İstanbul'un insan hakları karnesi kötü

İstanbul'un insan hakları karnesi kötü.8265
  • Giriş : 03.03.2009 / 15:44:00

İşte Avrupa 2010 Kültür Başkenti İstanbul'un insan hakları karnesi.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


 İnsan Hakları Kurulu'na çay bahçesine "aile olmadığı" gerekçesiyle tek
başına alınmayan erkek vatandaştan Sulukule'de kötü koşullarda yaşatıldığını
ileri süren mahalleliye, Ergenekon davasının tutuklu sanığı emekli Orgeneral
Şener Eruygur için eylem yapmak isteyenlerden Kumkapı Misafirhanesi'nde
isyan çıkaran mültecilere, cezaevinde hayatını kaybeden Engin Ceber'den
karakolda işkenceden ölen Nijeryalı Futbolcu Festus Okey'e kadar, tam 446
ayrı ihlal başvurusu yapıldı.

Sultan UÇAR / İstanbul (AHT) ÖZEL HABER

İstanbul İl İnsan Hakları Kurulu son 1 yılı kapsayan ve 15 ön inceleme
raporundan oluşan 88 sayfalık İl İnsan Hakları Raporu'nu geçtiğimiz hafta
tamamladı. Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı'na gönderilen rapor,
önümüzdeki günlerde TBMM İnsan Hakları Kurulu'na sunulacak.

İl İnsan Hakları Kurulu'na çay bahçesine "aile olmadığı" gerekçesiyle tek
başına alınmayan erkek vatandaştan Sulukule'de kötü koşullarda yaşatıldığını
ileri süren mahalleliye, Ergenekon davasının tutuklu sanığı emekli Orgeneral
Şener Eruygur için eylem yapmak isteyenlerden Kumkapı Misafirhanesi'nde
isyan çıkaran mültecilere, cezaevinde hayatını kaybeden Engin Ceber'den
karakolda işkenceden ölen Nijeryalı Futbolcu Festus Okey'e kadar, tam 446
ayrı ihlal başvurusu yapıldı.

İnsan Hakları Kurulu üyeleri hak ihlalleriyle ilgili 137 farklı kamu kurum
ve kuruluşu ile 50'si emniyete, 34'ü jandarmaya ait olmak üzere 84
nezarethanede incelemelerde bulundu. Orantısız güç tartışmalarının en yoğun
yaşandığı İstanbul'da, 116 işkence ve kötü muamele şikayeti dosyada yer
aldı. Son 7 yılda 179 kamu görevlisi "kötü muamele"den ve 1 kamu görevlisi
de "işkence"den şikayet edildi. 4 bin kamu görevlisi eğitime alındı. Ani
baskınla denetlenen karakol nezarethanelerinin yüzde 90'ının Avrupa Birliği
(AB) standartlarını yakaladığı görüldü.

İstanbul Valiliği, Psikologlar Derneği'nin "Şiddet Uygulananlar ve Mağdurlar
İçin Travma Merkezi" kurma projesini destekleme kararı aldı. Terör ve
kundaklama olaylarında 114 araç,11 işyeri ve 4 konutun yakılıp kundaklanarak
129 vatandaşın mağdur olduğu saptandı. Başörtüsü yasağı ihlali bu kez 2'de
kaldı.

En iyi kurum "keşfedilemedi"

Raporda, "İnsan haklarına saygı açısından ziyaret gerçekleştirilen
kurumlardan örnek uygulaması olanlar var mı?" başlıklı soruya "Henüz
keşfedilmemiştir" şeklinde cevap verildi.

Sonuç bölümünde ise Başbakanlık İnsan Hakları Kurulu'na insan haklarının
korunması - geliştirilmesi, insan hakları alanındaki hassasiyeti ve üstün
başarıları göz önünde bulundurularak, 5 farklı kategoride ödül verilmesi
önerildi. İstanbul İl İnsan Hakları Kurulu, yurt genelinde en iyi kamu
kurumu, en iyi kamu görevlisi, en iyi insan hakları il ve ilçe kurullarına
ilişkin sorularla serbest kategorideki (kişi, eser vs) soruları "Yoktur"
diye cevaplamakla yetindi.

Festus Okey karakolu uygun

50'ye yakın sivil toplum kuruluşu ile kamu kurumlarının temsilcilerinden
oluşan İl İnsan Hakları Kurulu, Nijeryalı Futbolcu Festus Okey'in gözaltına
ölümüyle gündeme gelen Taksim Merkez Polis Karokulu'nun fiziki şartlarını
"iyi" buldu. Tutulan kayıtların standartlara uygun ve düzgün olduğuna karar
verildi. Kurula göre, karakolun tek eksiği, kadın bölümünde dışarıya
havalandırma sistemi olmaması. Kadıköy İskele Polis Karakolu, "nezarethane
kötü kokuyor, aspiratörün sesi rahatsız ediyor", Fatih Asayiş Büro Amirliği,
"Yerler kirli, banyo yok", Şehit Saffet Okumuş Polis Merkezi ise "Çalışma
koşulları ağır" cümleleriyle raporda yer aldı.

Kurulun "Sulukule kararı"


Sulukule olarak bilinen Neslişah ve Hatice Sultan mahallelerinde yaşayan ve
kentsel dönüşüm kapsamında göçe zorlanan vatandaşlar da kurula başvurdu. 759
hak sahibi, 303 kiracı ile birlikte 3 bin 500 kişinin yaşadığı mahalle
halkı, taşınınca "çok ağır ekonomik ve sosyal koşullarla karşı karşıya
kaldıklarını" belirterek salgın hastalıktan korunma, temiz su, elektirik,
kanalizasyon gibi taleplerle kurula koştu. Ön raporda bölge insanına acilen
temiz su, elektirik-su-kanalizasyon hizmetlerinin verilmesi ve bölgede
yaşayan halkının bin yıllık kültürel kimliğinin korunması kararı çıktı.
TOKİ, Büyükşehir ve Fatih Belediyeleri'nin uyarılması istendi.

Taksilere Brail alfabesi

İnsan Hakları İl Kurulu yazılı müracatları da değerlendirdi. Ticari taksi,
dolmuş ve minibüslerde görme engelli vatandaşlar için Braille Alfabesi'ne
göre düzenlenmiş fiyat listesi ve müşterinin erişebileceği bir noktada
kabartma plaka bulunması oybirliğiyle kararlaştırıldı. İBB Ulaşım Daire
Başkanlığı'na da gereğini yapması için bilgilendirme yapıldı.

"Damsız Girilmez", hak ihlalidir

İl İnsan Hakları Kurulu, turistik bir bölgedeki çay bahçesine "aile salonu"
olduğu gerekçesiyle yalnız alınmadığını belirten bir erkeğin başvurusunu da
inceledi. Kurul, aile salonu uygulamasının Anayasa'nın 10, Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi'nin 14. maddesine aykırı olduğuna karar verdi. Kurul,
işletme sahiplerinin sergiledikleri davranışlarda daha nazik olmalarına,
insan onurunu incitici muamelede bulunmamaları konusunda eğitilmelerine ve
bu işletmelere ruhsat verenlerin konuyu izlemesine karar verdi.

Kurul, bir vatandaşın 3.5 yıldır çalıştığı kurumdan HIV pozitif yani AIDS
olması nedeniyle işten çıkarıldığı yönündeki şikayetini de inceleyerek hak
ihlali yapıldığına kanaat getirdi.

Orantılı mı, orantısız mı?


İstanbul'da Taksim Meydanı'nı cehenneme çeviren 1 Mayıs olayları öncesi Vali
Muammer Güler, "orantılı güç kullanımı" ifadesine yer vermişti. 2008'de
kolluk kuvvetlerinin karıştığı iddia edilen işkence ve kötü muamele
olaylarının sayısı İl Emniyet Müdürlüğü kayıtlarında 69 olarak yer aldı. İl
ve ilçe insan hakları kurullarına ise 53 emniyet görevlisi ve 3 jandarma
görevlisi hakkında şikayette bulunuldu. 2008'de kamu görevlilerine yönelik
21 inceleme, 11 soruşturma olmak üzere 32 işkence; 48 inceleme-araştırma, 68
soruşturma olmak üzere 116 kötü muamele dosyası açıldı. Raporda, bu
soruşturmalardan kaçının cezalandırıldığına dair bilgiye ulaşılamadığı da
belirtildi.

Engin Çeber'e yakın takip

Raporda, Engin Çeber'in Muhsin Bodur Polis Merkezi'nde kötü muamele ve
eziyete, Metris Cezaevi'nde kötü muameleye maruz kaldığı belirtildi. Ayrıca
3 müdür, 42 infaz koruma memuru 4 jandarma, 1 doktor ve polis merkezinde
görevli 13 polis memuru hakkında iddianame düzenlendiği, şüpheliler hakkında
Bakırköy 14. ağır Ceza Mahkemesi'nde dava açıldığı ve sürecin kurul
tarafından izlendiği bilgisi verildi.

Şener Eruygur da raporda

İl Emniyet Müdürlüğü kayıtlarına göre yıl boyunca 22 toplantı ve gösteriye
katılan 395 kişi yakalandı. 167 kişi savcılık talimatıyla gözeltına aldı.
Jandarma bölgesinde 9 kişi slogan ve molotof atma nedenleriyle gözaltına
alındı. 9 yürüyüş iptal edildi. İkisi Boğaz Köprüsü'nde olmak üzere 9
gösteriye izin verilmedi. Ergenekon davasının tutuklu sanığı Emekli
Orgeneral Şener Eruygur da raporda yer aldı. Kurul, Atatürkçü Düşünce
Derneği'nin emekli Orgeneral Şener Eruygur ve arkadaşlarının gözaltına
alınmasını protesto etmek için yürüyüş talebinde bulunduğunu, buna izin
verilmediği belirtti.

Fahişeliğe zorlanıyorlar

Kurul, geçtiğimiz yıl bin 602 kişinin sığınma talebinde bulunduğunu, 13
kişiye göçmen işlemi yapıldığını, illegal yollardan İstanbul'a 2 bin 595
yabancının giriş yaptığını kayıtlara aldı. Bakanlık emriyle 4 Iraklının
üçüncü bir ülkeye gidişlerine izin verildiği belirtildi. Kurul raporuna
göre, Türkiye'ye illegal giriş yapan bin 904 kişi sınırdışı edildi. Bu
konuda Birleşmiş Milletler (BM) Mülteciler Yüksek Komiserliği'ne de bilgi
verildiği kayıtlara alındı. İnsan ticareti yapmak ve fahişeliğe zorlamak
suçlarından 32 kişi hakkında soruşturma yapıldığı kaydedildi. 3 bin 502
kişiye mülteci statüsü tanındığı ve 190 kişinin de sığınma talebinde
bulunduğu yer aldı.

50 bin nüfusa 1 sığınmaevi

Töre, namus cinayetinden kaçanlarla şiddet ve tecavüz mağduru kadınlar için
İstanbul'da 50 bin nüfusa 1 sığınma evi düştüğü raporda yer aldı.
İstanbul'da 75. Yıl Çocuk ve Gençlik Merkezi'nin 20, Eyüp Belediyesi'nin 40,
Küçükçekmece Belediyesi'nin 33, Kadıköy Belediyesi'nin 75, Üsküdar
Belediyesi'nin 18 ve Pendik Belediyesi'nin 17 olmak üzere toplam 183 kadın
kapasiteli sığınma evi bulunduğu belirtildi. Oysa İnsan Hakları Raporu'na
göre sadece emniyet bölgesinde töre, namus cinayeti, ırza geçme, cinsel
istismar mağduru kadın sayısı 14 bin 858 kadın mağdur var. Erkekler için tek
yatak kapasiteli sığınma evi yok. Ancak son 1 yılın aynı nedenlerle mağdur
sayısı 28 bin 531 oluyor.

Kumkapı isyancıları haklı

Kurul, Kumkapı Yabancılar Misafirhanesi'ndeki mültecilerin isyan çıkarmasını
haklı buldu. Yazılı olarak uyarılan İl Emniyet Müdürlüğü Yabancılar Şubesi,
iddiaların doğru olmadığını iddia etse de raporda şu tespitler yer aldı:
"Misafirhanede kalanlar sürekli kapalı tutuluyor. Günde sadece 1 kez düzenli
yemek var. Öğle yemeği düzensiz. Kantin olmamakla birlikte içeride satılan
yiyecekler aşırı pahalı. Beslenme ve sağlık sorunlarının yanında su ve
temizlik sorunları var. Ödeneksizlik nedeniyle demirbaş malzeme ve yatak
çarşafı eksikliği var. Hijyen açısından olumsuz. Salgın hastalık riski var.
Bürokratik işlemler uzun sürüyor."

Kurul üyeleri emniyete, "Hastalık belirtisi olanların sağlık taramasından
geçirilmesi, revir açılması, kapısında "yemekhane" yazan boş odaya yeterli
masa, sandalye vs konulması, yemeklerin yatakta, yerde ve elde yenilmesinin
engellenmesi, yemeklerin düzenli ve sıcak gelmesi, çamaşır ve kurutma
makinalarının sağlanması, kışın hava şartları düşünülerek kalorifer tesisatı
tamirinin ertelenmemesi, kantin fiyatlarının kontorolü, yemekhanelere tv
radyo alınması, misafirhanedeki çocukların taahütname ile alınarak İl Sosyal
Hizmetler Müdürlüğü'ne bağlı çocuk yuvalarında eğitilmesi" önerisinde
bulunurken tüm bunları yapabilecek bir yönetmelik ve ödenek olmadığının da
altını çizdi.

Devletin gayrı resmi sınırdışı yaptığı kayıtlara girdi

Sığınmacıların Ankara - İstanbul - İzmir gibi 30 "uydu şehir"de yaşama
zorunluluğu bulunduğunu hatırlatan raporda, BM Mülteciler Yüksek
Komiserliği'nin de bu illeri tavsiye ettiği, ancak ikamet tezkeresi
alabilmek için yetişkinler için 6 aylık 354.80 TL, 15-17 yaş arası çocuklar
için 137 TL olan zorunlu ücretin çalışma izinleri olmayan mültecilerce
ödenemedi belirtildi.

"Emniyet Genel Müdürlüğü'nün bilet sağlayamadığı kişiler uzun süre gözetim
altında tutulmakta veya bazı durumlarda gayri resmi yollarla ülke
sınırlarından sınırdışı edilmektedir" cümlesiyle de devletin gayriresmi
sınırdışı yaptığı kayıtlara girdi. Bu arada Kumkapı'da kalanların BM'ye
sınırdışı için müracaat etseler de İçişleri Bakanlığı'nın izin vermemesi
nedeniyle temsilcilerle görüşemedikleri vurgulandı.

KARAKOLLAR AKLANDI

İnsan Hakları İl Kurulu 20'si haberli 117'si habersiz olmak üzere toplam 137
kuruluşta inceleme yaptı. Haberli yapılan ziyaretlerde olumsuzluğa
rastlanmadığı görüldü. Habersiz baskınlarda ise en az olumsuzluk görülen
kuruluşlar karakollar oldu. 40'ın üzerinde karakolda herhangi bir
olumsuzluğa rastlanmadı.

İnceleme yapılan yerler Haberli Habersiz ziyaret

------------------------- -----------------------------------

Jandarma Karakol/Nezaret 8 13

Emniyet Karakol/Nezaret 7 85

Huzurevi 0 1

Hastane 2 5

Çocuk yuvası 0 3

Öğrenci yurt ve okulları 0 5

Mülteci ve sığınmacı merkezi 0 3

Diğer 3 2

İHLAL BAŞVURUSU ARTTI

İnsan Hakları Kurulu'na 2001 yılında 88, 2002 yılında 409, 2003 yılında 122,
2004 yılında 176, 2005 yılında 165, 2006 yılında 168, 2007 yılında 260 ve
2008 yılında 446 olmak üzere toplam 1834 başvuru yapılmış. 2008 yılı
başvuruları bir önceki yıla göre 260'dan 446 kişiye çıkarak neredeyse ikiye
katlanmış. Başvuruların 110'unun insan hakları konusuna girmediğine,
140'ında ihlal olmadığına, 35'inde ihlal olduğuna, 30'unun kurul gündeminde
görüşüldüğüne ve insan haklarıyla ilgili olan 140 başvuru hakkında da işlem
yapıldığı rapor edildi. Din ve vicdan hürriyetiyle ilgili hiç başvuru
yapılmazken en yoğun başvuru 117 ihlal iddiasıyla sağlık alanında ve
hastaneler hakkında yaşandı. hastaneler hakkındaki şikayetler tüm
şikayetlerin yüzde 26'sını oluştururken, kötü muamele yüzde 11 olarak
gerçekleşti. İhlal başvurularının alanlarına göre dağılımı şöyle;

İhlal İddia Konusu Toplam Başvuru

------------------------------------------------------

Adil Yargılanma Hakkı 5

Ailenin korunması hakkı 5

Ayrımcılık yasağı 4

Çalışma ve sözleşme hürriyeti 20

Çevre hakkı 49

Dilekçe hakkı 12

Eğitim/öğretim hakkı 24

Engelli hakları 3

İfade hürriyeti 1

İşkence yasağı 1

Kişi hürriyeti/güvenlik hakkı 12

Kötü muamele yasağı 47

Mülkiyet hakkı 8

Örgütlenme hürriyeti 1

Özel hayatın gizliliği 3

Sağlık ve hasta hakkı 117

Siyasi faliyet hakkı 1

Sosyal Güvenlik Hakkı 1

Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı 4

Vatandaşlık hakkı 4

Yaşam hakkı 3

Yerleşme ve seyahat hürriyeti 1

EN ÇOK ŞİKAYET HASTANEDEN

Kamu Kurumu Şikayet ve Hak İhlalleri

Şikayet edilen kuruma göre dağılıma bakıldığında ise 2007 yılında 82
şikayetle birinci sırada yer alan emniyet müdürlüğü'yle ilgili şikayetlerin
2008'de 53'e düşttüğü yerini ise 2007'de 45 şikayet olan sağlık
kuruluşlarının 125 şikayetle sağlık kurumlarının aldığı görülüyor. Yerel
seçimler öncesi insan hakları ihlalleri açısından en çok şikayet edilen
ikinci kurumu ise 40 başvuruyla belediyeler oluşturdu. İstanbul'da
bakanlıklar hakkında ise hiç şikayet yapılmadığı görülürken, İstanbul
Valiliği hakkında da 7 şikayet yapıldı.

Şikayet Edilen Kurum 2007 2008 2008 Oranı(Yüzde)

----------------------------------------------------------------------------

Adliye 2 6 1

Bakanlık 0 0 0

Banka 2 2 0

Belediye 22 40 9

Ceza ve Tutukevi 2 3 1

Eğitim öğretim kurumu 27 29 7

Emniyet 82 53 12

Jandarma 2 3 1

Kaymakamlık 2 10 2

Köy muhtarlığı 0 1 0

Meslek odaları 0 1 0

İl Özel idaresi 3 0 0

Özel sektör 10 9 2

Sağlık kurumu 45 125 28

Sosyal hizmet kurumu 3 7 2

Valilik 0 7 2

Diğer kurumlar 22 35 26

Şikayet edilen kurum yok 36 115 26

---------------------------------------------------------------------

TOPLAM 260 446 100

Kadına yönelik şiddette İstanbul'un jandarma bölgesinde yaşanan hak
ihlalleri SON 1 YIL


-----------------------------------------------------------------------------

Töre ve Namus Cinayeti 3

Öldürme 4

Kasten Yaralama 924

Irza Geçme 10

Irza Tasaddi 43

Tehdit 911

Cinsel İstismar 162

Cinsel İlişki 16

Cinsel Taciz 96

Darp 7

Aile Fertlerine Kötü Muamele 313

Fuhuş ve fuhuşa teşvik 13

Diğer suçlar 1710

TOPLAM 4212

İl Emniyet Müdürlüğü Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddet İstatistikleri
SON 1 YIL

olay adı toplam olay sayısı erkek mağdur sayısı kadın mağdur sayısı


-----------------------------------------------------------------------------------------------

Töre ve Namus Cinayeti 32 17 15

Öldürme 335 299 59

Kasten Yaralama 9303 11376 2279

Irza geçme 100 18 107

Irza tasaddi 28 7 28

Tehdit 3380 2504 1905

Cinsel İstismar 560 233 635

Cinsel ilişki 265 74 293

Darp 742 173 811

Aile Fertlerine kötü muamele 1822 293 1820

Fuhuş-fuhuşa teşvik 440 17 82

Kişilere karşı diğer suçlar 6546 5306 2862

-------------------------------------------------------------------------------------------

TOPLAM 31 bin 853 28 bin 531 14 bin 858

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious

*

*


*