Geçmişten bugüne kahvehane kültürü

Geçmişten bugüne kahvehane kültürü.17401
  • Giriş : 11.07.2009 / 12:20:00
  • Güncelleme : 11.07.2009 / 12:23:24

Cumhuriyet'in ilk yıllarında şehrin sosyo-kültürel yaşamında önemli yer tutan kahvehaneler bugün...

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Cumhuriyet'in ilk yıllarında şehrin sosyo-kültürel yaşamında önemli yer tutan kahvehaneler, zaman öldürmek için değil, okuma kültürünün geliştiği, beyin fırtınasının yapıldığı yerlerdi.

Közde pişirilen Türk kahvesi ile özenle demlenen çayların eşliğinde hararetli sohbetlerin yapıldığı kahvehaneler, çoğu yerde artık nostaljik mekanlar haline geldi.

Geçmişten gelen birçok alışkanlık değişirken, işsizlerin ve emeklilerin uğrak yeri olarak görülmeye başlayan kahvehaneler özellikle orta yaşın üstündeki müdavimleri için bir buluşma noktası özelliğini taşıyor.

Gazeteci-yazar Bülent Ağcabay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Gaziantep kahvehaneleri ve kahvehane kültürüyle ilgili 15 yıldan bu yana araştırma yaptığını ve bu çalışmasını gelecek günlerde kitaplaştıracağını söyledi.

Ağcabay, bir dönem, şairlerin, yazarların ve zamanın entelektüellerinin buluştukları, ülke sorunlarını konuşup, tartıştıkları mekanlar olan kahvehanelerin, giderek sosyal yaşamın ayrılmaz bir parçası olarak toplumdaki yerini aldığını, kahvehanelerin süreç içerisinde, ''hayat mektebi'', ''halk kütüphanesi'' hatta ''hayat fakültesi'' ismiyle de anıldığını belirtti.

Kahvehanelerin 1900'lü yılların başında turneye çıkan tiyatro guruplarının, kanto sanatçılarının, meddahların, illüzyonistlerin gösterilerini sergiledikleri, karagöz oyunu oynatılan, müzik yapılan, hikayecilerin ''arkası yarın'' diyerek, aylarca süren hikayelerini anlattıkları önemli eğlence yerleri olduğunu ifade eden Ağcabay, 1920'lerden önce gayrimüslim sanatçıların yaptıkları fasıllar, kanto, vodvil, varyetelerin de hep kahvehanelerde gerçekleştiğini dile getirdi.

Gerek Cumhuriyet öncesi dönemde, gerekse Cumhuriyetin ilk yıllarında bir dönem kadınların da kahvehanelere gittiğini, Antep'in Fransızlar tarafından işgal edildiği günlerde, Maarif Kahvesi'ne gayri Müslim kadınların da geldiğini ifade eden Ağcabay, ''Gayri Müslimlerin dışında Müslüman kadınlar da Gaziantep'te Maarif Bahçesi'nde çalışmışlardır.

Cumhuriyetten sonra bir ara moda olan kadın garson çalıştırma Maarif Bahçesi'ni işletenler tarafından da rağbet gördü. Günümüzde kadınların bırakın kahvehanelerde garson olarak çalışmasını, bu mekanlar da günün yorgunluğunu atmak için bir kahve içmeleri bile yadırganırken, eskilerde kalmış Maarif Kahvesi'nin şu anki anlayışın çok ilerisinde bir mekan olduğu da açıkça görülmektedir'' dedi.

HER KAHVEHANENİN MÜŞTERİSİ FARKLI

Tahmis Kahvehanesi'nde esnaf, köylü ve tömbeki müşterileri ağırlıktayken, Maarif Kahvesi'nin müdavimlerinin ise daha çok bürokrat, eşraf ve Aydın kimselerden oluştuğuna dikkat çeken Ağcabay, Gaziantep'teki Maarif ve Tahmis kahvehanelerinin müşterilerinin profilinin, bulundukları çevreye bağlı olarak da farklılıklar gösterdiğini vurguladı.

Gazeteci-yazar Bülent Ağcabay, 1970'li yıllara kadar Gaziantep'teki kahvehanelerde hikayecilerin önemli bir yer tuttuğunu, Bayram Arık, Kör İbo ve Çerkez Ali tarafından, ''Köroğlu', ''Zaloğlu'', ''İncili Çavuş'' gibi hikayelerin ve dini hikayelerin yanı sıra çeşitli padişah ve kırk haramiler gibi masalların, kahvehane müşterilerine 30-40 gün boyunca anlatıldığını dile getirdi.

Bugün daha çok nostaljik mekanlar olarak adlandırılan yerlerde yaşatılmaya çalışılan nargile kültürünün, eskiden Gaziantep'te Arasa, Kalealtı, Suburcu, Şehreküstü semtlerindeki kahvelerde yoğunlaştığını anlatan Ağcabay, Tahmis Kahvesi'nin bilinen en eski nargile müdavimlerinin, Halepli Mehmet, Yemenici Abdülkadir, Apardım Hüseyin, Çıtıpıtı Mehmet Ali olduğunu, nargilecilerin büyük bir çoğunluğunun oyun oynadıklarını, sohbet ettiklerini söyledi.

Ağcabay, geçmişteki kahvehanelerin siyasal yaşama etkilerinin dışında, bir dönem şehrin ekonomisinde de önemli yer tuttuğunu, radyo, televizyon, internet gibi teknolojik gelişmeler ve sinema, tiyatro, spor salonları gibi farklı kamusal alanların toplum yaşamına girmesiyle kahvehanelerin giderek işlevini kaybetmeye başladığını, önceleri topluma yön veren kahvehanelerin tüketimin bir parçası haline geldiğini sözlerine ekledi.

BÜLENT AĞCABAY KİMDİR?

1969 yılında Gaziantep'te doğdu. 1989 yılında Gaziantep Sabah gazetesinde gazeteciliğe başladı. 1994 yılında ''Anılarla Kırkayak Kahvesi'' 2004 yılında, ''68'lilerin Kırkayak Kahvesi'' adlı kitapları yayımlandı.

1995 yılında Alleben Dergisi Gaziantep temsilcisi olarak çalışmaya başladı. Sabah gazetesi ve Alleben dergisinde çok sayıda araştırma ve makalesi yayınlandı. ''Çocuk Öyküleri'' ve ''Gaziantepli Yapılar'' adlı çalışmaları yayımlandı.

Temel askerlik hizmeti sırasında teröristlerle girdiği çatışmada ağır yaralanarak, gördüğü tedavinin ardından sağlığına kavuşan Ağcabay, ''Devlet Övünç Beratı'' ve ''Devlet Övünç Madalyası'' sahibi.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious

*

*


*