Marketlerde yetki valilere bırakılıyor

  • Giriş : 23.02.2006 / 00:00:00

Rekabete güç yetiremediği için çok zor günler geçiren küçük esnafı korumak amacıyla hazırlanan kanun, Başbakanlık'a gönderiliyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Başbakanlık'a gönderildiği son haliyle ise tasarı, bu tür kısıtlamalarla ilgiyi bütün yetkiyi valilere bırakıyor. Kuruluş izninden çalışma saatlerine, uygulanacak yaptırımlardan denetlemeye kadar birçok husus, valiliklere havale edilmiş durumda. İdari para cezalarını valilikler vereceği gibi, bir bölgeye hipermarket kurulup kurulmayacağı da yine valilerin kararına bağlı olacak. Yasada, büyük marketlerin ne çalışma saatlerine ne de pazar günü kapalı olmasına ilişkin net ifadeler yer alıyor. Tasarıyı yorumlayan uzmanlar, perakendecilerle doğrudan karşı karşıya gelmek istemeyen bakanlığın, topu valilere attığını söylüyor. Hipermarketçiler ise valilere yetki verilmesinin bir ‘ara çözüm' olduğunu belirterek "asla tatmin edici değil" diyor. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a güvendiklerini dile getiren hipermarketçiler, "Sayın Başbakan çok aklı başında bir insan. Böyle bir yasaya izin vereceğini sanmıyorum. Kendilerine güvenimiz tam." şeklinde konuşuyor. Perakendeciler, asıl düzenlemenin kayıt dışı ile mücadele yönünde yapılmasını, aksi halde perakendecilik sektörünün ağır darbe alacağını belirtiyor.

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nda son şekli verilen ‘Büyük Mağazalar Kanun Tasarısı'nın ilk halinde 400 metrekarenin üzerindeki marketlerin pazar günleri kapalı olmasını hükme bağlayan madde, büyük mağaza sahiplerinden gelen tepki üzerine yumuşatıldı. Tasarının Başbakanlık'a gönderilen son haline göre, 400 metrekareden büyük marketlerin hafta sonu, resmi tatil ve bayram günlerinde açık olup olmayacağına valiler karar verecek. Valiler, karar vermeden önce oda temsilcileri ile belediyenin görüşünü alacak. 15 bin metrekareden küçük mağazaların kuruluş izni ise doğrudan valilere bırakılıyor. Bu mağazaların kuruluşuna valiliğin teklifi üzerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığı karar verecek. Bakanlık, bölgenin sosyo-ekonomik durumunu göz önüne alarak bu yetkiyi valilere devredebilecek. Valiler, kuruluş izni vermeden önce faaliyet gösterilecek yerdeki küçük ve orta boy işletme yoğunluğunu, nüfus ve trafik yoğunluğunu, hipermarketlerin birbirine uzaklığını ve şehir altyapısına getireceği yükleri göz önünde bulunduracak. Bin metrekareyi aşmayan fabrika satış mağazaları ise il sınırları içerisinde olmak ve yalnızca fabrikada üretilen malları satmak kaydıyla belediyenin iznine bağlı olarak kurulacak. Süpermarketçiler, tasarının son halinde önerilen valilik çözümüne ‘tampon çözüm, tatmin edici değil' diyerek karşı çıkıyor. Metro Marketler Türkiye Temsilcisi Nurdan Tümbek, "Pazar yasağını kesinlikle kabul edemeyiz. Bu vergi kaybı demek, işsizlik demek." ifadelerini kullanarak, yetkinin valiliklere verilmesinin bazı keyfi uygulamalara yol açabileceğini belirtiyor. "Bürokrasiden kaçılması gerekiyor." diyen Tümbek, "Yasaklar valiler eliyle de olsa kabul etmeyeceğiz. Büyük marketlerin pazar günü kapatılması istihdamda yüzde 20, ciroda yüzde 25 kayıp demek. Türkiye'nin zaten en önemli sorunu işsizlik. Böyle bir yasa işsizliği körükler." diyor. Avrupa'da perakende sektörünün çok güçlü olmasına rağmen daha da güçlendirecek düzenlemeler yapıldığını aktaran Tümbek, "Türkiye'de ise sektör sıkıntılı olmasına karşın engelleyici düzenlemeyi anlamak mümkün değil." ifadelerini kullanıyor.

Bakkalar da tasarıdan memnun değil

Öte yandan tasarı bakkal cephesini de tatmin etmedi. Valilere geniş yetkiler verilmesini eleştiren Türkiye Bakkallar ve Bayiler Federasyonu Başkanı Bendevi Palandöken, buna rağmen yasanın çıkmasını istediklerini söylüyor. Bakkalların her geçen gün kan kaybettiğine dikkat çeken Palandöken, "Bu yasa sorunlarımıza çare olmayacak. Bunu biliyoruz. Ancak en azından azıcık nefes alacağız. Bu kanunun bizim açımızdan en önemli yanı hukuki standartlar getiriyor olması." diyor. Başkan, "hâlâ yasal güvence altında değiliz." ifadelerini kullanıyor. "Marketlere izin yetkisinin valiliklere bırakılması devletçi, statükocu ve merkezi bir yaklaşımdır. Bu düzenlemenin AB ilke ve müktesebatına aykırı olduğu açıktır." diyen Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu Genel Başkanı Derviş Günday da, yasa taslağının örnek alınan Fransız modeline bile ters düştüğünü iddia etti.

ÜRÜN TEŞHİRİ İÇİN RAF ÜCRETİ ALINMAYACAK

Süper Marketler Kanun tasarısı, mağazaların tedarik fiyatlarının altında mal satmasını yasaklıyor.

Büyük mağazalar, satış alanları toplamının en az yarısı kadar büyüklükteki bir otoparka sahip olmak zorunda.

Tedarikçiler için hazırlanan ve kendi markaları ile satılan ürünler toplam satışın yüzde 40'ını geçemeyecek.

Firmalardan raf, reklam ve anons gibi adlar altında ücret talep edilemeyecek.

Tüketiciyi yanıltıcı hediyeli satış kampanyalarına son veriliyor.

Kuruluş izni olmayan projelere belediyeler ruhsat vermeyecek.

Ruhsatsız faaliyet gösterenlere her 100 metrekare için 200 yeni lira ceza öngörülüyor.

‘Mağazalar akşam 8’de kapansın’

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, üzerinde büyük tartışmalar dönen yasa ile ilgili çalışmalarını tamamlayıp tasarıyı Başbakanlık'a ilettiği sıralarda, açıkça hipermarketlerin çalışma saatlerinin kısıtlanmasını isteyen bir başka kanun teklifi Meclis'e sunuldu. AK Parti Kahramanmaraş Milletvekili Fatih Arıkan tarafından Meclis'e sunulan teklif, büyük mağazaların, hafta içi 10.00-20.00 saatleri arasında çalışmasını öngörüyor. Teklife göre bu mağazaların haftada 1 gün kapalı tutulmasına da odalar ve belediyeler karar verecek. Satış alanının 10 bin metrekareyi geçmesi durumunda ise doğrudan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı açılış onayı verecek. Bakanlıktan bazı kaynaklar, zaten bir tasarı hazırladıklarını, dolayısıyla söz konusu teklifin geçerli olmayacağını söylüyor. Kanun, Meclis gündeminde 700. sırada bulunuyor.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious