Helal gıda

Helal gıda.4015
  • Giriş : 20.09.2006 / 00:00:00

Türkiye'de 'İslami usullere uygunluk' anlamına gelen 'helal gıda sertifikası' için standart hazırlıkları bitmeden başvurular başladı.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Firmalar bu belge için hahamlara ürün başına 750 dolar ve fabrikaya geliş gidiş masraflarını ödüyor.

Musevilikte haham onayı 'koşer', Müslümanlıkta ise 'İslami usullere uygun' anlamına gelen 'helal' sertifikalı ürünleri, tüketicilerin büyük bir bölümü inançları, diğer kesimler ise hijyenik ve güvenilir bulduğu için tercih ediyor. Bu tür ürünlerin tüketimi, sadece nüfusun çoğunluğu Müslüman veya Musevilerin yaşadığı bölgelerde değil, dünyanın her bölgesinde hızla artıyor. Dünyada yıllık cirosu 500 milyar doları bulan bu pazardan pay almak isteyen Türk firmaları, yıllardır ürünlerini haham onayından geçiriyor. Helal gıda standartlarına ihracat potansiyeli olan gıda firmaları, bu standartları tamamen ticarî hayatın bir gereği olarak değerlendiriyor.

Geçen yıl Ekim ayında Almanya'nın Köln şehrinde yapılan ve 168 Türk gıda firmasının da katıldığı dünyanın en önemli gıda fuarlarından ANUGA'da, Museviler için 'Kosher' Müslümanlar için 'Halal' amblemlerinin kullanımıyla ilgili tanıtımlar yer almıştı. Bu tanıtımdan sonra firmalardan gelen talep üzerine geçen yıl, Temmuz 2006 yılına kadar standardı hazırlayacağını açıklayan TSE çeşitli tepkiler almıştı. Tartışmalar, konunun sadece ideolojik ve politik yönü varmış izlenimi oluşturdu. Oysa bugün sadece nüfusunun çoğunluğu Müslüman ülkelerde değil, Avrupa'dan Avustralya'ya, Uzakdoğu'dan Güney Afrika'ya kadar birçok bölgede helal gıda standartları var ve bunları belgeleyen sertifikasyon kuruluşları bulunuyor. Standart hazırlayacağını açıklayan TSE'ye bazı barolar 'laiklik ihlali' gerekçesiyle dava bile açmıştı. TSE, gecikmenin sebebini bu kişileri ikna etmeye bağlıyor. TSE Standart hazırlama Merkezi Başkanı Tunga Gökun, öncelikle bu kişileri ikna etmek için uğraştıklarını söyledi.

Gökun, "Tepki gösterenlere mektup yazarak standardın önemini ve özelliğini anlattık. Standardın sadece helal gıda anlamına gelmediğini, gıda güvenliğini içerdiğini anlattık. Ondan sonra tepkiler azaldı" dedi. Helal gıda sertifikası için yoğun talep aldıklarını ifade eden Gökun, "Gelen talepleri standart daha hazırlanmadı diyerek geri çeviriyoruz" diye konuştu.

Standart için teknik komite kurduklarını ifade eden Tunga Gökun, üniversiteler, gıda firmaları ve tüketici derneklerinden taslağa katkı istediklerini belirtti. Eylül ayı sonuna kadar bu kişilerden gelen görüş ve örenileri teknik komitenin hazırladığı standarda uyarlayacaklarını kaydeden Gökun, şunları söyledi: "Hazırladığımız taslağı son olarak üniversitelerin gıda bülümlerine göndereceğiz. Onların önerileriyle son şekli vereceğiz. Yılbaşından itibaren belgelendirmeye başlayacağız."

Standart için Malezya'ya iki mühendisi eğitime gönderdiklerini dile getiren Gökun, hazırlayacakları standartta Türkiye'nin değerlerinin korunacağını, belgeyi isteyen firmalardan gıda güvenliği anlamına gelen HACCP belgesini şart koşacaklarını anlattı. Üretiminin İslamî usullere uygun yapıldığını belgelemek isteyen firmanın denetiminde TSE uzmanlarının yanısıra Diyanet İşleri Başkanlığı'ndan bir görevli de hazır bulunacağını hatırlatan Gökun, helal gıda standardı almanın mecburi olmayacağını vurguladı.

TSE standardı hazırlarken, sahip olması gereken özellikleri, kesim usullerini, kullanılabilecek katkı maddelerini, gıda servisinin yapıldığı yerlerin sahip olması gereken özellikleri dikkate alacak. Helal gıda belgesi verilirken firmanın vereceği beyan esas alınacak. TSE, yaptığı denetimin ardından uygun bulduğu şirkete belgeyi verecek. Belge alan kişi ya da kuruluşlar, beyanlarına uygun üretim yapıp yapmadığı konusunda da denetlenecek. TSE'nin belirleyeceği helal gıda standardı, akreditasyon kurumu TÜRKAK tarafından akredite edilecek, belge hem yurtiçinde hem de yurtdışında geçerli olacak.

Türkiye'de şu ana kadar "İslamî usullere uygunluk" anlamına gelen helal gıda sertifikası verilmezken birçok şirket, Yahudilerle ticaret yapabilmek için 'koşer' belgesi alıyor. Denetimler için hahamlara yüklü miktarlarda ödeme yapılıyor. Koşer sertifikası olmayan firmalar Yahudilere mal satamıyor. Kayseri merkezli Gülsan Şekerleme Şirketi Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Güldüoğlu, Yahudilere mal satmak için koşer belgesine her yıl 10 bin dolar ödediğini söylüyor. Daha çok et ve et ürünleri denilince akla gelen dine uygunluk kavramı, Yahudiler için her kategoride geçerli. Firmalar, koşer belgesi alabilmesi için İsrail'den ya da İstanbul'dan hahamlar bizzat fabrikaya gelerek denetim yapıyor. Belge ücreti dışında, onların bu seyahatinin masrafı da koşer sertifikasına talip olan firmaya ait.

GIDA NASIL HELAL OLUR?

Helal gıda kavramı, Uluslararası The Codex Alimentarius Komisyonu dokümanlarında "İslamî kurallara göre izin verilen gıda" anlamında kullanılıyor. Buna göre bir gıda ürününün helal sayılabilmesi için üç şartın yerine getirilmesi gerekiyor. Bu şartlar şöyle:

-Helal gıda, İslamî kurallara göre yasak olarak değerlendirilen (domuz eti, alkol gibi) herhangi bir unsuru içermemeli veya ihtiva etmemelidir.

-İslamî kurallara göre yasak olan unsurlardan arındırılmış yerlerde veya cihazlarda hazırlanmalı, işlenmeli, taşınmalı veya depolanmalıdır.

-Bu iki özellikten farklı yollarla üretilen herhangi bir gıda ile hazırlama, işleme, taşıma ve depolama aşamasında direkt temas etmemelidir.

İLK DEFA MALEZYA HAZIRLADI

Helal gıda standartlarını dünyada ilk kez hazırlayarak uygulayan ülke Malezya oldu. Bu standartlar, İslamî usullere uygun hazırlanması gereken gıdaların "hangi özelliklere sahip olması gerektiği, kesim usulleri, söz konusu gıdaların hazırlanmasında kullanılacak katkı maddeleri ile bu gıdaların servisinin yapıldığı yerlerin sahip olması gereken özellikleri" kapsıyor.

Helal teriminin kullanılması için genel esaslar standardı ise uluslararası "The Codex Alimentarius Komisyonu" tarafından 1997'de hazırlandı. Komisyon, kesim aşamasında farklı İslamî görüşleri de göz önüne alarak, yasak olan ve yasak olmayan hayvanlarla ilgili küçük farklılıklar olduğunu kabul etti. Bu genel esaslar, ithalatçı ülkelerin yetkili makamlarının yorumuna bırakıldı.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious