Macarca'daki Türkçe kelimeler

Macarca'daki Türkçe kelimeler.15625
  • Giriş : 24.06.2009 / 20:06:00

Macarca'da ne kadar Türkçe kelime var? -Sok van !!! (çok var)

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Geçenlerde Macaristan ile alakalı yazdığım yazıya gösterilen ilgi insanlarımızın da Macarlara karşı farklı bir bakış açısı olduğunu tekrar ispat etmiş oldu. Bugün de bu meseleye biraz daha derinden girmek istiyorum.

Macarlar'ın neredeyse 500'lü yıllardan bu yana Türkler'le bir şekilde ilişkileri olmuş. Macarlar 896 yılında şimdiki Macar topraklarına gelene kadar Asya'da çesitli Türk boylarıyla devamlı irtibat halindeydiler. Bu, Macarlar'ın Türklerle olan ilşkisindeki ilk dönemdir.

Araştırmacılar bu dönemde Macarca'ya yaklaşık 300 Türkçe kökenli kelimenin yerleşmiş olduğunu söylerler. 10. yüzyılda Macarlar'ın topraklarına yerleşen Kumanlar ve Peçenekler ise bu ilişkinin 2. merhalesini başlatırlar. Nerdeyse tamamen Macarlaşmiş bu iki Türk kavmi de tabii olarak Macarca'ya bir hayli kelime kazandırmışlar.

Ve en son olarak 1526'dan-1686'ya kadar olan yaklaşık 150 yıllık Osmanlı hakimiyeti dönemi vardır ki bizim için en önemli kısım budur. Bu dönemde sadece Macarca'ya vermiş olduğumuz bir çok Türkçe kelime yanında yemek kültüründen, giyim kuşama kadar da bir çok etki bırakmışız Macaristan'a.

Tarih boyunca Macarlar ve Türkler arasında bu şekilde ilişkilerin mevcudiyeti Macaristan'ın ulusal bilincinin oluşmasında da bazı etkileri olmuştur. Dillerinin sondan eklemeli Fin-Ugor dil grubundan olması yani Türkçemiz'le akraba bir dil yapılarının olması,Asyadan gelmiş olmaları ve tarihteki yoğun Türk etkileşimi Macarlar'ın kendilerini öteki Avrupa milletlerinden farklı görmelerine sebeb olmuştur..

19. yüzyılda başlayıp hala devam eden iki farklı görüşten biri Macarların Türklerle mutlak akraba olduğunu savunurken öteki görüş ise akraba değil belki kısmi etkileşim olduğunu fakat Macarların Fin-Ugor kökenli olduğunu savunuyordu.Ama her iki görüşte iki millet arasında farklı bir ilişki oldugunu kabul ediyor.

Macaristan için kullanılan Hungaria sözcüğünün ise her ne kadar Hunlarla ilişkilendirilmeye çalısılsa da bu kelimenin Onogur kelimesinden türemiş olduğu daha bilimsel bir gerçektir. Onogur ise Onogur-Bulgar larına dayanmaktır.Macarlar'ın tarihte etkilendiklerin başka önemli bir Türk bozudur Onogurlar. Yani Hunlardanda gelmiş olsa, Türk asıllı bir Bulgar boyundanda gelmiş olsa bir Türk etkisi kesindir.

Ve ayrıca Macarlar'a “MACAR“ diye hitap eden kendilerinden başka sadece Türklerdir. İşin içinden çıkamayan Macar Türkolog Rasonyi der ki Türkler Macarlar'ın babası, Fin-Ugorlar da anasıdır.

Tabii ki Macaristan'da sadece bıraktıklarımız Türkçe kelimeler değil. Özellikle 150 yıllık mutlak Türk hakimiyetinde vatan saydağımız o topraklara neler neler işlemiştik. Şimdiki Budapeşte'nin bir bölümü olan Budin'e gelen Evliya Çelebimiz sadece bu şehirdeki Osmanlı eserlerini şu şekilde sıralar; 25 cami, 47 mescit, 12 medrese, 16 mekteb, 9 han, 8 kaplıca hamamı.

Osmanlı'nın Macaristan'dan çekilmesinden sonra bu sefer Macaristan'a Habsburglar hakim olmuş. Habsburglar'ın öncelikle yaptıklari iş Osmanlı'nın tüm izlerini olabildiğince silmek olmuş. Avusturya egemenliğindeki büyük kıyım sonrası bugün sadece 3 kaplıca kalıntısı ve Macaristan'ın restarasyonunu tamamladığı Gül Baba türbesini bulabilirsiniz. Bunun yanında Budapeşte'de gene Macaristan Hükümeti'nin koruyup bugünlere getirdiği Galiçya Şehitliği'mizi de ziyaret edebilirsiniz.

Yani şunu diyebiliriz ki; Macarlarla olan ilişkimiz ve benzerliklerimiz sadece duygusal bir temenniye veya efsanelere dayanmıyor. 150 yıllık bir Türk egemenliği sonunda tarihi bir düşmanlık değil farklı bir sıcaklık bulacaksınız Macaristan'da.

Hemen yanıbaşında Avusturya'da bizlerle alakalı bir çok olumsuz anıt görebilirsiniz.Mesela Viyana'nın en büyük kilisesinin sol dış duvarında heykelde bir Hristiyan rahip tarafından ayaklar altında çiğnenen bir Yeniçeri ve Türk sancağını görebilirsiniz veya müzelerde Türk askerlerini korkunç canavarlar şeklinde resmeden savaş tabloları bulabilirsiniz.

Buna karşılık yolunuz Budapeşte'ye düşer de Budin Kalesine çıkarsanız, son Budin Valimiz olan Şehit Abdi Arnavut Paşa'nın kabrini kale içindeki anıt mezarında muhakkak ziyaret ediniz. Mezar taşında Macarlar'ın şunu yazdığını göreceksiniz; “145 yıllık Türk egemenliğinin son Budin Valisi Abdi Arnavut Paşa, bu yerin yakınında, 1686 Eylül ayının ikinci günü öğleden sonra yaşamının yetmişinci yılında maktul düştü. Kahraman düşmandı, rahat uyusun!!“.

Bazi ortak kelimelerimiz:

çok-sok ata-atya ana-anya var-van
benim-enyem kapı-kapu sevgi-semmi´ sarı-sarga
yer-ter uzun-hosszu kısa-kurta pis-piszkos
boğa-bika öküz-ökör tavuk-tyuk keçi-kecke
arslan-oroszlan kuçu(köpek)-kuçu koç-kos köpek-kopó
sakal-szakal alma(elma)-alma batur(cesur)-bator ikiz-iker
kapak-kupak çadır-sator kök-gyök bol-bo
yel-szel kırbaç-korbacs tekerlek-kerek ben-en
yas-gyasz süpür-söpör süpürge-seprü çevir-csavar
dalga-dagály halk-hala kalpak-kalpag damga-támga
tanık-tanú tarak-taraj tümen-tömény pamuk-pamut
tarla- tarlo arpa - arpa balta - balta tekne- tekno
buzağı - borju dana - tino deniz - tenger deve – teve

Macarca'dan dilimize gecmis bazı Kelimeler:

katana < katona
salaş < szallas
soba < szoba
Şarampol < sorompo
varoş < varos

NOT: Türkçemizin olimpiyatlarının yapıldığı bir hafta geçirdik.Buralarda her anını gözlerimiz dolu dolu seyrettik. Sevginin tohumlarını tüm Dünyaya savurmayı gaye edinmiş kutlu insanların meyvelerini seyretmeye doyamadık.Hele Sayın Bülent Arınç'ın çok sade ,temiz ve mükemmel Türkçesiyle yaptığı muhteşem gurbet konuşması hala zihnimde.Gündemin bu kadar Türkçeyle dolu oldugu bir haftada bende Türkçemizin Dünya dillerindeki farklı bir etkisini ele almak istedim.

Türkçe yi vesile edip yüce gayeler uğruna her türlü fedakarlığa katlanan bu kutlu insanları bu köşeden selamlamayı bir borç bilirim.

HABER7

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious

*

*


*