'Lodosta ocağınızı değil, sobanızı söndürün'

  • Giriş : 23.01.2006 / 00:00:00

Türkiye'de lodoslu havalarda en fazla sobadan sızan karbonmonoksit gazından zehirlenme vakaasının yaşandığı Bursa'da son 5 yılda 101 kişi sobadan tüten zehirden hayatını kaybederken yaklaşık 5 bin kişi hastanelerde tedavi gördü.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Meteoroloji raporlarını düzenli olarak takip eden Bursa Valiliği, lodosun beklendiği günlerde ilgili kurumlar aracığıyla vatandaşları uyarmasına rağmen her lodos esmesinde yüzlerce kişinin hastaneye kaldırıldığı şehirde, can kayıplarında en önemli etkenin ise vatandaşların lodoslu havalarda soba yakmaktan vazgeçmemesi gösteriliyor.

İl Sağlık Müdürlüğü şehirde eğitim seferberliği başlatırken Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı da baca temizlemelerine dikkat çekerek; "Lodoslu günlerde çatılar uçuyor, soba zehirlenmeleri artıyorsa bundan rüzgarı sorumlu tutamayız. Vatandaşlar çatılarını sağlam yapsa, tabelalarını iyi motajlasa, bacalarını temizlesi ve uyarıları dikkate alarak lodoslu havalarda sobalarını yakmasa hiç bir sıkıntı çıkmayacak" uyarısında bulunuyor.

'Lodosta ocağını değil, sobanı söndür' sloganıyla kurduğu özel bir ekiple son bir yıl içerisinde şehir genelinde zehirlenmelerin en çok yaşandığı mahallelerde bin 200 kişiye 'lodos eğitimi' veren Bursa İl Sağlık Müdürlüğü verilerine göre, lodoslu havalarda sobadan ve şofbenden sızan karbonmonoksit gazından 1980'den buyana 400 kişi hayatını kaybetti. Son 5 yılda ise bu rakam 101 olarak kayıtlara geçti.


YIL YIL ZEHİRLENME VAKASI


Bursa'da 2001'de 33 kişi hayatını kaybederken 500 kişi hastanelere tedavi altına alındı. Yaklaşık 250 kişinin zehirlendiği 2002 yılında 17 kişi öldü, 700 kişi hastenelik oldu. 20 kişinin öldüğü 2003'te 350 kişi hastenelerde tedavi altına alındı.

Şiddetli lodos nedeniyle yaklaşık bin kişinin sobadan sızan karbonmonoksit gazından zehirlendiği 2004'te 11 vatandaş hayatını kaybetti. Tam bin 500 kişinin zehirlendiği 2005 yılında ise 20 kişi hayatını kaybetti.

Bursa Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanı Orhan doğan, şehirde her kış, lodosla birlikte onlarca insanın ölümüne yüzlerce kişinin hastanelik olmasına neden olan karbonmonoksit zehirlenmelerinin önüne geçilemediğini kaydetti.

Doğan, kış öncesi bacaların mutlaka temizletilmesi gerektiğini belirterek, "Basit bir çalışma ve çok düşük maliyetle alınacak tedbirler hayatınızı kurtaracak. Doğalgaz bacaları yılda en az 1 normal bacalar ise en az 2 kez temizlenmelidir. Yaşlılar ve çocuklar yalnız başına yanmakta olan sobanın yanına bırakılmamalıdır. Vatandaşlarımız temizlik konusunu ihmal etmesinler, 10-15 YTL tutan baca temizleme işinden cimrilik yapmasınlar. Sobaların yanına yanıcı ve parlayıcı maddeler konulmamalı, mobilyalar ve çamaşırlar yanan sobadan uzak tutulmalıdır. Rüzgarlı (lodoslu) havalarda sobalar kesinlikle yakılmamalı, rüzgar çıktığında yanan sobanın hemen söndürülmesi gerekir. Sobanın kurulu olduğu odada yatılmamalıdır. Eğer yatmak zorunda kalınırsa yanan soba hemen söndürülmelidir .Vatandaşlarımız çekinmeden bize haber versinler. Tüm personelimiz halkımıza hizmet için teyakkuz halindedir. Yakında araçlarımıza takacağımız kara kutularla ihbar geldiğinden itibaren olay yerine kaç dakikada ulaştığımızı belgeleyeceğiz. Meteoroloji düzenli olarak hava raporu alıyoruz, lodosun beklendiği günlerde olağanüstü tedbirler alıyoruz. İtfaiye teşkilatının tüm grupları alarm haline geçiyor ve en küçük ihbarı ciddiye alıyoruz.Vatandaşlarımızın şuurlu olması gerekiyor. Gerekirse iki battaniye fazla alıp yatsınlar, ama sobalarını yakmasınlar. Bugüne kadar lodosta soğuktan kimse ölmedi. Ama çok sayıda insanımız maalesef soba yüzünden hayatını kaybetti." diye konuştu.

Özellikle PVC pencerelerde lodosun uğultusunun duyulmaması nedeniyle birçok vatandaşın lodoslu havalarda sobalarını yaktığını anlatan Doğan, bazı kişilerin tüm uyarılara rağmen lodoslu havalarda 'vurdumduymaz' davranarak soba yaktığını öne sürdü.

Lodoslu havalarda balkon demirlerinin ve tabelaların yerle bir olduğunu belirten Orhan Doğan, vatandaşların lodoslu havalar öncesinden kesinlikle ev ve işyerilerinin çevresindeki malzemeleri sağlamlaştırmaları gerektiğini bildirdi. İtfaiye Daire Başkanı Doğan, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Teknoloji Araştırma Merkezi tarafından yapılan araştırmalara göre, zehirlenme vakalarının yüzde 63'ünün sobadan kaynaklandığını, onu yüzde 30 ile şofben zehirlenmelerinin, yüzde 7 ile de doğalgazın takip ettiğini sözlerine ekledi.


'SOBA NASIL KURULUR'


Çatlak bacaların tamir ettirilmesi ve tıkalı bacaların mutlak suretle açtırılması gerektiğini kaydeden Bursa Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanı Orhan Doğan, sobaların yanıcı maddelere en az 1.5 - 2 metre uzaklıkta kurulmasının yararlı olacağını belirterek; "Sobalar yapı malzemesi olarak kullanılan yerlere (kapı, pencere pervazı, zemin ahşap döşeme) zarar vermeyecek biçimde kurulmalıdır. Soba altlarına en az 10 santim yüksekliğindeki metal kaplı tablalar konulmalıdır.

Baca olmayan odalarda soba boruları saç konan pencereden çıkarılmalı, boru son uç noktası saçaktan en az 25 santim açıkta ve yine en az 50 santim yüksekliğinde olmalı ve ucuna şapka konulmalıdır. Soba içine konulacak yakacaklar çıra ile tutuşturulmalı benzin, mazot, gazyağı gibi parlama ve patlama özelliğine sahip yakıtlar kullanılmamalıdır. Soba yanarken soba kapakları açık bırakılmamalıdır. Soba çevresinde veya borularda çamaşır kurutulmamalıdır. Soba temizleme anında çevreye ateşin dökülmemesine ve kıvılcım sıçramamasına özen gösterilmelidir" diyerek örnek soba kurulmasını açıkladı.

Doğan, soba kullanımını ise şöyle açıklıyor: "Lodoslu ve fırtınalı havalarda sobanızı yakmayın. Hangi tip soba olursa olsun soba yanarken uyunmamalıdır. Yatmadan önce söndürülmelidir. Sobalar günlük temizlenmeli, Sobamız söndükten ve temizlendikten sonra yeniden kömür doldurarak üstten yakmalıyız. Soba borusuna çamaşır kurutmaya yönelik aksesuarlar takılmamalıdır. Sık sık baca tepmesi oluyorsa, baca deliğinin uygun olup olmadığı kontrol ettirilmelidir. Rüzgar yönüne göre yön değiştiren baca kapakları taktırılmalıdır. Bacalar ayda bir kez temizlenmelidir. Baca klapesi tam olarak kapanmamalı, bunu önleyecek bir mekanizma olmalıdır".

Bursa İl Sağlık Müdür Vekili Yamalı ise, uyarıların yanısıra kurulan özel bir ekiple şehir genelinde lodos eğitimi verdiklerini açıkladı.

Son bir yıl içerisinde zehirlenme vakalarının yaşandığı mahallelerde bin 200 kişiye lodoslu havalarda soba kullanımı konusunda eğitim verdiklerine vurgu yapan Yamalı; "Artık Lodos, Kestane Şekeri, Uludağ , Şeftali ve Bıçak gibi Bursa'nın simgelerinden biri olmaya aday hale geldi. Nasıl deprem bölgesindeki insanlar deprem korkusuyla yaşamak zorunda ise Bursalılar da lodosla yaşamayı öğrenmeye çalışıyor.Biz uyarılar yapıyoruz; ama 'siz dünyaları da alatsanız karşınızdakinin anladığıdır' misali bazı vatandaşlarımız malesef lodoslu havalarda soba yakmaktan geri durmuyor. Lodoslu havalarda kesinlikle kömürlü sobalar kullanılmamalı, gerekirse elektrikli ısıtıcılar kullanılmalı. Şehrin dört bir tarafına eğitici broşürler dağıttık" dedi.

Bursa ile özdeşleşen lodos, gökyüzündeki kirli bulutları dağıtması ve havayı ısıtması dışında hemen akabinde gelecek yağmurun da haberini veriyor. Artan hava kirliliği nedeniyle Bursa Ovası üzerinde oluşan Asılı Parteküler Madde ve Kükürtdioksit bulutları Lodos sayesinde dağılırken, havada oluşturduğu sirkilasyon sayesinde rahat soluk alma imkanı sağlıyor. Bu faydalarının dışında insanların sokaklarda yürümesini bile zorlaştıran Lodos'un, uzmanlar tarafından belirtilen onlarca zararı da var.

LODOS HAKKINDA

Kıble ile batı arasından esen bir rüzgardır. Estiğinde, sıcaklığın artacağı ve yağış olacağı anlaşılır. Denizi alt üst eder. Balığa çıkılamaz. Bir diğer adı da bozyeldir. Lodosun arkasından genellikle poyraz eser. Lodos, Ege ve Akdenzide'de kış aylarında şiddetli eser.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious