Güneydoğu erkeği eşinden ne ister?

  • Giriş : 16.08.2006 / 00:00:00

Güneydoğu'da erkeklerin eşlerinden beklediği 3 şey, 'analık', 'ev işlerini görmek' ve 'kocasına bakmak'.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Eşini hayat arkadaşı olarak görenlerin oranı ise sadece yüzde 13,8.
Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü'nün yayın organı Aile ve Toplum Dergisi'nin son sayısında, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Şevket Ökten'in 'GAP Bölgesi'nin Sosyo-Kültürel ve Yapısal Özelliklerinin Aile Yapısına Etkileri' konulu araştırmasına yer verildi.

Araştırmada, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin sosyo-kültürel ve ekonomik özelliklerinin aile yapısını nasıl şekillendirdiği analiz edildi. Araştırma, Şanlıurfa merkeze bağlı Karaali, Kısas, Sağlık ve Yardımcı köylerinde anket yoluyla yapıldı.

Araştımaya göre, bölgede geleneksel yapı halen etkili ve bu yapı kırsalda toplum yapısını büyük oranda etkiliyor. Belirgin bir şekilde işlevselliğini koruyan aşiretler, ortak saldırı veya savunma durumlarında daha belirgin rol oynuyor.

Bölgede ülke ortalamasının üstünde bir nüfus artış hızı yaşanıyor. Bunun temel nedeni ise çok çocukluluk eğilimi. Üretim sürecinde aile bireylerinin etkin rol alması, çok çocukluluğu teşvik ediyor. Çok eşliliğin yaygın olarak görülmediği bölgede, evliliğe ilişkin kuralları aşiret-akraba ve aile içi ilişkiler belirliyor. Özellikle içe kapanıklık nedeniyle bölgede akraba evliliği yaygın olarak görülüyor.


AİLELERİN YARISINDAN AZ BİR KISMI KENDİSİNE AİT TOPRAKLARI İŞLETİYOR

Bölgede, kendi mülkiyetinde hiç toprak olmadığını söyleyen aile reisi oranı yüzde 59. Kendi mülkü olanlar arasında yüzde 67 gibi büyük bir oranın toprağı 50 dönümden küçük.

51-100 dönüm arasında toprağa sahip olduğunu ifade edenlerin oranı yüzde 27 iken; 101-200 dönüm arası toprağa sahip ailelerin oranı yüzde 3,1. Mülkiyetindeki toprağın 200 dönümden büyük olduğunu belirten hanelerin oranı ise sadece yüzde 2,5.

İşletilen toprakların durumuna bakıldığında, ailelerin yarıdan daha az bir kısmı (yüzde 45.1) kendisine ait toprakları işletiyor. Hane reislerinin yüzde 7.2'si ailesinin toprağını işlettiklerini belirtiyor. Başkasının toprağında kiracı (yüzde 15.4) ve ortakçı (yüzde 32.4) çalışanların toplam oranı yüzde 47.8 olarak tespit ediliyor.

AİLELERİN YÜZDE 81'İ AŞİRETLE BAĞLARININ OLDUĞUNU SÖYLÜYOR

Hane reislerinin yüzde 81.3 ü bir aşirete bağlı olduklarını ifade ediyor. Aşiret bağlılığı bulunan kişilerin aşirete karşı yükümlülüklerine bakıldığında, hane reislerinin yüzde 26,1'i gerektiğinde aşirete mali yardımda bulunduğunu beyan ediyor.

Kişilerin hangi partiye oy vereceği konusunda aşiretin belirleyici olduğu oran yüzde 13,2. Aşiretin hizmetinde çalışmayı üstlenenlerin oranı yüzde 10,5, her konuda yükümlülük getirdiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 1,8.

Köylerde büyük oranda çekirdek aile yapısının egemen olduğu görülüyor. Aynı çatı altında tek bir ailenin yaşama oranı yüzde 77,5. Aynı çatı altında tek bir aile olarak yaşadığını ifade edenlerin yüzde 62,9'u mülkiyetinde herhangi bir toprağı olmadığını belirtirken, mülkiyetinde toprak olduğunu belirtenlerin oranı yüzde 37,1.

Bölgedeki eşlerin yüzde 52'si arasında akrabalık, yüzde 11'i arasında hısımlık bağı bulunuyor. Hısım-akrabalık bağı bulunmadığını belirtenlerin oranı ise yüzde 36,4. Akraba evliliklerinin temelini sosyal ve ekonomik eksenli güvenlik kaygıları oluşturuyor. Yaşlılık ve hastalık durumlarında akrabadan olan gelin/damadın yanlarında olacağı/kalacağı ve bu evliliklerde boşanma, terk etme gibi çözülmelerin daha az olacağına inanılıyor.

Geleneksel bir toplum yapısına sahip bölgede, otoritenin erkekler elinde toplandığı görülüyor.

Köylerde kadının rolü de büyük oranda geleneksel rol ve statüler tarafından belirleniyor. Köylerde kadın, ev hanımı, analık gibi rolleri yerine getiren geleneksel bir konumda bulunuyor. Hane halkı reislerinin çoğunluğu (yüzde 64.3) kadının işlevini analık (çocuk doğurmak ve yetiştirmek) olarak açıklarken; yüzde 22'si kadına ev işlerini görmek ve kocasına bakmak görevini yüklüyor. Daha eşitlikçi bir statüyü belirtmek üzere kadını, eşinin hayat arkadaşı olarak niteleyenlerin oranı ise yüzde 13,8.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious