Petrol fiyatında 6 kötü senaryo

  • Giriş : 04.05.2006 / 00:00:00

ABD’nin kimyasal silah bahanesiyle 2003’te Irak’ı işgali sonrası tırmanışa geçen petrol fiyatları, üretici ülkelerdeki siyasî ve toplumsal gelişmelere bağlı olarak artmaya devam ediyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Geçtiğimiz gün Brent petrolünün varil fiyatının 75 doları görmesi de ‘en kötü senaryoları’ yeniden gündeme taşıdı. Fiyatların ulaştığı seviyenin ‘ocak ayında Davos’ta yapılan sunumlarda öngörülen’ rakamlara paralel gittiği yorumunda bulunan İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Enerji Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Abdurrahman Satman, bu noktadan sonra her türlü tedbirin alınması için harekete geçilmesi gerektiğini vurguladı. Petrol fiyatlarının artışlarına gerekçe olarak gösterilen Nijerya ve Irak’taki iç karışıklık haberlerine son dönemde ABD-İran arasındaki nükleer gerginliğin savaşa dönüşme ihtimali ile Bolivya’nın petrol ve doğalgaz sanayiini millileştirmesi eklendi. Her sene dünyanın önde gelen devlet ve işadamlarının buluştuğu Davos’ta masaya yatırılan petrol fiyatlarında 6 kötü senaryo üzerinde duruldu. 5. kötü senaryoya göre günlük 4,1 milyon varillik üretim yapan İran’ın ambargoya gitmesi durumunda varil fiyatı 130 doların üzerine çıkabilecek. Halihazırdaki 75 dolarlık rakamı, ‘beklenmedik bir durum’ olarak niteleyen Prof. Dr. Satman da yaşanan nükleer krizin ardından fiyatları yukarı çekecek risklerin başına İran’ın yerleştiğini kaydetti. 2004’te 40 doları aşan petrolün varil fiyatı, 2005’te düşeceği tahminlerini altüst ederek 60 doların üzerine çıktı. 2006’ya 65 dolardan başlayan bir varil petrole biçilen değer geçtiğimiz gün 75 dolara kadar ulaştı. Fiyatların bu denli yükselmesinde, ABD’nin yanı sıra son dönem hızla gelişen ve büyüyen Çin ve Hindistan’ın taleplerindeki aşırı artış da etkili oluyor. Bu durumdan olumsuz etkilenen ülkelerin başında petrol ihtiyacının tamamına yakınını ithal eden Türkiye geliyor. Kriz dönemleri için dile getirilen rakamların tartışmaya açık olduğunu, ancak bunlara karşılık mutlaka tedbir alınması gerektiğini belirten İTÜ Enerji Enstitüsü Müdürü Abdurrahman Satman, petrolün 40 dolara düşeceği tahminlerinde yanıldıklarını kabul ederek, “Gelişmeler Davos’taki öngörüler çerçevesinde cereyan ediyor. Bu yüzden ben de bu senaryoya dikkat çekiyorum.” diye konuştu.

‘Fiyatlar 75 dolarda kalırsa, Türkiye’nin ödediği fatura 12 milyar dolara yükselir’

Uluslararası ham petrolün fiyatının artmasına ilave olarak iç pazarda uygulanan yüksek vergiler yüzünden Türk halkı, dünyanın en pahalı akaryakıtını tüketiyor. Bu durum, Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünyanın Ekonomik Görünümü Raporu’nda da dile getirilmişti. Türkiye, 2004 yılında petrole 6,9 milyar dolar ödedi. Fiyatın 60 dolarlarda seyrettiği geçen sene ise fatura tutarı 8,6 milyar dolara çıktı. Halihazırda 75 dolar seviyelerinde seyreden fiyatların bu değerde kalması durumunda petrol için ödenecek döviz miktarının 12 milyar dolara çıkacağı tahmininde bulunuluyor.


En kötü senaryo, Suudi Krallığı'nın çökmesi
Senaryo Muhtemel fiyat (Varil/Dolar)
Cezayir'de siyasi kriz 79
Irak'ta altyapıya saldırı 88
Nijerya'da sivil savaş 98
Venezuela'nın petrol ambargosu 111
İran'ın petrol ambargosu 131
Suudi Krallığı'nın çöküşü 262
(Kaynak: Hermitage Capital'den Bill Browder'in Davos'ta yaptığı sunum.)


--------------------------------------------------

Rezervin yüzde 22'sini
S. Arabistan’da
Ülke Pay (yüzde)
S. Arabistan 22
İran 11
Irak 10
Birleşik Arap Emirlikleri 8
Kuveyt 8
Venezuela 7
Rusya Federasyonu 6
ABD 3
Libya 3
Nijerya 3


--------------------------------------------------

ABD yılda 938 milyon ton
petrol tüketiyor
Ülke Yıllık tüketim* Pay (yüzde)
ABD 938 25
Çin 309 8
Japonya 242 6
Rusya Fed. 123 4
Hindistan 119 3.2
Almanya 124 3
Güney Kore 105 3
Kanada 90 2,6
Fransa 94 2,5
İtalya 90 2,4
Türkiye 32 0,8
(*) Milyon ton, Ocak 2006


--------------------------------------------------------------------------------

İran’ın günlük üretimi 4, milyon ton
Ülke Günlük üretim* Pay (yüzde)
S.Arabistan 9,5 12
Rusya Fed. 9,5 12
ABD 7,5 9
Kuzey Denizi** 4,7 6
İran 4,1 5
Meksika 3,8 5
Çin 3,5 5
Kanada 3,0 4
Venezuela 2,6 3
Nijerya 2,7 3
Kuveyt 2,6 3
Bileşik Arap Emr. 2,6 3
Ocak 2006 itibarıyla, (*)Milyon varil,
(**) Norveç+İngiltere (2,7+1,7)

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious