Petrol aramada 'Brezilya modeli' örnek alınacak

  • Giriş : 19.01.2008 / 15:07:00

Başta doğalgaz ve petrol olmak üzere enerji alımları için yurtdışına 35 milyar dolar ödeyen Türkiye, çare aramak için denizlere açılıyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Şimdiye kadar Karadeniz'de yoğunlaşan petrol arama çalışmaları Ege ve Akdeniz'e doğru genişletilecek. 100 doları gören petrol fiyatlarının maliyetli bir hayli ağır olan denizden petrol çıkarmayı bile kârlı hale getirmesi, Türkiye için yeni bir açılımın da habercisi oldu. Devlet şirketi Türk Petrolleri'nin (TPAO), Karadeniz'in altından Romanya'ya kadar uzanan Hazar petrol sistemine ulaşmak için derin denizlerde uzman Brezilyalı Petrobras ile işbirliğine gitmesi, bu alandaki eksikliği gündeme getirdi. Türk Petrolleri'nin de 'ortağı' gibi benzer bir yapılanmaya giderek, deniz aramalarında uzmanlaşabileceği, bunun için gerekli tersane desteğine sahip olunduğu ifade ediliyor. Uzmanlar, yılda 4 milyar dolarlık gemi inşasına imza atan sektörün başta arama platformu olmak üzere bu tür özel gemileri inşa edebileceğini, bunun için öncelikle altyapı ağırlıklı 50 milyon dolarlık bir yatırımın gerektiğini ifade ediyor.

Karadeniz, Ege ve Akdeniz'de petrol arama çalışmalarına hız veren Türkiye'nin açık denizlerde petrol ve doğalgaz sondajı yapacak gemisi bulunmuyor. Daha önce denizlerde kullanılan Sismik-1 ve Piri Reis gemileri sadece jeolojik araştırmalar yapabiliyor. Sismik-1'in ömrünü tamamlaması ve Piri Reis'in de açık denizde uzun süre kalamaması arama-tarama ve sondaj çalışmalarında yabancı bandıralı gemilerin kullanılmasını zorunlu kılıyor. Gemi yan sanayiinde dünyada söz sahibi şirketlerden Gürdesan Gemi Makineleri'nin yöneticisi İsmail Gürsoy, Türk gemi inşa sektörünün henüz platform yapacak düzeyde olmadığını söylüyor. "Bu tip platformlar ayrı bir teknoloji gerektiriyor. Bunun için bazı altyapı yatırımları yapılması lazım." diyen Gürsoy, devlet ve özel sektör işbirliği yaparsa bu tür platformların Türkiye'deki tersanelerde rahatlıkla yapılabileceğini ifade ediyor.

Derin sularda arama yapabilme özelliğine sahip arama platformlarının inşası için özel taş havuzların kurulması gerekiyor. Türkiye'de mevcut durumda bunu yapabilecek bir tersane yok. Ancak inşası halen devam eden Yalova ve Gelibolu'daki yeni tersanelerde bu tür stratejik yatırımlar için özel bir bölümün eklenmesi mümkün. Gürdesan'ın yöneticisi, "Buradaki büyük tersanelerde platform ve arama gemileri için özel bir ünite kurulabilir." önerisinde bulunuyor. Gürsoy'un önerilerini destekleyen sektör uzmanları, bu tür stratejik öneme sahip deniz araçlarının inşası için ilk etapta 40 ila 50 milyon dolarlık bir yatırımın yeterli olacağını düşünüyor. Uzmanlar, "Türkiye mutlaka bu tip platformları inşa etmeli. Bugün Karadeniz'de petrol arayan Petrobras derin sularda aranan şirketlerin başında geliyor. Sektörün önemli aktörleri arasında. Türkiye hem Karadeniz hem de Ege'de petrol aramaya devam edecekse bu tür özel platformlar yapılmalı." görüşünde. Platformların inşası ve bakımı için ihtiyaç duyulan kalifiye elemanın eksikliği de diğer önemli bir konu. Denizcilik Müsteşarlığı yetkilileri de Türkiye'nin platform inşa edebileceği kanaatinde. Yetkililer, burada özel sektör ile devlet arasında özellikle kârlılık konusunda bir açmaz olduğunu belirterek, "Bu tür operasyonlarda her zaman kârlılık ön planda olmayabilir. Bu noktada taraflar arasında bir uzlaşı sağlanırsa Türkiye kendi arama platformuna sahip olabilir." değerlendirmesinde bulunuyor.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Enerji Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Abdurrahman Satman, petrol fiyatlarının 100 dolar seviyesine ulaştığı bir ortamda bu tür yatırım maliyetlerinin çok göze batmayacağını ifade ediyor. Türkiye'nin bugüne kadar kendi kıta sahanlığının sadece yüzde 5'ini aradığına dikkat çeken Satman, "Bu tür çalışmalar için asla geç kalmış sayılmazsınız. Brezilya 1980'lerin başında bu işe başladı. Bugün Petrobras dünyanın en önemli petrol şirketlerinden birisi konumuna gelebildi." diyor.


Petrol krizinden sonra kuruldu, derin sularda arama lideri oldu

Petrobras, Brezilya devletinin petrol arama şirketi. Tarihi, 1973 petrol bunalımına dayanıyor. Krizden büyük zarar gören ülkeler arasında yen alan Brezilya, bütün gelirlerini artan petrol faturasını ödemek için harcayıp iflasın eşiğine gelir. Petrol bakımından zengin bir ülke değildir ama ödediği faturayı azaltmak amacıyla millî bir petrol şirketi kurar. Şirket ülke içinde olduğu gibi dışında da aramalar yapacaktır. Petrobras, kendisine biçilen rolü yerine getirmek için yüksek riskli bölgeleri ve derin suları hedef seçer. 6 bin fitten (yaklaşık 1,8 kilometre) daha derin sularda bile arama ve sondaj yapılmasını sağlayacak yeni teknolojiler geliştirmeyi başarır. Geleneksel sabit sondaj kulelerinin derin sularda işe yaramadığını fark eden şirket mühendisleri yüzer platformları keşfeder. Bugün günde 1,9 milyon ton petrol üreten şirket, hemen hemen bütün operasyonlarını derin sularda yürütüyor. Önümüzdeki beş yıl içinde günlük petrol üretimini günde 2,4 milyon varile çıkarmayı planlıyor. Petrobras ile TPAO, geçen yıl Karadeniz'in derin sularında petrol arama ve çıkarma konusunda anlaşma imzaladı.

Ege'de ilk sondaj

Ege Denizi'nde ilk sondaj şubatta Gelibolu açıklarında vurulacak. TPAO, ikinci hamlesini de Karadeniz'de yapmayı planlıyor. Orta Karadeniz'de yoğunlaşacak arama faaliyetleri için uluslararası ölçekte ihale açan şirket, ihaleyi şubat ayı ortalarına kadar sonuçlandırmayı hedefliyor. Son dönemde tansiyonun giderek yükseldiği Doğu Akdeniz'de de arama çalışmalarına başlamaya hazırlanan TPAO, bu bölge için de uluslararası şirketlerle görüşmelerini sürdürüyor. Yetkililer, açılan ihalelere derin sularda arama teknolojisine sahip Brezilyalı Petrobras ve Amerikalı Chevron gibi dev petrol şirketlerinin de teklif verdiğini belirtiyor.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious