Karadeniz'de herkesin gözü fındık parasında

  • Giriş : 12.04.2006 / 00:00:00

Dünya fındık üretiminin yaklaşık yüzde 80'inin sağlandığı Karadeniz Bölgesi'nde, sosyal yaşam büyük oranda bu ürüne göre şekilleniyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Muhalefet partisinin himayesine girmekle suçlanan Fiskobirlik yönetimi, fındık üreticisine parasını ödemek için bankaların kapısını aşındırıyor. Bölgenin en büyük fındık mağdurlarından Ordu Ticaret Borsası Başkanı Necdet Gürsoy da yaşanan krizin nedeni olarak Fiskobirlik yönetimini gösteriyor.

Necdet Gürsoy, "Fındık fiyatı tespit edilirken bazı parametrelerin dikkate alınması gerekir. Üretici ayağından başlayıp, tüketiciye iç ve dış pazar fiyat politikası gibi değerlendirmeler yapılmalı.Fiskobirlik'in politikası fındığın geleceğine zarar verdi. Fındık alım fiyatını kendi açıkladı ama almış olduğu ürünün bedelini 7 aydır ödeyemiyorsa, burda bir yanlışlık var. Bunu sezona girmeden mutlaka düşünüp hesap etmesi gerekirdi. İhracatçıya gelince, sanayiciye gelince, fındığını alır, karını koyar ve satar" şeklinde konuştu.

Necdet Gürsoy, Ordu'nun en büyük fındık tüccarlarından. 7 YTL olan fındık fiyatının yüksek olduğunu savunan Gürsoy, serbest piyasada fındık fiyatının düşmesini gözlüyor.

Karadeniz Bölgesi'nde yaklaşık 500 bin aile geçimini fındıktan sağlıyor. Bölgenin en önemli geçim kaynağı olan fındık serbest piyasada 4.5 YTL'den işlem görüyor. Karadeniz İhracatçı Birlikleri'nin verilerine göre, sezonunun 31. haftasına girilirken 160 bin ton fındık ihraç edilerek, bunun karşılığında 1 milyar 464 milyon dolar döviz girdisi sağlandı.

Bu arada, Karadeniz Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği tarafından açıklanan rakamlara göre, 2005 yılında 209 bin 364 ton iç fındık ihraç edilerek, karşılığında 1 milyar 928 milyon dolar döviz girdisi sağlandı. 2006 yılının ilk üç ayında ise 42 bin 552 ton fındığın karşılığında 357 milyon 406 bin dolar döviz girdisi sağlandı.


ÇİFTÇİ, BORÇLARINI ÖDEMEK İÇİN 7 AYDIR FİSKOBİRLİK'TEN GELECEK FINDIK PARASININ BEKLİYOR


Geçen yıl don felaketinin vurduğu çiftçi, katlanarak artan borçlarını ödemek için 7 aydır Fiskobirlik'ten gelecek fındık parasının yolunu gözlüyor. Vadeli satış yaptığı köylüden parasını tahsil edemeyen ve piyasa durma noktasına geldiği için kepenk kapama tehlikesiyle karşı karşıya kalan binlerce esnaf ise, ayakta kalmak için üreticiye fındık parasının bir an önce yapılmasını istiyor. Üreticiye 130 milyon YTL borcu olan Fiskobirlik, kredi bulmak için bankalara başvururken, birliğin açıkladığı 7 YTL'lik fiyatı çok fazla bulan tüccarlar ise daha ucuz fiyata fındık almanın hesaplarını yapıyor. Türkiye'de ekonomik göstergelerin yukarıya doğru çıktığı günümüzde 2 milyar dolarlık fındık sektöründe yaşanan bu para krizi en çok çiftçilerle, esnafı etkiliyor.

Hüseyin Kaya, geçimini fındıktan karşılayan 500 bin Karadenizli çiftçiden biri. Her yıl yaklaşık 5 ton fındık satarak 6 kişilik ailesini geçindirmeye çalışan Kaya, Fiskobirlik'ten 7 aydır parasını alamıyor. 2004'ün Nisan ayında bölgede etkili olan don sebebiyle, ürününün büyük bir bölümü yanan Kaya, yeni sezona ümitli girmiş. 500 YTL borçlanıp zirai ilaç alan Karadenizli çiftçi, Mart ayının sonunda bahçesinin bakımını yaptırmış. Kış boyunca mutfak masrafını mahalle bakkalından borç alan Hüseyin Kaya, buraya da 2 bin YTL borçlanmış. Yeni sezon bahçesindeki mahsulün çok olmasına güvenen Kaya, oğlu Ahmet'in de düğününü Mayıs ayında yapmış. Düğünün nakit ihtiyacını Almanya'daki kardeşinden aldığı 4 bin Euro ile karşılayan fındık ürticisi, mobilya ile beyaz eşya için de esnafa toplam 6,5 bin YTL borçlanmış. Piyasaya toplam 13 bin YTL borcu bulunan Hüseyin Kaya, fındık alım avans fiyatının 7 YTL açıklanmasıyla rahat bir nefes almış. Peşin ödeme yapacağı gerekçesiyle bin bir güçlükle hasadını yaptığı 5 ton fındığı Fiskobirlik'e veren Kaya, 7 aydır para alamadığı için zor günler geçiriyor.

Borçlarını fındık parasına göre ayarladığını belirten Kaya, "Eylül ayında vermem gereken borçları hala ödeyemedim. Hemen hemen herkes benim çektiğim sıkıntıyı yaşadığı için para alacağım kimse kalmadı. Zaten kimse de para da yok. Bu borçlar yüzünden evde huzurumuz kaçtı, sağlığımız bozuldu. Üreticinin alın teri çeşitli çekişmelere kurban gitmemeli. Yoksa bunun bedelini sorumlular çok ağır öder. Daha ne kadar sabrederiz bilmiyorum. Bütün üreticiler bu durumda. Kardeşim üniversitede çocuk okutuyor. Çocuğuna yedi aydır borç alarak para gönderiyor. Diğer kardeşim ise çocuğunun dershane taksitlerinin hiç birini ödeyemedi. Borçlu olduğumuz esnaflar durumumuzu biliyor ama, onunda kendine göre hesapları olduğu için parasını almanın hesaplarını yapıyor. Artık sokağa çıkmaya utanıyoruz" dedi.

Hüseyin Kaya, büyük umutlar bağlayarak sattığı fındığın parasını alamayan Karadenizli çiftçi. Bugüne kadar borcunu aksatmayan Kaya, alın terinin karşılığını 7 aydır alamadığı için belki de gelecek günlerde icralık olup mahkemeye düşecek 500 bin çiftçiden biri. Hüseyin Kaya, sokağa çıkmaya utandığı evinde, biraz da umudu kaybetmiş, fındık parasını bekliyor.

Hüseyin Kaya'nın 3 bin YTL borçlu olduğu İstikbal Mobilya Ordu Bayii Mete Han Baysal da, onlarca müşterisinin fındık parasını alamadığı için Kaya ile aynı sıkıntıları yaşayan fındık mağdurlarından. Fındık parasını alamayan köylünün borcunu sürekli ertelediğini vurgulayan Baysal, "Piyasadan yüklü miktarda alacağım var. Kendi taksitlerimi ödemekte güçlük çekiyorum. Hatta bazı çeklerim yazıldı. Benim gibi birçok esnafın artık dayanacak gücü kalmadı. Piyasa neredeyse durma noktasına geldi. Esnaf zorda ve çok yakında patlayacak. Buna bir an önce çözüm bulunmalı. Ben de dolaylı fındık mağduruyum" diye konuştu.

Mete Han Baysal, piyasanın derinden etkilendiği Karadeniz'de ayakta durmaya çalışan binlerce esnaftan biri. Baysal, bugüne kadar borcunu hiç aksatmayan elleri çatlak ama yüzü hep gülen Karadenizli çiftçiden sattığı mobilyaların parasını alamadığı için zor günler geçiriyor. Yıllardır satış yaptığı müşterileriyle icralık olmak istemeyen Ordulu esnaf, fındık parası bekliyor. Sektörün motoru konumundaki Fiskobirlik'de satın aldığı ürünün parasını ödeyemediği için fındık mağdurlarından. Sezon başında aldığı fındığın yarısına yakınının bedelini ödeyen kurum şimdi şimdi sıkıntılı bir dönem yaşıyor. Piyasaya olan yaklaşık 150 milyon YTL borcunu 7 aydır ödemeyen Fiskobirlik yöneticileri kamu bankalarının kendilerine kredi vermediğini söylüyor. Kredi almalarının bazı ihracatçılar tarafından engellendiğini belirten Fiskobirlik Yönetim Kurulu Başkanı Salih Erdem, üreticiden aldığı 2005 ürünü fındığı maliyetin altında satmayacağını vurguluyor. Erdem, "Sezon başından bu yana birliğimizle ilgili ortaya atılan asılsız dedikodularla piyasa etkilenmeye çalışılmaktadır. Birliğimiz 2005 ürünü 51 bin ton fındık alımı yapmış ve bu zamana kadar bundan herhangi bir satış yapmamıştır. Asılsız dedikodularla, çeşitli baskılarla arzu ettikleri fiyatlardan birliğimizi satışa zorlayan lobi amacına ulaşamayacaktır. Ama en kısa zamanda borcumuzu ödeyeceğiz" ifadesini kullandı.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious