Sıcakla birlikte artan yorgunluğa dikkat!

  • Giriş : 19.05.2006 / 00:00:00

Prof. Dr. Karabudak, en ciddi olmasa da en sık görülen MS belirtisinin yorgunluk olduğunu kaydederek, 'Sıcaklıkla birlikte yorgunluğun artış göstermesi MS yorgunluğu için tipiktir' diyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Öyle ki bir MS hastasında ön planda olan ya da hastalığın ortaya çıkmasını sağlayan şiddetli belirti, bir diğer MS'lide görülmüyor bile. Bu durum, MS'te tanının zor, bazen de geç konulmasına neden olabiliyor. Belirtilerin iyi değerlendirilip doğru teşhisin konulmasında son yıllarda MR görüntülemesi önemli ölçüde tanıyı kolaylaştırsa da asıl görev yine hekime düşüyor.
Hacettepe Erişkin Nöroimmunoloji Ünitesi Yöneticisi Prof. Dr. Rana Karabudak, MS'le ilgili merak edilenleri yanıtlamaya devam ediyor...

MS'in teşhisi nasıl konulur?

MS tanısı her vaka için olmamakla birlikte bazı zorluklar taşıyabilir. Beyin, görme siniri ve omuriliği içine alan birden fazla tutulum bölgesinin etkilenmesi ve en az iki atağın olması, kesin tanıyı koydurur. Son 10-15 yıldır MR'la tanı koymak hekimler için daha kolaylaştı. Ancak sadece beyin MR ile klinik tanı koyma işgüzarlığı yapılmamalı. Bu konuda uluslararası kabul görmüş kriterler mevcut.

Omurilik incelemesinin önemi
MS'e ait özellikler MR'da en erken ne zaman ortaya çıkabilir?
Bu konuda da bir çeşitlilik söz konusu. Hastalık klinik bulgu verdiğinde hastaların yüzde 90-95'inde beyin MR'ında sessiz ya da aktif odaklar çoktan bulunuyor olabilir. Bunun yanında beyin MR'ında ipucu vermeden omurilik başlangıçlı vakalar da olabileceğinden bu tip durumlar için omurilik incelemesi de gerekebilir.

Hastaların en çok şikâyet ettiği belirtilerden yorgunluğa karşı ne yapmalı?

MS'te en ciddi olmasa da en sık görülen belirti yorgunluktur. Hastaların yüzde 75'inde yorgunluk en fazla yakınılan ilk 3 semptomdan biridir. Burada yapılan işle paralel olmayan bir erken yorulma hali mevcuttur. Yorgunluk; stres, depresyon, uzamış fiziksel aktiviteyle artarken dinlenme ve kaliteli uykuyla belirgin olarak azalır. Özellikle sıcaklık artışıyla yorgunluğun artış göstermesi MS yorgunluğu için tipiktir.

Yorgunluk her MS'li de görülür mü?

MS'te hastaların üçte birinde ateşlenme, sıcak ortamlarda bulunma veya zorlayıcı egzersizle ortaya çıkan halsizlikte artma ya da bazı belirtilerin kötüleşmesi gibi bir durum söz konusudur. Buna ısı hassasiyeti denir. Bu hastalar yorgunluk haline daha açıktır.


Yorgunluğa karşı düzenli egzersiz

Isı MS'i neden kötü etkiler?
Ani vücut ısısı değişimleri, vücut ısımıza yansıyan artışlar hassaslaşmış sinir iletimini daha da olumsuz etkiler. Ateşlenme, ortamın nemli ve sıcak oluşu, zorlayıcı aktivitelerle hızlı terlemek, kaplıca, sıcak banyo gibi durumlarda hastaların üçte ikisinde var olan belirtilerde kısa süreli kötüleşme olur.

Isı hassasiyetine karşı nasıl önlem alınabilir?

Serin ve fazla nemli olmayan ortamlar idealdir. Yaz aylarında saat 11.00 ile 15.00 arası mümkünse direk güneş ışığına maruz kalmamak, uygun egzersizle uyumunuzu esnekleştirmek, serin duşlar, ateşin düşürülmesi gibi pratik tedbirlerin yararı vardır.

Yorgunlukla nasıl başa çıkılır?

Öncelikle kuvvet kayıpları varsa tedavisi planlanır, atak döneminde kesin istirahat gerekir. Uzun vadede kuvvet kayıpları yönünden kişiye özel fizyoterapi programları çıkarılmalıdır. Depresyon varsa medikal tedavi ve psikoterapi yine bireye uygun şekilde planlanmalı. Yorgunluk düzenli egzersizden uzak kalmayı gerektirmez. Kullanılmayan kas, eklem ve kemik yapılarının giderek sınırlandığı unutulmamalı.

Hastalar: MS bir milat

Hastaların bir kısmı MS'i milat kabul ediyor; MÖ (MS'ten önce), MS (MS'ten sonra) diye. Bunda hastalığın beraberinde getirdiği sorunlarla mücadele edip onların üstesinden gelmeye çalışmanın büyük payı var. Çünkü MS'le mücadele, hayatın gidişatını önemli ölçüde değiştiriyor.
Dernekte müzik derslerini veren kendisi de MS hastası emekli sınıf öğretmeni Fehamet Ünal (50), MS'le mücadelesini şöyle anlatıyor:
"29 yıldır MS'liyim. Hastalığımla yeni özelliklerimi keşfettim. MS'le barıştıktan sonra hayata daha farklı sarıldım.Üsküdar Musiki Cemiyeti Çocuk Korosu'nu yönetiyorum. Dernekte ut çalıp arkadaşlarımla koro çalışması yapıyoruz. Müzik bizleri motive ediyor, rehabilite edici özelliği var. Bir ara ayakta dahi duramıyor, desteksiz oturamıyor, tekerlekli sandalye ve koltuk değneklerine bağımlı yaşıyordum. Şimdi ise piyano dersi veriyorum."

MS haftasında birçok etkinlik var

Sağlık Bakanlığı'nın MS haftası olarak ilan ettiği mayıs ayının 3. haftası boyunca Türkiye MS Derneği, pek çok aktiviteyle MS'in toplumda duyulmasına katkıda bulunacak. Toplantılar ve çeşitli sanatsal etkinliklerle aynı zamanda hastaları da bir araya getirme imkânı tanıyan hafta nedeniyle hastaların yaptığı resimler, 28 Mayıs - 16 Haziran arasında Maçka EMAR sanat galerisinde sergilenecek. 27 Mayıs'ta İstanbul'da Hilton Oteli'ndeki toplantıda MS'le ilgili gelişmeler anlatılacak. Ardından MS korosu sahne alacak, tiyatrocu Ayça İnci tek kişilik bir oyun sergileyecek.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious