Milyarlarca dolarlık sanal yalanlar

Milyarlarca dolarlık sanal yalanlar.18884
  • Giriş : 24.10.2008 / 09:20:00

Rakamlara bir noktadan bakıldığında değerler bizi yanıltabilir. Şimdi birkaç sanal ayıklamaya giderek krizin Türkiye üzerindeki gerçek etkilerine bakalım.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Biz ne kadar krizdeyiz?

Rakamlara salt bir noktadan bakıldığında ortaya çıkan değerler bizi yanıltabilir. Bu nedenle sanal rakamların ayıklanması gerekiyor. Şimdi birkaç sanal ayıklamaya giderek krizin Türkiye üzerindeki gerçek etkilerini çıkarmaya çalışalım.

Döviz piyasasında yaşanan sert yükselişler herkesin dikkatini çekiyor. Öncelikle doların Ağustos başında 1,15'den başlayan yüzde 50 yükselişi gerçek mi? YTL gerçekten bu kadar değer kaybetti mi?

Dolar 01 Ağustos günü avro karşısında 1,5557 değerinden işlem görürken dün itibari ile 1,2775 değerinden işlem görmekteydi. Kısaca dolar sadece YTL karşısında değil diğer ülke para birimleri karşısında da değer kazanıyor. Küresel fiyat hareketleri arındırıldığında (ki dolar ve avro sepetini alırsak) YTL'nin değer kaybı yüzde 50 değil yüzde 32 olarak görülmektedir.

Döviz piyasasını dengeleyen en büyük güç şüphesiz yerli vatandaşların döviz varlıklarıdır. Merkez Bankası henüz piyasaya müdahale etmediğini göz önüne alırsak yerlilerin davranışı çok daha öne çıkıyor. Gerçek ve tüzel (şirketler) kişilerin döviz varlıkları 01 Ağustos günü 106 milyar 866 milyon dolar ile en yüksek değer çıkmıştı. Oysa 10 Ekim tarihi itibari ile bu döviz stoku 14 milyar 493 milyon dolar azalarak 92 milyar 373 milyon dolara geriledi.

Türk halkı bu sürede bu kadar dövizi gerçekten sattı mı? Avro varlığımız iki tarih arasında nerede ise aynı kalmış. Buna rağmen sadece yurtdışı kur değişiminin etkisi ile avro stokumuzu dolar bazında ifade etmenin kaybı 6,2 milyar dolara ulaştı. Bu sonuca göre Türk halkı döviz piyasasına 14,5 milyar dolar değil 8,2 milyar dolar net satıcı olduğunu görüyoruz.

Hatırlatmak gerekir ki doların değer kaybı devam ettiğinden son on günde döviz varlıklarımız 2,3 milyar dolar daha sanal olarak düşecektir.

Gerçek ve tüzel kişilerin döviz varlıklarının dolar olarak ifade edilmesinden doğan sanal kayıplar benzer şekilde Merkez Bankası döviz stokunda da yaşanıyor. Avro varlıkların dolar bazında değer kaybetmesi Merkez Bankası döviz rezervini sanal olarak düşürmektedir.

Bu hesaplama yöntemini diğer tüm dövizli işlemlerinde de ortaya çıkarabiliriz. Örneğin dolar bazında ifade edilen cari açığımız petrol fiyatının düşmesi yanında sanal olarak da düşecektir. Dış ticaretimiz dolar bazında daralacaktır. Dış borcumuz dolar bazında azalırken YTL bazında artacaktır.

Aslında bir gerçek var ki dolar bazında ifadelerin avantaj ve dezavantajları şimdi tersine dönüyor. Milli Gelirimiz dolar bazında çok daha büyük düşüş gösterince bu gerçeği daha iyi anlayacağız.

Ekonomiye sanal katkılar bitti…

YENİŞAFAK

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious

*

*


*