarin yükselmesinin sebepleri oldugunu kaydetti.

Bayraktar'in yaptigi degerlendirmeye göre, TMO, 15 Eylül'den itibaren Dahilde Isleme Izin Belgesi kapsaminda satislara basladi. Teslimler, Ekim ayi basinda yapilmaya basladi. Eylül sonunda ve Ekim'de borsa fiyatlari ortalamasi, bugday fiyatlarinda bir yükselis oldugunu gösteriyor. Eylül ayi basinda 31,8 Ykr olan fiyatlar, eylül sonunda 34,2 Ykr, ekim ayinda yükselisler devam etti. Su anki borsalar ortalamasi fiyatlar 34,8 Ykr, bazi borsalarda fiyatlar 37 Ykr'a çikti. Bu yil dahilde isleme izin belgesi kapsaminda teslimler baslamis olmasina ragmen piyasada bir düsüs görülmüyor. Tüccarin bu konudaki beklentisi de bosa çikmis görünüyor.

Ancak bu fiyat artislarinin çiftçiye yansimasi artik mümkün degil. Üreticilerin büyük bir çogunlugu ürünlerini pazarlamis durumda. Çiftçi perisan olurken, tüccar 26-30 YKr aldigi bugdaydan 5-12 YKr kar ederek mutlu oldu. Sonuç olarak TMO'nun bu yil uyguladigi bu politika hem üreticinin zararina sebep olmus, hem de TMO'ya üstlenebileceginden daha fazla mali yük getirdi.

Bayraktar, önümüzdeki yillar için TMO'ya su öneride bulundu: "Müzakere sürecine basladigimiz su günlerde TMO'nun güçlü bir müdahale kurumuna dönüsmesi, piyasa regülasyonunu saglamasi için önümüzdeki dönemde ayni hatalari yapmamasi gerekiyor. Üreticimizin büyük bir bölümü ürününü satti, piyasalar eylül ayi ortasindan itibaren yükselmeye basladi ve bu yükselis devam ediyor. TMO'nun alimlarda kota uygulamasi ve ÇKS sarti öngörmesi, tüccarin piyasaya gelecek ürün arzinin fazla olacagi ve istedigi fiyattan ürün alabilecegi beklentisi olusturmustu. Tüccar istedigi gibi fiyat vermis, çiftçi çaresiz boyun egmistir. Bu arada, piyasada fiyatlarin bu kadar düsük olmasi sonucu üretici tüm kota hakkini kullanarak TMO'ya ürün teslim etmis, ancak TMO piyasada regülâsyonu saglayamamistir."

Bugdayin, Haziran, Temmuz ve Agustos aylarinda 26 YKr'den islem gördügüne dikkat çeken Dogru ise TMO'nun da kilosuna 32 YKr fiyat verdigi ürüne 30 bin ton sinirlamasi getirmesinin tüccarin ekmegine o dönemde yag sürdügünü, bu yanlistan daha sonra dönülerek sinirlamanin kaldirildigini bununda çiftçi için alinmis geç bir karar oldugunu söyledi.

Hasat döneminde tüccarin, ürünü ucuza kapatmak için bugdayin elde kalacagi yönünde spekülasyon yaptigini, bunun da basariya ulastigini vurgulayan Dogru, "Su anda bugdayda yasanan fiyat yükselisi, elinde ürün kalmadigi için üreticiyi sevindirmiyor. Bu fiyatlar tüccarin ve un sanayicilerinin isine yaradi. Devletin görevi ürün almak degil, serbest piyasayi çalistirmak. Hasat sezonunda serbest piyasa ekonomisi iyi çalistirilamadigi için çöküs yasandi. Tüccar, sanayici ürünü maliyetinin altinda fiyatla aldi. Bu satisin magduru da çiftçiler oldu. Yanlis fiyat politikasi sadece üreticiyi degil, TMO'yu da üzdü. Ofis, mübaya ve finansman sikintisi yasadi. Bunun yani sira ofisin depolarinin bugdayla dolu olmasi, bu ürünün ardindan baslayan misir hasadinda depo sikintisina neden oldu. Oysa, serbest piyasa mekanizmasi iyi kurulsaydi ne çiftçi ne TMO üzülürdü." diye konustu.

Adana Tahil Üreticileri Birligi Baskani Nur Özkan da hasat öncesi hazirlanmis bir tezgahin TMO'ya uygulatildigini çiftçinin de bunun magduru oldugunu söyledi. Adana Ticaret Borsasi (ATB) Baskani Fethi Coskuntuncel ise bugdayin kilo fiyatinin 45 YKr'ye kadar yükselecegini tahmin ettigini kaydetti. Cuskuntuncel, dünyanin her yerinde piyasanin talebinin üzerinde ürün gelmesi halinde fiyatlarin gerilemesinin dogal olacagini, bunu önlemek için de çiftçinin sabretmesi gerektigini savundu. Coskuntuncel, sadece bugdayda degil tüm tarim ürünlerinde ayni sorunun yasandigini ifade ederek, "Dünya'nin hiçbir yerinde artik (devlet gelsin ürünümü alsin) mantigi yok. Sabredildiginde serbest piyasa mekanizmasi zaten kendiliginden oturuyor ve ürün fiyatlari gerçek degerini buluyor" dedi.

TMO Genel Müdürü Ismail Kemaloglu, 15 Haziran'da Adana'da düzenledigi basin toplantisinda, çiftçinin ürün satisinda acele etmemesi gerektigini, çünkü Türkiye'deki bugdayin tamaminin bitmeden ithalata izin vermeyeceklerini su sekilde uyarmisti: "Bu yil bugday fiyati ilerki dönemde yükselecek. Bu nedenle kimse ürününü satmak için acele etmesin. Gerekiyorsa TMO'nun emanet depolarina döksün."

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious