Seçim ile ilgili merak edilen tüm sorular cavep buluyor

Seçim ile ilgili merak edilen tüm sorular cavep buluyor.9376
  • Giriş : 20.07.2007 / 12:47:00

Seçmen kağıdı olmayan oy kullanabilecek mi? Oy verirken dikkat edilmesi gerekenler ve dahası bu haberde.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Türkiye, 22 Temmuz Pazar günü 23. Dönem milletvekili seçimi için sandık başına gidecek. Seçimde, kayıtlı 42 milyon 533 bin 41 seçmen oy kullanacak. Vatandaşlar, seçmen bilgi kağıtları ve geçerli kimlik belgeleriyle oyunu verecek.

Seçmen bilgi kağıdı gelmeyen vatandaşlar da oy kullanabilecek. Vatandaşlardan TC Kimlik Numaraları sorulmayacak. Seçmen bilgi kağıdı bulunmayıp kütüğe kayıtlı olanlar, ibraz edecekleri kimlik belgeleriyle (nüfus kağıdı, resmi daireler veya iktisadi devlet teşekküllerince verilen soğuk damgalı kimlik kartı, pasaport, ehliyet, evlenme cüzdanı) oy verebilecekler. Bu belgelerden birini ibraz edemeyen seçmen oyunu kullanamayacak.

Belediyeler ile köy ve mahalle muhtarlarınca düzenlenip onaylanan kimlik bilgileri geçerli olmayacak. Seçmenler, Yüksek seçim Kurulunun (YSK) ''www.ysk.gov.tr'' internet sitesinden de hangi sandıkta oy kullanacaklarını öğrenebilecek. Her seçmen, hangi sandık seçmen listesine yazılmış ise ancak o sandıkta oy kullanacak.

Oy verme işlemi Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ve Kilis illerinde 07.00-16.00 saatleri arasında, bu illerin dışında kalan diğer illerde ise 08.00-17.00 saatleri arasında yapılacak. Yüksek seçim Kurulunca belirlenen oy vermenin bitiş saati geldiği halde sandık başında oylarını vermek üzere bekleyen seçmenler varsa, sandık kurulu başkanı bunları saydıktan sonra sıra ile oylarını kullanmalarına izin verecek. Ceza infaz kurumları ve tutukevinde oy verme saat 08.00'de başlayacak ve Yüksek seçim Kurulunca başka bir süre belirlenmemiş ise saat 17.00'de sona erecek.

OY VERME YERLERİ

Seçim günü sandık kurulu başkanı ve 6 üyesi, en geç saat 05.00 veya 06.00'da göreve başlayacak. Kapalı oy verme yerleri, oyların gizliliğini ve seçmenlerin oylarını tam bir serbestlik içinde vermelerini sağlayacak, dışarıdan içerisinin gözetlenmesine imkan bırakmayacak elverişli bölümlerde olacak. Oy verme yerlerinin çevresi YSK tarafından özel olarak yaptırılan karton paravanlarla kapatılacak. Sandıkların, kapalı oy verme yerinin ve sandık kurulunun yerleştiği yer merkez olmak üzere 100 metre yarıçaplı alan ''sandık alanı'' olacak. Sandık alanında, ancak sandık kurulu başkan ve üyeleriyle oy vermek üzere gelen seçmenler, siyasi partilerin gözlemcileri, adaylar ve gözlemcileri bulunabilecek. Başka hiç kimse sandık alanına giremeyecek. Gözlemciler, hangi siyasi partinin veya bağımsız adayın gözlemcisi olduklarını yazılı belge ile kanıtlamak zorunda olacaklar. Adaylar ile gözlemciler, ceza infaz kurumları ve tutukevlerine konulan sandıklarda ise sandık başı işlemlerini izlemek üzere sandık başında bulunabilecekler. Ancak bu yerlere giriş ve çıkışlarda cezaevi idaresince alınan tedbirlere uymak zorunda olacaklar.

GEBE, HASTA, ÖZÜRLÜ VE YAŞLILARA ÖNCELİK

Seçim günü, sandık başına gelen seçmenler, sandık kurulu önüne kurul başkanı tarafından sıra ile birer birer alınacak. Gebeler, hastalar, özürlüler ve yaşlılar sırada bekletilmeden oylarını kullanabilecek. Sandık başında, seçmene vereceği oy hakkında hiçbir kimse müdahale, telkin veya tavsiyede bulunamayacak. Hiçbir seçmen oyunu kullandıktan sonra sandık başında kalmayacak. Oyunu kullandıktan sonra sandık başından ayrılmayan seçmene sandık kurulu başkanı uzaklaşması gerektiğini hatırlatacak.

Seçmen yine orada kalırsa, güvenlik kuvvetlerince uzaklaştırılacak. Yardıma muhtaç ve özürlü olanlar ise oylarını birinin yardımıyla kullanacaklar. Ancak bir seçmen birden fazla kişiye yardım yapamayacak. Okuma-yazma bilmeyen seçmenlere, oylarını kullanmaları konusunda başkaları tarafından sandık alanında yardım edilemeyecek. Bu durumdaki kişilere sormaları halinde sandık kurulu başkanı tarafından belirlenen çerçeve içerisinde açıklamalarda bulunulabilecek. Sandık başlarında oluşan oy verme kuyrukları sandık kurulunun bir üyesi tarafından sürekli denetlenecek. Bu üye, kuyrukta daha önce oy kullandığı belirlenen parmağında çıkmaz boya bulunan seçmeni uyaracak. Uyarı dikkate alınmazsa bu kişiler güvenlik kuvvetlerince sandık mahallinden uzaklaştırılacak.

''EVET'' VEYA ''TERCİH''

Seçmenler, sandık kurulu başkanından alacakları birleşik oy pusulası ve mühürle kapalı oy verme yerine girecekler. Burada oyunu vereceği partinin ambleminin veya bağımsız adayın isminin altındaki yuvarlak içerisine ''Evet'' veya ''Tercih'' mührünü basacak, pusulayı zarfa koyarak sandığa atacaklar. Seçmenler, oylarını sandığa attıktan sonra sandık seçmen listesindeki isimlerinin karşısını imzalayacak. Mükerrer oy kullanımını önlemek için oyunu kullanan seçmenin sol işaret parmağı çıkmayan boya ile boyanacak. Sandık kurulu başkanı oyunu kullananların seçmen bilgi kağıtlarının arkasını imzalayıp mühürleyecek.

TUTUKLULARIN OY KULLANMASI

Pazar günü ceza infaz kurumları ve tutukevlerine de sandık konulacak. Sandığın konulacağı yer, cezaevi idaresinin de görüşü alınarak, ilgili ilçe seçim kurulu başkanının nezaretinde belirlenecek. Tutuklular, yeterli güvenlik tedbiri alındıktan sonra, ceza infaz kurumları ve tutukevi idaresinin belirleyeceği bir düzen içinde oy kullanacakları sandık bölgesine getirilecek. Tutukluların serbest ve gizlilik içinde oylarını kullanmaları sandık kurulu tarafından sağlanacak. Ceza infaz kurumlarına, tek bir tutuklu bulunsa dahi sandık konulacak. Ancak, kimin kime oy verdiği ortaya çıkacak sayıda az tutuklunun oy kullandığı sandıklardaki oylar yerinde açılmayıp, yakındaki bir sandıkta kullanılan oylar arasına karıştırılacak.

LİDERLER NEREDE OY KULLANACAK?

Devlet erkanı ve siyasi parti liderlerinin 22 Temmuz Pazar günü yapılacak milletvekili genel seçiminde oy kullanacakları sandıklar kesinleşti. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Çankaya Köşkü'ne yakın olan Ahmet Andiçen İlköğretim Okulunda, 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ile Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt ve kuvvet komutanları ise Çankaya İlköğretim Okulunda oy kullanacak.

TBMM Başkanı Bülent Arınç ile AK Parti Genel Başkanı ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan oylarını seçim bölgelerinde kullanacaklar. Arınç, Manisa Murat Germen İlköğretim Okulunda, Başbakan Erdoğan da aday olduğu İstanbul 1. bölgedeki Üsküdar'da Burhaniye İlköğretim Okulunda, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı seçim bölgesi Kayseri'de Melikgazi mustafa Eminoğlu Anadolu Lisesi'nde sandık başına gidecek.

CHP Genel Başkanı Deniz Baykal Antalya'da, Osmaniye'den milletvekili adayı olan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ise seçmen kütüğüne kayıtlı olduğu Ankara'da Mebusevleri'ndeki Anıttepe İlköğretim Okulunda oy kullanacak. DP Genel Başkanı Mehmet Ağar seçim bölgesi Elazığ'da, İstanbul'dan aday olan Saadet Partisi Genel Başkanı Recai Kutan ise Ankara'da sandık başına gidecek. İzmir'den milletvekili adayı olan Genç Parti Genel Başkanı Cem Uzan İstanbul-Beykoz'da, partisi seçimlere katılmayan ANAVATAN Genel Başkanı Erkan Mumcu Ankara-Ümitköy'de, DSP Genel Başkanı Zeki Sezer de Çayyolu'ndaki Türkkonut İlköğretim Okulunda oy kullanacak. SHP Genel Başkanı Murat Karayalçın ve eski Başbakanlardan Necmettin Erbakan Ankara'da, BBP eski Genel Başkanı Muhsin Yazıcıoğlu, bağımsız milletvekili adayı olduğu Sivas'ta oy verecek. Eski Başbakanlardan Mesut Yılmaz da bağımsız aday olduğu Rize'de sandık başına gidecek.

22 Temmuz Pazar günü yapılacak milletvekili seçimine 14 siyasi parti katılacak. 85 seçim bölgesinin bulunduğu seçimde 699'u bağımsız, toplam 7394 aday yarışacak. Çekilen kura sonucu siyasi partiler, birleşik oy pusulasında sırasıyla; Aydınlık Türkiye Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi, Saadet Partisi, İşçi Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Halkın Yükselişi Partisi, Özgürlük ve Dayanışma Partisi, Genç Parti, Demokrat Parti, Liberal Demokrat Parti, Milliyetçi Hareket Partisi, Adalet ve Kalkınma Partisi, Emek Partisi ve Türkiye Komünist Partisi olarak yer alacak.

İlk kez bağımsız adayların isimleri de birleşik oy pusulasında bulunacak. Yüksek seçim Kurulu (YSK) bu nedenle oy pusulalarının alta ve yana doğru genişletilmesine karar verdi. Pusulaların üst bölümünde siyasi partilere, alt ve yan bölümlerinde bağımsız adayların isimlerine yer verilecek. Bağımsız adayların da oy pusulasında yer alması, bazı siyasi partilerin bazı seçim çevrelerinde seçime girmemesi nedeniyle 85 seçim çevresi için farklı oy pusulası bastırıldı. Oy pusulalarının en büyüğü 88x20 santimetre ile 11 siyasi parti ve 54 bağımsız adayın bulunduğu İstanbul 1. bölge oldu. En küçük oy pusulası yalnızca 14 siyasi partinin katıldığı, bağımsız adayın bulunmadığı Kırıkkale, Bayburt ve Sinop illerinin pusulası oldu.

Bağımsız aday sayısı fazla olan illerde büyük zarflar, diğer illerde normal boyuttaki zarflar kullanılacak. 700'ü bağımsız toplam 7 bin 395 milletvekili adayı, milletvekili kesin aday listesinde yer aldı. Ancak İstanbul 2. bölgeden bağımsız milletvekili adayı Tuncay Şeyranlıoğlu'nun Eyüp'te uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetmesi nedeniyle bağımsız adayların sayısı 699'a düştü.

OYLARIN TASNİFİ

Sandıklar, sandık seçmen listesindeki seçmenlerin tamamı oy kullanmış olsalar dahi, oy verme için belirlenen sürelerin bitiminden önce açılamayacak. Oy verme için belirlenen sürelerin bitiminde sandık başında bekleyen varsa, bunların sayımı yapılarak hepsinin oy kullanması sağlanacak. YSK'nın belirlediği esaslara göre, hangi seçmen tarafından atıldığı belli olacak şekilde imza, mühür veya işaret taşıyan, arkasında sandık kurulu başkanlığının mühürü bulunmayan oy pusulalarının yanı sıra hiçbir yerine ''evet'' ve 'tercih'' mühürü basılmamış oy pusulaları geçersiz sayılacak. Birden fazla siyasi partiye ayrılan alana basılmış veya taşmış ''evet'' veya ''tercih'' mühürlü oy pusulaları da geçersiz olacak.

MİLLETVEKİLLERİ NASIL DAĞITILACAK?

Gümrük kapılarında kullanılan oylar, Türkiye barajında ve her seçim çevresinde etkili olacak. YSK'nın belirlediği esaslara göre, seçim sonuçlarının belirlenmesinden önce Türkiye genelindeki toplam geçerli oylar tespit edilecek. Bu oylara gümrük kapılarında kullanılan toplam geçerli oylar eklenecek. Bu şekilde belirlenecek toplam kullanılan geçerli oy sayısının yüzde 10'unu aşan siyasi partiler, milletvekili çıkarmaya hak kazanacak. Milletvekili çıkarmaya hak kazanan siyasi partilerin belirlenmesinden sonra, gümrük kapılarında kullanılan oylar bu kez her seçim çevresine ayrı ayrı yansıtılacak.

Daha sonra partilerin ve bağımsızların seçim çevresinde çıkaracağı milletvekili sayısı hesaplanacak. Bu hesaplama Milletvekili Seçimi Kanunu'na göre, şöyle yapılacak: Barajı aşan siyasi partilerin, bir seçim çevresinde aldığı toplam oy, o seçim çevresinin çıkartacağı milletvekili sayısına ulaşılıncaya kadar önce bire, ikiye, üçe, dörde... ayrı ayrı bölünecek. Bu bölme işleminde ortaya çıkan rakamlar ile bağımsız adayların aldıkları oylar büyüklerine göre sıraya dizilecek. Sıralamaya göre milletvekilleri siyasi partiler ve/veya bağımsızlara dağıtılacak. Örneğin, bir seçim çevresi 5 milletvekili çıkaracaksa, bölme sonucu ilk 5 sırada yer alacak siyasi parti adayları ve/veya bağımsızlar milletvekili seçilmiş olacak.

SEÇİM GÜNÜ YASAKLARI

Propaganda dönemi, siyasi partilerin radyo ve televizyonda 21 Temmuz'da yapacakları son konuşmalarla saat 18.00'de sona erecek. Bu saatten oy verme günü olan 22 Temmuz Pazar günü saat 21.00'e kadar yayın yasağı uygulanacak. Milletvekili seçiminin yapılacağı 22 Temmuz Pazar günü sabah saat 06.00'dan gece saat 24.00'e kadar, her ne suretle olursa olsun alkollü içki satılmayacak, içkili yerlerde umumi mahallerde alkollü içki verilmeyecek, içilmesi yasak olacak. Oy verme süresince bütün umumi eğlence yerleri kapalı kalacak, eğlence yeri niteliğini taşıyan lokantalarda yalnız yemek verilebilecek.

Sabah saat 06.00'dan gece saat 24.00'e kadar, emniyet ve asayişi korumakla görevli olanlardan başka hiçbir kimse silah taşıyamayacak. Oy verme günü saat 18.00'e kadar radyolar ve her türlü yayın organları tarafından seçim ve seçim sonuçları ile ilgili haber, tahmin ve yorum yapılması yasak olacak. Saat 18.00-21.00 arasında radyolarda ve her türlü yayın organlarında ancak Yüksek seçim Kurulu tarafından seçim ile ilgili olarak verilecek haber ve tebliğler yayınlanabilecek. Saat 21.00'den sonra bütün yayınlar serbest olacak. Ancak Yüksek seçim Kurulu gerek görmesi halinde saat 21.00'den önce de yayınların serbest bırakılmasına karar verebilecek.

OY VERİRKEN DİKKAT

Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'a göre, oy verme günü seçmenler belirlenen yasaklara uymamaları halinde alacakları cezalar şöyle: -Haksız oy temin edenlere 1 yıldan 3 yıla hapis cezası, -Seçmenin oyunu kullanmasına engel olanlara 1 yıldan 4 yıla hapis cezası, -Sandık başında oy verme yönünden kendisine yükletilen ödevleri ihtara rağmen yapmayan seçmenler 500 liradan bin liraya kadar hafif para cezası, -Oyunu kullandıktan sonra ihtara rağmen sandık başından ayrılmayan veya herhangi bir müdahale, telkin veya tavsiyede bulunan veya bunlara teşebbüs edenler 3 aydan 1 yıla hapis cezası, -Oy verme sırasında seçme yeterliği olmadığını bildiği halde oy vermeye teşebbüs edenler veya verenler 2 yıldan 5 yıla hapis cezası, -Başkasının adını taşıyarak oy vermeye teşebbüs eden veya verenlere 3 yıldan 5 yıla hapis cezası, -Bir sandıkta oy verdikten sonra başka bir sandıkta oy vermeye teşebbüs eden veya veren kimselere 3 yıldan 5 yıla hapis cezası.''

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious