"Polise süper yetkiler" Komisyon'da kabul edildi

  • Giriş : 28.05.2007 / 15:45:00
  • Güncelleme : 28.05.2007 / 15:51:48

TBMM Adalet Komisyonunda, suçun önlenmesine ilişkin yeni yetkiler tanıyan kanun teklifi kabul edildi.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Polis Vazife ve Salahiyet Kanununda değişiklik öngören kanun teklifine göre, polis, kişileri ve araçları; bir suç veya kabahatin işlenmesini önlemek, suç işlendikten sonra kaçan faillerin yakalanmasını sağlamak, işlenen suç veya kabahatlerin faillerinin kimliklerini tespit etmek, hakkında yakalama emri ya da zorla getirme kararı verilmiş kişileri tespit etmek, kişilerin hayatı, vücut bütünlüğü veya malvarlığı bakımından ya da topluma yönelik mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi önlemek amacıyla durdurabilecek.
Durdurma yetkisinin kullanılabilmesi için, polisin tecrübesine ve içinde bulunulan durumdan edindiği izlenime dayanan makul bir sebebin bulunması gerekecek. Süreklilik arz edecek, fiili durum ve keyfilik oluşturacak şekilde durdurma işlemi yapılamayacak.
Polis, durdurduğu kişiye durdurma sebebini bildirecek ve durdurma sebebine ilişkin sorular sorabilecek; kimliğinin veya bulundurulması gerekli diğer belgelerin ibraz edilmesini isteyebilecek.
Durdurma süresi, durdurma sebebine esas teşkil eden işlemin gerçekleştirilmesi için zorunlu süreden fazla olamayacak.
Durdurma sebebinin ortadan kalkması halinde, kişilerin ve araçların ayrılmalarına izin verilecek.
Polis, durdurduğu kişi üzerinde veya aracında silah veya tehlike oluşturan diğer bir eşya bulunduğu konusunda şüphelenirse, kendisine veya başkalarına zarar verilmesini önlemek amacına yönelik gerekli tedbirleri alabilecek. Ancak bu amaçla kişinin üzerindeki giysinin çıkarılması veya aracın, dışarıdan bakıldığında içerisi görünmeyen bölümlerinin açılması istenemeyecek.
Görevlerin yerine getirilmesi sırasında, polis tarafından gerekli işlemler için durdurulan kişiler ve araçlarla ilgili hükümler saklı kalacak.
Polis, görevini yerine getirirken, kendi kimliğini gösterdikten sonra, kişilere kimliğini sorabilecek. Bu kişilere, kimliğini ispatlamalarında gerekli kolaylık gösterilecek. Polis, kimlik sorgulaması süresince kişiyi ve aracı bekletebilecek.
Belgesinin bulunmaması, açıklamada bulunmaktan kaçınması veya gerçeğe aykırı beyanda bulunması dolayısıyla ya da diğer nedenlerle kimliği belirlenemeyen kişi tutularak, durumdan derhal cumhuriyet savcısı haberdar edilecek. Bu kişi, kimliği açık bir şekilde anlaşılıncaya kadar gözaltına alınacak ve gerekirse tutuklanacak. Gözaltına ve tutuklamaya karar verme yetkisi ve usulü bakımından Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanacak.
Kişinin kimliğinin belirlenmesi durumunda, bu nedenle gözaltına alınma veya tutuklanma haline derhal son verilecek.
Nüfusa kayıtlı olmadığı için kimliği tespit edilemeyen kişilerin nüfusa kayıtlarının temini için gerekli işlemler yapıldıktan sonra, fotoğraf ve parmak izi tespit edilerek kayda alınacak.
Kimliği tespit edilemeyen kişinin yabancı olduğunun anlaşılması halinde, Pasaport Kanunu ve Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılacak.

PARMAK İZİ VE FOTOĞRAFLARIN KAYDA ALINMASI
Polisin, parmak izi ve fotoğraf kaydı almasına ilişkin yetkisi yeniden düzenleniyor. Polis, suç işleyenlerin dışında, bazı kişilerin parmak izini de alacak.
Buna göre, polis; her çeşit silah ruhsatı, sürücü belgesi, pasaport veya pasaport yerine geçen belge almak için başvuruda bulunan, başta polis olmak üzere, genel veya özel kolluk görevlisi ya da özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilen, Türk vatandaşlığına başvuruda bulunan, sığınma talebinde bulunan veya gerekli görülmesi halinde, ülkeye giriş yapan diğer yabancı, gözaltına alınan kişilerin parmak izini alacak.
Gönüllü olan kişilerden rızalarıyla alınacak parmak izleri de sisteme kaydedilecek.
Parmak izinin, ait olduğu kişinin kimlik bilgileriyle birlikte, ne zaman ve kim tarafından alındığı belirtilerek, parmak izini alan kolluk biriminin kendi bünyesinde oluşturduğu sisteme kaydedilecek. Ancak parmak izinin hangi sebeple alındığı, sisteme kaydedilmeyecek.
Olay yerinden elde edilen ve kime ait olduğu henüz tespit edilemeyen parmak izleri, kime ait olduğu tespit edilinceye kadar ilgili soruşturma dosya numarasıyla birlikte sisteme kaydedilecek.
Bu sistemde yer alan bilgiler, kimlik tespiti, suçun önlenmesi veya yürütülen soruşturma ve kovuşturma kapsamında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla, mahkeme, hakim, cumhuriyet savcısı ve kolluk tarafından kullanılabilecek.
Kolluk birimleri, kimlik tespiti yapmak ya da olay yerinden alınan parmak izini karşılaştırmak amacıyla doğrudan bu sistemle bağlantı kurabilecek.
Sistemde kayıtlı bilgilerin hangi kamu görevlisi tarafından ve ne amaçla kullanıldığının denetlenebilmesine imkan tanıyan bir güvenlik sistemi kurulacak.
Sistemde yer alan kayıtlar gizli olacak; amaçları dışında kullanılamayacak.
Sisteme kayıtlı olan parmak izi ve fotoğraflar, kişinin ölümünden itibaren 10 yıl; kayıt tarihinden itibaren 80 yıl geçtikten sonra sistemden silinecek.
Parmak izi ile fotoğrafların sistemde kaydedilmesi ve saklanmasıyla bu kayıtlardan yararlanmaya ilişkin diğer esas ve usuller, İçişleri Bakanlığı tarafından Adalet Bakanlığının görüşü alınarak çıkarılacak yönetmelikle düzenlenecek.

ÖNLEME ARAMASI
Polis, tehlikenin veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla usulüne göre verilmiş, sulh ceza hakiminin kararı veya bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde mülki amirin vereceği yazılı emirle; kişilerin üstlerini, araçlarını, özel kağıtlarını ve eşyasını arayacak; alınması gereken tedbirleri alacak, suç delillerini koruma altına alarak gerekli işlemleri yapacak.
Arama talep yazısında, arama için makul sebeplerin oluştuğunun gerekçeleriyle birlikte gösterilmesi gerekecek.
Arama kararında veya emrinde; aramanın sebebi, konusu ve kapsamı, aramanın yapılacağı yer, zaman ve geçerli olacağı süre belirtilecek.
Önleme araması; Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu kapsamına giren toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yapıldığı yerde veya yakın çevresinde, özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları veya sendikaların genel kurul toplantılarının yapıldığı yerin yakın çevresinde, halkın topluca bulunduğu veya toplanabileceği yerlerde, öğretim ve eğitim özgürlüğünün sağlanması için her derecede öğretim ve eğitim kurumları ve Polis Vazife ve Salahiyet Kanunundaki koşullar aranmaksızın, yüksek öğretim kurumlarının içinde, bunların yakın çevreleri ile giriş ve çıkışlarında, umumi veya umuma açık yerlerde, yerleşim yerlerinin giriş ve çıkış yerlerinde, her türlü toplu taşıma araçlarında, seyreden taşıtlarda yapılabilecek.
Konutta önleme araması yapılamayacak; kamuya açık olmayan işyerleri, eğitim ve öğretim binaları ve diğer kapalı alanlardaki önleme araması ise ancak hakim kararıyla olabilecek. Ancak polis, kişilerin hayatı veya vücut bütünlüğüne karşı işlenmesi muhakkak olarak öngörülen ya da bu değerlere karşı işlenmekte olan bir suçun önlenmesi amacıyla, ayrıca bir karar veya emre gerek olmaksızın ve yardım istenmiş olup olmamasına bakılmaksızın, kişilerin konutuna ve işyerine girebilecek.
Spor karşılaşması, miting, konser, festival, toplantı ve gösteri yürüyüşü veya aniden toplulukların oluştuğu haller, "gecikmesinde sakınca bulunan hal" olarak sayılacak.
Polis, tehlikenin önlenmesi veya bertaraf edilmesi amacıyla güvenliğini sağladığı bina ve tesislere gelenlerin; unvan, sıfat veya görevlerine, diğer özel kanunlarla kendilerine tanınan istisnalara ve herhangi bir emir veya karar olmasına bakılmaksızın, üstünü, aracını ve eşyasını teknik cihazlarla, gerektiğinde elle kontrol etmeye ve aramaya yetkili olacak. Bu yerlere girmek isteyenler, kimliklerini, sorulmaksızın ibraz etmek zorunda olacak.
Önleme aramasının sonucu, kararı veya emri veren makama bir tutanakla bildirilecek.

ZOR VE SİLAH KULLANMA
Polis, görevini yaparken direnişle karşılaşması halinde, bu direnişi kırmak amacıyla ve kıracak ölçüde zor kullanmaya yetkili olacak.
Zor kullanma yetkisi kapsamında, direnmenin mahiyetine ve derecesine göre ve direnenleri etkisiz hale getirecek şekilde kademeli olarak artan nispette bedeni kuvvet, maddi güç ve kanuni şartları gerçekleştiğinde silah kullanılabilecek.
Bedeni kuvvet; polisin direnen kişilere karşı veya eşya üzerinde doğrudan doğruya kullandığı bedeni gücü, maddi güç ise polisin direnen kişilere karşı veya eşya üzerinde bedeni kuvvetin dışında kullandığı kelepçe, cop, basınçlı su, göz yaşartıcı gazlar veya tozlar, fiziki engeller, polis köpekleri ve atları ile sair hizmet araçlarını ifade edecek.

POLİS, İHTAR YAPMADAN DA ZOR KULLANABİLECEK
Zor kullanmadan önce, ilgililere direnmeye devam etmeleri halinde doğrudan doğruya zor kullanılacağı ihtarı yapılacak. Ancak direnmenin mahiyeti ve derecesi göz önünde bulundurularak, ihtar yapılmadan da zor kullanılabilecek.
Polis, zor kullanma yetkisi kapsamında direnmeyi etkisiz kılmak amacıyla kullanacağı araç ve gereç ile kullanacağı zorun derecesini kendisi takdir ve tayin edecek. Ancak toplu kuvvet olarak müdahale edilen durumlarda, zor kullanmanın derecesi ile kullanılacak araç ve gereçler, müdahale eden kuvvetin amiri tarafından tayin ve tespit edilecek.
Polis, kendisine veya başkasına yönelik bir saldırı karşısında, zor kullanmaya ilişkin koşullara bağlı kalmaksızın, TCK’nın meşru savunmaya ilişkin hükümleri çerçevesinde savunmada bulunacak.
Polis; meşru savunma hakkının kullanılması kapsamında, bedeni kuvvet ve maddi güç kullanarak etkisiz hale getiremediği direniş karşısında, bu direnişi kırmak amacıyla ve kıracak ölçüde, hakkında tutuklama, gözaltına alma, zorla getirme kararı veya yakalama emri verilmiş olan kişilerin ya da suçüstü halinde şüphelinin yakalanmasını sağlamak amacıyla ve sağlayacak ölçüde silah kullanmaya yetkili olacak.
Polis, silah kullanmadan önce, kişiye duyabileceği şekilde "dur" çağrısında bulunacak. Kişinin bu çağrıya uymayarak kaçmaya devam etmesi halinde, önce uyarı amacıyla silahla ateş edilebilecek. Buna rağmen kaçmakta ısrar etmesi ve ele geçirilmesinin mümkün olmaması halinde ise silahla ateş edilebilecek.
Polis, direnişi kırmak ya da yakalamak amacıyla zor veya silah kullanma yetkisini kullanırken, kendisine karşı silahla saldırıya teşebbüs edilmesi halinde, silahla saldırıya teşebbüs eden kişiye karşı saldırı tehlikesini etkisiz kılacak ölçüde duraksamadan silahla ateş edebilecek.

ADLİ GÖREVLER VE YETKİLER
Polis, bir suça ilişkin olarak kendisine yapılan sözlü ihbar ve şikayetleri ile görevi sırasında öğrendiği suça ilişkin bilgileri, yazılı hale getirecek.
Edinilen bilgi veya alınan ihbar üzerine veya kendiliğinden bir suçla karşılaşan polis, olay yerinde kişilerin ve toplumun sağlığına, vücut bütünlüğüne veya malvarlığına zarar gelmemesi ve suçun delillerinin kaybolmaması ya da bozulmaması için derhal gerekli tedbirleri alacak.
Bir suç işlendiği veya işlenmekte olduğu bilgisini edinen polis, bu bilginin tetkikinin ardından, gerçek olduğunun anlaşılması halinde, el koyduğu olayları, yakalanan kişiler ile uygulanan tedbirleri derhal cumhuriyet savcısına bildirecek ve cumhuriyet savcısının emri doğrultusunda gerekli soruşturma işlemlerine başlayacak.
Olay yerinde görevine ait işlemlere başlayan polis, bunların yapılmasına engel olan veya yetkisi içinde aldığı tedbirlere aykırı davranan kişileri, işlemler sonuçlanıncaya kadar ve gerektiğinde zor kullanarak bundan men edecek.
Olay yeri dışında kalan ve o suça ilişkin delil elde edilebileceği yönünde kuvvetli şüphe sebebi bulunan konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda yapılacak işlemler için CMK’nın arama ve elkoymaya ilişkin hükümleri uygulanacak.

TEŞHİS
Polis, olaydaki failin, gözaltına alınan şüpheli ile aynı kişi olup olmadığının belirlenmesi bakımından zorunlu olması halinde, cumhuriyet savcısının talimatıyla teşhis yaptırabilecek.
Tanıklıktan çekinebilecek olanlar, teşhiste bulunmaya zorlanamayacak. İşleme başlanmadan önce, teşhiste bulunacak kişinin faili tarif eden beyanları, tutanağa bağlanacak.
Teşhis işlemine tabi tutulan kişilerin birden fazla ve aynı cinsten olması, aralarında yaş, boy, ağırlık, giyinme gibi görünüşe ilişkin konularda benzerlik bulunması gerekecek. Teşhis için gerekli olması halinde, şüphelinin görünüşüyle ilgili gerekli değişiklikler yapılabilecek. Teşhis işlemine tabi tutulan kişilerin her birinde, teşhis sırasında bir numara bulundurulacak.
Teşhiste bulunan kişi ile teşhis işlemine tabi tutulan kişilerin birbirini görmemesi sağlanacak. Teşhis işlemi, en az iki kez tekrarlanacak ve teşhiste bulunması istenen kişiye, şüphelinin, teşhis edilecek kişiler arasında yer almıyor olabileceği hatırlatılacak.
Teşhis işlemine tabi tutulan kişilerin, bu işlem sırasında birlikte fotoğrafları çekilerek veya görüntüleri kayda alınarak soruşturma dosyasına konulacak.
Şüphelinin fotoğrafı üzerinden de teşhis yaptırılabilecek. Ancak tek bir fotoğraf veya aynı kişinin farklı fotoğrafları üzerinden teşhis yaptırılamayacak. Değişik kişilerin fotoğraflarının aynı büyüklük ve özellikte olmaları gerekecek. Teşhis işlemi tutanağa bağlanacak.

GÖRÜŞMELER
Komisyonda, emniyet ve jandarma temsilcileri, durdurma ve kimlik sorma yetkileri kapsamında durdurdukları araçlarının görünmeyen kısımlarda mahkeme kararı veya mülki amirin vereceği yazılı emir olmadan arama yapmalarına olanak verecek düzenleme istedi, ancak kabul edilmedi.
CHP Tekirdağ Milletvekili Mehmet Nuri Saygun’un, alt komisyon kurulması talebi reddedildi.
Bazı komisyon üyeleri ve güvenlik güçlerinin, parmak izinin yanında "avuç içi izinin" de alınmasına yönelik önerileri kabul edilmedi.
AK Parti Kastamonu Milletvekili Hakkı Köylü, silah kullanma yetkisinin sınırlanmasını isteyerek, "İki Tokat atıp kaçan kişiyi durdurması için, polise vurma yetkisi veriliyor" dedi.

"POLİS DEVLETİ: 1, HUKUK DEVLETİ: 0"
AK Parti Isparta Milletvekili Recep Özel’in verdiği önergeyle, polisin istihbarat faaliyetlerinde bulunurken her türlü teknik imkandan yararlanması ile elde edilen istihbari bilgilerin delil olarak kabul edilemeyeceğine ilişkin madde, tekliften çıkarıldı.
Düzenlemeyi isteyen kurumlar arasında mutabakat olmadığını ifade eden CHP Artvin Milletvekili Yüksel Çorbacıoğlu, teklifin kabul edilmesinden sonra, "Görüşme sonunda maçın sonucunu ilan ediyorum. Polis Devleti: 1, Hukuk Devleti: 0" diye konuştu.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious