Piyasa sarsıldı

  • Giriş : 23.09.2006 / 00:00:00

Dünya'da olan siyasi ve ekonomik olumsuzluklar, gelişmekte olan ülke piyasalarını vurdu.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Tayland'dan Brezilya'ya, Macaristan'dan Güney Afrika'ya kadar neredeyse her kıtada baş gösteren siyasi ve ekonomik olumsuzluklar, gelişmekte olan ülke piyasalarını vurdu. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu gelişen piyasalardaki satışları, ABD'deki ekonomik büyümenin beklentilerden daha hızlı düşeceği kaygıları da destekledi. Yurtiçinde dolar 1,55 YTL’ye, faiz yüzde 22'ye tırmanırken Borsa endeksi yüzde 3,71 kayıpla 36 bin 390 puana geriledi. Piyasa uzmanları, hareketliliği ‘spekülatif' buldu. Ata Yatırım Baş Ekonomisti Nurhan Toguç, ekonomik göstergelere bakıldığında, borsada düşüşe gerek olmadığının görüldüğünü vurgularken, “Dün yaşanan hareketlilik geçici, kesinlikle ikinci bir dalgalanma beklemiyoruz.” yorumunu yaptı. Para Piyasaları Uzmanı Mehmet Ali Yıldırımtürk de hareketliliği, “İçteki piyasa oyuncularının, dışarıdan kriz ithal etmeye çalıştıklarını düşünüyorum.” şeklinde değerlendirdi. Yıldırımtürk'e göre Hazine'nin salı günü yapacağı iç borçlanma ihalesinde daha fazla faiz oranıyla borç para satmak düşüncesinden kaynaklanan spekülatif hareket oldu. Tedirginliğe yol açan en önemli gelişmeler ise Macaristan'da başbakana karşı tepkiler, Brezilya'da artan seçim tansiyonu, Polonya'da koalisyonun bozulma riski, düşen petrol fiyatlarının Rusya ve Brezilya'ya olumsuz etkisi.

ABD'de Philadelphia Merkez Bankası, iş faaliyeti endeksinin, ağustos ayındaki 18,5'ten eylülde eksi 0,4'e gerilediğini açıkladı. Endeks bu rakamla, Nisan 2003'ten sonra ilk kez sıfırın altına inerek bölgesel üretimde düşüşe işaret etti. Dünyanın en büyük ekonomisinin, beklendiğinden daha hızlı yavaşlaması başta ABD olmak üzere Asya ve Avrupa borsalarını olumsuz etkiledi. Bunun yanında Türkiye'nin de aralarında bulunduğu gelişen ülke piyasalarında birbiri ardına olumsuzlukların baş göstermesi uluslararası yatırımcıların söz konusu piyasalardan satış yaparak kaçmasına sebep oldu. Brezilya'da başbakanın yaklaşan seçimler öncesinde rakibinin kampanyasını çalmasının ortaya çıkmasıyla ülkenin para birimi real temmuz ayından beri en zayıf seviyesine, borsa ise üç ayın en düşüğüne geriledi. Polonya'da yönetimde olan muhafazakârların, solcu parti ile olan koalisyonuna son vererek ülkeyi seçimlerin kıyısına getirmesinin ardından, para birimi zloty, günün erken saatlerinde yaklaşık yüzde 1 geriledi. AB'ye 2004 yılında üye olan ülkede, Macaristan'daki hükümet karşıtı isyanların ardından yaşanan son kriz, Orta Avrupa'nın, uzun siyasi istikrarsızlık ve reformların felce uğramasıyla karşı karşıya kaldığı yönündeki kaygıları artırdı. Gelişmekte olan piyasalara yönelik endişelerin tırmanması, Türkiye para piyasalarında da satışlara yol açarak doların lira karşısında son iki ayın, bileşik faizin ise yüzde 22 ile son üç ayın en yüksek seviyesine yükselmesine sebep oldu. Bankacılar, Türkiye'nin yüksek cari açığı, 2007 yılındaki cumhurbaşkanlığı ve genel seçimler ile AB ilişkileri sebebiyle gelecek aylarda yaşanması muhtemel siyasi gerginliklerin yatırımcıların alım iştahını azalttığına işaret ediyor. Bankalararası piyasada 1,5505 yeni lira seviyesine kadar tırmanan dolar, 1,5290 yeni liradan, faiz ise ortalama yüzde 21,80 seviyelerinden kapandı.

Faiz ve döviz yükselince borsa yüzde 3,7 düştü

Macaristan'dan Brezilya'ya gelişmekte olan piyasalardaki tedirginlikle yükselen dolar ve faizin ardından Borsa endeksi değer kaybederken özellikle banka ve holding hisselerinde hızlı düşüşler oldu. İMKB Ulusal 100 endeksi yüzde 3,71 değer kaybederek 36 bin 390 puandan kapandı. En düşük 36 bin 228 puanı gören endeks dün sabah dolardaki yükselişle beraber açılıştan itibaren değer kaybetmeye başladı. İşlem hacmi 1,29 milyar yeni lira ile önceki güne göre yüzde 20 civarında arttı. En yüksek hacimli hisselerden İş Bankası yüzde 5,95 kayıpla 7,90 YTL, Garanti Bankası yüzde 3,95 kayıpla 4,38 YTL, Akbank ise yüzde 3,75 kayıpla 7,70 YTL'den kapandı. Eczacıbaşı Menkul teknik analist yöneticisi Sevim Şahin, “Döviz yukarıyı kırınca otomatik olarak hızlı açıldı. 37 bin 300'ler önemli destekti. 36 bin 750'nin altına düşerse 35 binli seviyelere kadar gidebilir.” dedi. Ekonomi Servisi

Ata Yatırım Genel Müdürü Osman Büyükgöksu:

Dalgalanma geçici

Piyasalarda perşembe akşamından başlayan gerilim önce dövizde hissedildi. Dolar güne 1,5 YTL'nin üzerinde başladı. Gelişmekte olan ülkelerdeki gelişmeler etkili oluyor. Neredeyse her kıtada olumsuz bir gelişme var. Bugünkü (cuma) hareket beklenti dahilinde değildi. Uzun süreceğini tahmin etmiyorum. En azından daha öncekinde olduğu gibi Merkez Bankası gibi içsel sebepler önde değil. Cari açık rakamları bahane ediliyor. Petrol fiyatlarındaki gerileme sürerse cari açıkta da gerileme yaşanacak. ABD Merkez Bankası'nın faiz artırmama kararının, global piyasalardaki likiditede artışına sebep olması bekleniyordu. Kesinlikle piyasalarda ikinci bir kriz beklemiyoruz. Merkez Bankası rezervleri yeterli düzeyde. Artık Türk ekonomisi çalkantılara açık bir ekonomi değil. Şu aşamada belirsizlik nedeniyle dolar 1,6 YTL seviyelerini görebilir. Ama bu dalgalanmayı geçici olarak görüyoruz.

Para piyasaları uzmanı M. Ali Yıldırımtürk:

Kriz ithal ediyorlar

Hareketlilik perşembe günü öğleden sonra başladı. Sabah, piyasa açılışında beklentiler olumluydu, özellikle FED'in faiz oranlarını değiştirmemesinin gelişmekte olan piyasalarda olumlu bir etki yapması bekleniyordu. Ancak, öğleden sonra tam tersi bir hareket oldu. Döviz ve faizlerde yükseliş, Borsa'da ise gerileme yaşandı. Daha ziyade içteki piyasa oyuncularının dışarıdan bir tedirginlik ve kriz ithal etmeye çalıştıklarını düşünüyorum. Sebebi ise, Hazine'nin salı günü yapacağı iç borçlanma ihalesinde biraz daha fazla faiz oranıyla borç para satma düşüncesi... Geçici bir durum var gibi, kısa vadeli bir tedirginlik ve spekülatif bir hareketlilik görünüyor. Merkez Bankası'nın piyasaları izlediğini ve bu konuda tedbir alacağını düşünüyorum. Bu belki bir sözlü açıklama veya oynaklık daha da ileri giderse satış şeklinde olabilir.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious