Hayat oyunla öğrenilir

  • Giriş : 06.08.2006 / 00:00:00

Oyun ve oyuncaklar, bebeğin sağlıklı gelişiminde önemli rol oynar.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Özellikle bebeğin doğumdan sonraki ilk yıl içinde algı ve harekete yönelik, çoğunlukla belirgin amaçlar taşımayan, nesneler ve hareketler üzerinde hakimiyetten kaynaklanan zevk içeren oyunlar ön plandadır. Bebek, kemik ve kasların gelişmesini sağlayan hareketli oyunlarla biriken enerjisini boşaltır, sosyal ilişkiler kurabilir, kendini tanıyabilir, kendi gücünün sınırlarını belirler, duyuları gelişir ve becerileri artar. Anadolu Sağlık Merkezi’nden çocuk hastalıkları uzmanı Dr. Ayşe Sokullu, oyuncakların, gelişim basamaklarına uygun olarak çocuğun hareketlerine düzen getirdiğini, bedensel, zihinsel, psikososyal gelişimine yardımcı olduğunu, hayal gücünü ve yaratıcılığını, yeteneklerini geliştirdiğini söylüyor. Özellikle 1 yaşına kadar olan çocuklar için evdeki eşyaların oyuncak olarak kullanılabileceğini belirten Sokullu, bebeğe boğazına kaçabilecek küçük parçalı oyuncakların verilmemesi konusunda da aileleri uyarıyor.

Dr. Ayşe Sokullu’nun verdiği bilgilere göre, ilk aylarda bebek doğuştan gelen refleks tepkileri geliştirir, çevresindeki insan ve objelere bakar. El kol hareketleri geliştikçe etrafındaki nesneleri yakalamaya çalışır, yakalayabildiklerini inceler. 1-4 aylar arasındaki bebek, beşiğine asılan bir oyuncağın bazen sallanıp, bazen hareketsiz durduğunu fark edebilir. Oyunlarında ‘keşfetmek’ ön plandadır. Hoşuna giden hareketleri tekrarlar. Çevresindeki oyuncağı, eşyayı çekerek, çarparak tanımaya çalışır. Vücudu da oyuncak niteliğindedir; parmaklarını, ayaklarını inceler ve oynar. 4-8 aylar arası sebep-sonuç ilişkilerini ayırt etme becerisi başlar. Hareketlerinin sonuçlarını görmek ister. Beşiğin kenarındaki ipe dokunduğunda ipin sallandığını ve ses çıkardığını fark ederse ses duyabilmek için ipi çekmeye başlar. 8-12. aylarda hareketlerinde de artış ve farklılaşma gözlenir. Sebep-sonuçları daha iyi ayırt etmeye başlar. Hedeflediği sonuçla arasına engel girerse bu engeli ortadan kaldırır. Oyuncağı sakladığınızda onu arar. Örtünün altına saklanan oyuncağı örtüyü kaldırarak bulur. Ayakta durma, yürüme, tırmanma gibi hareketleri başarır. Bu hareketler mükemmel olana kadar oyun niteliğindedir ve sürekli tekrarlar. Doğumdan itibaren bebek ses, şekil ve renklere karşı hassastır. İlk oyuncakları, renkli çıngıraklar, dönenceler gibi öncelikle görme ve işitme duyularına yönelik olmalıdır. Oturmayı başardıktan sonra çevresi genişleyen bebeğin oyuncakları arasına küpler, çıngıraklar girebilir. Bu dönemde avuç ile kavradığı göz önüne alınarak avucuna sığacak büyüklükte parçaları olan oyuncaklar seçilmelidir. Yürümeye başlamasıyla birlikte oyuncaklarından çok ev eşyaları ilgisini çeker. Onun için ulaşabildiği alanları keşfetmek önemlidir. Küplerle kule yapmak, oyuncak parçalarını bir yerden bir yere taşımak ona haz verir. Parmaklarının gelişimi de arttığından büyük parçalı, takılıp-çıkarılabilecek lego türü oyuncaklar yararlı olur. Yürüme davranışını destekleyecek, çekip itebileceği tekerlekli oyuncaklar ilgisini çeker. Top oynamada başarılı olmasa da hareket gelişimine yardımcı olur.

Yıkanabilen oyuncaklar alın

0-12 aylık bebeklere oyuncak alırken; cinsiyet ayrımı yapılmamalı (erkek çocuğa bebek, kız çocuğa araba alınabilir). Oyuncak alımında aşırıya kaçılmamalı. Özellikle bebeklik döneminde alınacak oyuncakların kırılmayan, yumuşak, emniyetli, yıkanabilir cinsten olmasına özen gösterilmeli. Küçük yaşta parçaları büyük, yaş ilerledikçe parçaları küçük oyuncaklar seçilmeli; parmak kasları geliştikçe avuçla kavrama, yerini üç parmakla, daha sonra iki parmakla kavramaya bırakır. Evdeki makara gibi farklı malzemelerden de oyuncak yapılabilir. Evde oyuncakların yerleştirilebileceği bir dolap, köşe, kutu olmalı.

Bebeğinizle birlikte resimli kitap okuyun

Bebeğin öğrenmesinde görsel malzeme önemli bir yer tutar. Canlı renklerde, büyük boy ve ayrıntısız resimleri olan kitapların anne baba tarafından okunması, kısa masallar anlatılması, resimlerin birlikte incelenmesi bu yaşlarda bebeğin dil gelişimini hızlandırır. Kelime bilgisini artırır. Konuşması için fırsat oluşturur ve destekler. Çevresini tanımasına yardımcı olur. Anne-baba-bebek ilişkisini artırır. Hayal gücünü geliştirir. Bebeğin teyp gibi mekanik bir sesten masal dinlemesi yerine kendisi ile ilgilenen kişi ile aynı mekânı paylaşması, bedensel temas içinde (kucakta veya yan yana oturarak) ses tonu ve mimiklerin değişimini gözlemesi, kendisiyle ilgilenen kişi tarafından zaman ayrıldığını hissetmesi gerekir. Dokunma yolu ile bebeğin kitabı, kağıdı tanıması sağlanmalı. Bu dönemde bebeklerin parmakları yeterince gelişmediğinden kalın sayfalı kitaplar seçilmeli.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious