İthal ürünler denetimsiz geliyor, üretici tedirgin

  • Giriş : 05.03.2006 / 00:00:00

Dünya Ticaret Örgütü’nün gümrük duvarlarını yıkan düzenlemesi Çin mallarından yakınan yerli üreticiyi daha da tedirgin etti.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Türkiye, Dünya Ticaret Örgütü’nün gümrük duvarlarını kaldıran düzenlemesine hazırlıksız yakalandı. 1 Ocak 2006’dan itibaren yurtdışından getirilen elektrikli battaniyeden banyo küvetine, düdüklü tencereden radyatöre kadar 626 ürün sınırda herhangi bir kalite ve standart denetiminden geçmiyor. Serbest İthalat Rejimi çerçevesinde bu ürünlerin piyasaya sürüldükten sonra kontrol edilmesi öngörülüyor. Ancak bakanlıklar ve ilgili kurumlar gerekli hazırlığı yapmadığı için Çin, İran ve Hindistan gibi ülkelerden gelen kalitesiz malların sayısı her geçen gün artıyor. Yerli üreticiler “Örneğin bizim ürettiğimiz bir lamba için TSE onayı, CE belgesi isteniyor. Oysa aynı ürün dışarıdan getirildiğinde herhangi bir işleme tabi tutulmuyor. ‘Rafta denetlenecek’ deniyor. Şu ana kadar bu yönde bir adım atılmadı.” değerlendirmesini yapıyor. Ankara Ticaret Odası Başkanı Sinan Aygün de, denetim dışı bırakılan ürünlerin 7 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaştığını söylüyor. Aygün, gümrüklerin değişikliğe nasıl hazırlıksız yakalandığını ise şu sözlerle özetliyor: “AB üyelerinin dahil olduğu RAPEX isimli online sistem kurulmadı. Sistem devreye girseydi en azından elektronik ortamda ürünün nereden geldiği, markası, kaydı ve kalite kontrolü hakkında bilgi alınabilecekti. Şu haliyle gümrükler yolgeçen hanına döndü.”

Ocak 2006’ya ait dış ticaret verileri son düzenlemenin ithalatı körüklediğini gözler önüne seriyor. Türkiye geçen yıl ocak ayında 2 milyar 215 milyon dolar dış ticaret açığı verirken rakam bu yılın aynı döneminde yüzde 44 arttı. Küvet ve jakuzi üreticilerinden Sanica’nın sahibi Ali Fatinoğlu, söz konusu tabloyu değerlendirirken, “Zaten yerli üretici döviz kuru sebebiyle yurtdışına mal satamıyordu. Şimdi gümrüklerde ithal mal girişi için de kapı iyice aralanmış oldu. Bu, Türk üreticisinin çöküşüdür.” ifadelerini kullanıyor. Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu ise kamu kurumlarının gözetim ve denetimi piyasada yapmak için hazırlıklı olması gerektiğini belirterek, “Ancak bu gerçekleştirilmedi. Denetimsizlik yüzünden 2006’da Türkiye ithal malların istilasına uğrayacak. Sağlıksız malların faturasını yine biz ödeyeceğiz.” diyor. Dış Ticaret Müsteşarı Tuncer Kayalar ise eleştirilere hedef olan ürünlerin ithalatında büyük bir artış beklemiyor.

Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair 4703 sayılı kanun, 11 Ocak 2002'de yürürlüğe girmişti. Kanunun öngördüğü dış ticarette standardizasyon tebliği ise 31 Aralık 2005'te yayınlandı. Böylece Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi kapsamında ithal ürünlerin Türkiye'ye serbestçe girişinin önü açılırken yurtiçinde yapılacak denetimler de personel engeline takıldı. Kanuna göre Sanayi Bakanlığı'ndan Tarım Bakanlığı'na, Telekomünikasyon Kurumu'ndan Enerji Üst Kurulu'na kadar çok sayıda kurum bünyesinde denetim yapacak kadrolar tahsis edilemedi. Üreticilerden gelen itirazlara ise "IMF, kamuda yeni eleman alımına sıcak bakmıyor" mesajıyla karşılık verildi. İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Başkan Vekili Yaşar Acar, kotaların kalkmasının gelişigüzel ithalat anlamına gelmediğini ifade ederek, "İlgili bakanlıklar, kamu kurumları ve sektör temsilcileri ortak denetim mekanizmasını bir an önce faaliyete geçirmeli." uyarısında bulunuyor. Aksi takdirde Acar'a göre, yerli üretici haksız rekabete daha fazla dayanamayacak ve KOBİ'ler işçi çıkarmak zorunda kalacak: "Gümrüklerde yeterince denetim olmadığı ortada. Yılbaşından itibaren ithal mallar daha kolay geçiyor. Gümrük elemanları yeterli sayıda değil. Malın kalitesi bir yana, fiyatını bile bilmiyorlar. Arayıp bize soruyorlar."

Gümrüklerdeki serbestinin 2 aylık bilançosunu çıkaran Ankara Ticaret Odası'nın raporunda çarpıcı veriler yer alıyor. Denetimsiz ithalat pek çok sektörde durgunluğa yol açarken, özellikle tekstildeki krizin üzerinde duruluyor. Buna göre Pakistan, Hindistan ve Suriye'den ithal edilen düşük kaliteli pamuk ipliği yerli firmaları zorda bıraktı. Raporda şu tespitler yapılıyor: "Ege Bölgesi'nde ve Çukurova'da dünyanın en kaliteli pamuğunu üreten çiftçinin hasadı tarlada kaldı. Denetimsiz ithalat yüzünden Gaziantep, Kahramanmaraş, Denizli ve Bursa'daki iplik fabrikaları kapısına kilit vurmaya hazırlanıyor. Yaklaşık 2,5 milyon kişinin istihdam edildiği tekstil sektöründe daha şimdiden 100 bin kişi işsiz kaldı. İşsiz sayısı daha da artabilir." Yine Türkiye'nin dünyada ilk 5 ülke arasında yer aldığı seramik de ithalat darbesi yedi. Otomotiv ve otomotiv yedek parça üreticilerinin, Güney Kore, Tayvan, Çin ve Hong Kong menşeli kalitesiz ürünlerle rekabet etmek zorunda kaldığı hatırlatılan açıklamada, ısıtma, soğutma ve klima cihazları üreticilerinin de kalitesiz ve ucuz ürünlerle rekabet etmeye çalıştığı bildirildi. Yüksek maliyetler sebebiyle fabrikalarını Bulgaristan, Romanya gibi ülkelere taşıyan, daha sonra yeniden Türkiye'ye dönen parke üreticilerinin de İtalya, Çin, Bulgaristan ve Romanya'dan giren standart dışı, çevreye zararlı formaldehit içeren laminat parkeler dolayısıyla zor durumda kaldığı ifade edildi. Sinan Aygün, AB'ye uyum çerçevesinde ithal ürünlerde TSE denetiminin kaldırılmasının, zamanlama olarak yanlış olduğunu belirterek, "AB'ye üye olamadan Gümrük Birliği'ne giren Türkiye'nin zararı 90 milyar doları buldu. Bu zarara rağmen üreticiler ayakta durmaya çalışıyordu. Bu sefer de altyapısı tamamlandıktan sonra zaman içinde yapılması gereken düzenleme, daha müzakere sürecinin en başında yapılarak, ithalatta denetimsiz ürünlere yeşil ışık yakıldı." diyor. Öte yandan, Çin, Tayvan gibi Uzakdoğu ülkelerinden gelen ürünlerde CE işareti zorunluluğu arandığı için bu malların Türkiye’ye AB üyesi ülkeler üzerinden girdiği belirtildi. İthalatçı firma, önce ürünü herhangi bir AB ülkesine getiriyor ve vergisini orada ödüyor. Türkiye ise bu vergi gelirlerinden mahrum kalıyor.

DENETİM DIŞI ÜRÜNLERDEN BAZILARI

Fişler, prizler

Rulmanlar

Otomotiv

yedek parçaları

Güneş gözlükleri

Deterjanlar

Diş macunları

Musluklar

Bataryalar

Laminat parkeler

Kapılar (çelik ve mobilya)

Banyo küvetleri

Porselenler

Kadife kumaşlar

İplikler

Çoraplar

Kına

Ahşap parkeler

Oyuncaklar

Çiçekler

Elektrikli

battaniyeler

Seramik karolar

Radyatör-ısıtma (kalorifer)

Basınçlı (düdüklü) tencereler

Lambalar

PVC yer

kaplamaları

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious