Narenciye krize inat etti (ÖZEL)

  • Giriş : 10.11.2005 / 00:00:00

ANTALYA - Mayis ayinda Rusya ile Türkiye arasinda Akdeniz sinegi nedeniyle patlak veren krize ragmen, narenciye ihracati bir önceki yila oranla yüzde 58 artis gösterdi.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Adeta krizler ülkesi haline gelen Türkiye'de ekonominin temel taslari olan is adamlari da kriz yönetimini iyi ögrendi. Geçtigimiz mayis ayinda Rusya ile yasanan kriz nedeniyle Rusya'ya giden domates TIR'lari geri gelmeye baslayinca, Türk ihracatçilari vakit kaybetmeden Avrupa ülkeleri ile seri görüsmeler yaparak ürünü oraya yönlendirmeyi basardi. Türkiye'nin kriz döneminde AB ülkelerine yaptigi domates ihracati bir önceki yila oranla ikiye katlandi. Yine Akdeniz sinegi gerekçesiyle Rusya portakal ve mandalinaya da yasak uygulamisti. Ancak bun ragmen 2005'in 10 aylik süreci göz önüne alindiginda, Türkiye'nin narenciye ihracati yüzde 58 oraninda artti.

Türkiye Yas Meyve ve Sebze Ihracatçilari Birlikleri Ortak Yönetim Kurulu Baskani Kemal Kaçmaz, 01 Ocak 2004 ile 31 Ekim 2004 tarihleri arasinda Türkiye'den 360 bin 70 ton narenciye ihracatina karsilik 158 milyon 736 bin 503 dolar döviz elde edildigini, 2005 yilinin ayni döneminde ise 569 bin 899 ton narenciye ihracatindan 254 milyon 277 bin 750 dolar döviz girdisi saglandigini söyledi. Narenciye ihracatinin yüzde 58 oraninda arttigini kaydeden Kaçmaz, yas meyve sebze genelinde ise ayni dönemler arasinda artis farkinin yüzde 19 oldugunu vurguladi. Ihracat yapilan ülkeler siralamasinda Rusya Federasyonu ilk sirada gelirken, ikinci sirada Almanya, üçüncü sirada ise Suudi Arabistan geliyor.

Ihracatçilar Rusya krizinin çözülmesinden sonra iliskilerin su ana kadar gayet düzgün gittigini ifade ediyor. Tesviklerin yetersiz olmasi nedeniyle rakip ülkelerle mücadele etmekte zorlanan ihracatçilar, Misir'da portakalin kilosunun 150 bin TL, ton basina 200 dolar tesvik verildigini ve TIR'larin yüklendigi gemi ücretlerinin de yine devlet tarafindan karsilandigini hatirlatarak dezavantajlarini siraliyor.

Akdeniz Yas Meyve Sebze Ihracatçilari Birligi Baskani Ali Kavak, Rusya ile saglanan iyi iliskilerin devam etmesi için üretici ve ihracatçinin Akdeniz sinegi konusunda dikkatli olmasi gerektigini söylüyor. "Kaliteli ürün ihraç etmek lazim. Üreticinin ilaçlama ve bakim konusunda duyarli olmasi gerekir. Ihracatçi ve üretici isbirligi içinde olursa, Rusya ile hiçbir sorun yasanmaz." diyen Kavak'a göre iliskilerin bu sekilde devam etmesi durumunda geçen seneki ihracat rakamlari yakalanir. Rusya ile sürekli irtibat halinde olduklarini ve görüsmeleri siklastirdiklarini kaydeden Kavak, "Biz üretici ile de kenetlendik bu konuda. Bu, milli bir konu. Devletin, üreticinin, ihracatçinin konusu. Ekmegini bu alandan temin eden milyonlarca insan var. Dolayisiyla biz birlik içindeyiz." seklinde krizin etkilerinin bu yila yansimamasi için gösterilen gayreti anlatiyor. Rekabet konusunda bazi dezavantajlar oldugunu aktaran Birlik Baskani "Nakit destek yok. Destekler vergilere mahsuben yapiliyor. Buna ragmen pazarimizi kaybetmemek için ihracatçi kendi karindan fedakarlik yapip bu pazari kaybetmemeye çalisiyoruz." diyor.

Narenciyede bu yil rekoltenin iyi oldugunu aktaran üretici ise ihracatçiya göre biraz daha endiseli. Bu yil üretici girdi maliyetlerinin artisi ve fiyatlardaki düsüsün önlenmesi gerektigini ifade eden Adana Seyhan Ziraat Odasi Baskani Süleyman Girmen ürünü pazarlama safhasinda sorunlar oldugunu aktariyor. "AB'ye giris süreci içinde tüm sektörlerde oldugu gibi narenciye üreticisinin de bu sürece iyi hazirlanmasi gerekiyor. Limonda ton basina 50 dolar, mandalina, portakal ve greyfurtta ise 40 dolar olan ihracati destekleme primleri rakip ülkelere göre düsük, ancak hiç yoktan da iyi." diyor.

Mersin Ziraat Odasi Baskani Salim Ongun, uyanik bazi tüccarlarin fiyatlar düsürmek için 'mandalina yüklü TIR'lar geri döndü' seklinde spekülasyon yaptiklarini belirterek, "Bu yüzden su anda Mersin bölgesinde portakalin fiyati düsük, 250 ile 350 bin lira arasinda fiyat biçiliyor. Mandalina ise 350-400 bin liraya kadar düstü. Çiftçi mali satarken büyük bir endise içinde. Alinan çekler sahte çikiyor. Adresler bulunamiyor. Ahlakli tüccar bulmak zorlasti." diyor. Ongun, ayrica geçen seneki Rusya krizi nedeniyle her köyden 6-7 kisinin alacagini tahsil edemedigini hatirlatiyor.

Mersin ve Hatay bölgesine göre Antalya ve çevresi fiyat açisindan üreticiyi biraz daha memnun edici seviyede. Portakal üreticisi Mehmet Çiftçi "Geçen sene bu bölgede mandalina para etmeyince agaçta kaldi ve toplanmayan mandalinalar bu yil bakteri üreterek yeni ürünü de bozdu. Bu yil mandalinada rekolte düsük oldu. Fiyat üçe dörde katladi. 600-700 bini buldu. Portakalin fiyati da bu sene 400 bin civarinda." diyor.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious