Kazak-Türk kavgasının sebebi

  • Giriş : 31.10.2006 / 00:00:00

Türkiye, Kazakistan'ın Tengiz petrol bölgesinde çalışmakta olan Enka şirketinin Türk çalışanlarına aynı şantiyede çalışan Kazak işçilerce yapılan saldırı haberleriyle sarsıldı

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Tedavilerine İstanbul'da devam edilen ağzı burnu dağılmış 200'e yakın işçinin televizyonlardaki görüntüleri ve anlattıkları gerçekten üzücüydü. Enka, işi durdurup Türk işçilerin çoğunu geri getirmek mecburiyetinde kaldı. Dün bir açıklama yapan Kazak Dışişleri Bakanlığı, olayların zanlılarının yakalandığını bildirdi.

Sıradan bir şantiye kavgasına benzemeyen bu olayın sebebi neydi? Konu ile ilgili açıklamalardan, yapılan değerlendirmelerden ve geçmişte yaşananlardan anlayabildiğimiz kadarıyla olayın, temelde Türk müteahhitlerine dönük bir rahatsızlık sonucu geliştiği yönünde. Birileri Türk şirketlerinin sadece Kazakistan'da değil bu coğrafyada fazla etkin olmasını istemiyor. Kurulu dünya düzeninin ve bölgenin eski aktörü konumundaki bazı yabancı şirketlerin, Türk müteahhitlerin hamlelerinden hoşnut olmadığı açık. Buna Orta Asya'da birtakım hesapları bulunan (özellikle de Türk cumhuriyetlerinin bağımsızlığı ve enerji kaynakları üzerinde) bölgesel ve küresel güçleri de dahil etmek gerekiyor.

Rusya ve Çin arasında stratejik bir coğrafyada yer alan Kazakistan, Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev'in izlediği usta siyaset sayesinde çok sayıda etnik grubun barış içinde bir arada yaşadığı bir ülke. Hızlı bir kalkınma sürecinden geçiyor. Ve bu dönemde Türk şirketleri önemli görevler üstlenmiş. Türkiye ile ilişkiler, bağımsızlığın ilk gününden bu yana en üst düzeyde.

Türk müteahhitlerinin yapımını üstlendiği işlerin yarısı petrol zengini Ortadoğu ülkelerinde. Arkasından yine petrolcü Afrika ülkeleri ile Rusya ve Orta Asya cumhuriyetleri geliyor. Kazakistan, Türk şirketlerinin Libya, Rusya ve S. Arabistan'dan sonra en fazla ihale aldığı ülke. Bugüne kadar 1,5 milyar dolarlık proje tamamlanıp teslim edilmiş. Bu yıl alınan ihaleler hariç 1,1 milyar dolarlık proje de devam ediyor. Son beş yılda alınan ihalelerin yüzde 10'u bu ülkede. Müteahhitlerimiz artık petrolle daha fazla haşır neşir oluyorlar. Bu da bazı zorlukları, riskleri beraberinde getiriyor.

İhalelerde daha sık boy gösteren, giderek güçlenen bu şirketler, rakiplerini rahatsız etmeye başladı. Artık yol, köprü, konut ve fabrikaların yanında boru hatları, rafineriler, doğalgaz ve elektrik santralları kuruyorlar. Kalitesiyle, hızıyla ve cazip fiyat teklifleriyle ün yapıyor. Rusya ve Orta Asya'daki devlet yöneticileri, Türk şirketleri sayesinde projeleri daha ucuza mal ettiklerini açıkça dile getiriyor.

Sadece fiyat değil. Türk şirketlerinin bir diğer özelliği de tasarımdan kurulan tesisin bir süre işletilmesine varıncaya kadar komple çözümler sunmaları. Bu konuda son derece pratik ve hızlılar.

Her ülkede olduğu gibi elbette bazı arızalar, olumsuzluklar yaşandı. Bundan sonra da yaşanabilir; ama bu genelde Türk şirketlerinin iyi iş yaptıkları gerçeğini değiştirmez.

Dünyada acımasız bir rekabet yaşanıyor. 63 ülkede müteahhitlik hizmeti veren Türk şirketlerinin başarıları göze batıyor, gıpta damarlarını kabartıyor. Hükümetin ve devlet kurumlarının da bunun farkında olup, gereklerini yerine getirmesi, kendi şirketlerinin yurtdışında güvenli bir şekilde hareket etmesini sağlaması şart. Gelişmiş ülkeler bunu asırlardır yapıyor. Sadece teşvikleriyle değil, diplomasisiyle, siyasetiyle, istihbaratıyla, sivil örgütleriyle, bütün organlarıyla.

Muhtemel başka olayların önlenmesi için Kazak ve Türk yetkililerin, 'Tengiz vak'ası'ndan payına düşen dersi çıkarıp tedbirini alması; kim olursa olsun sorumlularını da bir an önce adalet önüne çıkarması gerekiyor.

Görünen o ki, bu provokasyon 'bir taşla iki kuş vurmayı' hedefleyen planlı bir tuzak. Hem Türk şirketlerini yıldırma, hem Türk-Kazak ilişkilerini zedeleme, araya düşmanlık sokma. Bunun mantıklı başka bir izahı yok. Kimse bu oyuna gelmemeli, dostluk ve kardeşlik bağlarını incitecek tavır ve davranışlardan uzak durulmalı.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious