Şirketler sudan enerji üretmek için sıraya girdi

  • Giriş : 11.02.2006 / 00:00:00

Enerjide dışa bağımlılığı azaltma çalışmaları çerçevesinde Türkiye'nin su potansiyelinin daha verimli kullanılması için kamu ve özel sektör harekete geçti.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Enerji piyasasının özel sektör yatırımlarına açılması çerçevesinde hidroelektrik santral kurup işletme lisansı verilmeye başlanmasıyla birlikte, Devlet Su İşleri'nin yapımını sürdürdüğü barajların da şirketlere devri gündemde. Enerji Piyasası Üst Kurulu'nun onayıyla DSİ ile 'su kullanma anlaşması' yapacak şirketler, 5 yıl içinde 623 hidroelektrik santralın şalterini kaldıracak. Halen yapımı süren ya da proje halindeki 608 HES için bin 318 şirket başvuru yaptı. Geçen yıl 650 megavat (MW) gücündeki 23 santralın ihalesini gerçekleşti. 160 proje ile ilgili başvuruların değerlendirilmesi sürüyor.

Uzmanlar, söz konusu projelerin devreye girmesiyle hidroelektrik gücünün 12 bin 900 MW'den 23 bin 800 MW'ye çıkarılabileceğini belirtiyor. Mevcut durumda doğalgaz, barajlar, kömür ve linyitten 38 bin 900 megavat gücünde enerji üretiliyor. Mevcut baraj inşaatlarının yeterli hızda yapılmadığını düşünen DSİ'nin genel müdürü Veysel Eroğlu, 13 Şubat'ta yatırımcı firma yetkilileriyle Ankara'da bir araya geliyor. Eroğlu, şirketlerden yapım işlerini hızlandırmalarını isteyecek. DSİ yeterli kaynak bulunmadığı için yapımını geciktirmek istemediği 0,50-200 MW arasındaki 41'i inşaat halinde olan 608 projesini su kullanım sözleşmesiyle özel sektöre devretmeye hazırlanıyor. Konuyla ilgili Zaman'a yaptığı değerlendirmede, su kullanım sözleşmesi ile özel sektör yatırımlarına kapı açacaklarını kaydeden Genel Müdür Eroğlu, “Bu sayede sektörde rekabet ortamının tesis edilmesine katkıda bulunacağız. Sanayicimizin daha ucuz enerjiye kavuşmasına yardımcı olacağız. Ayrıca özel sektörün yatırımları daha kısa sürede tamamlayacağı unutulmamalı. Elektrik enerjisinin kırsal kesimlere daha kolay ve kesintisiz ulaşması da sağlanmış olacak.” değerlendirmesinde bulundu. DSİ’nin projelendirdiği küçük ve orta büyüklükteki 194 hidroelektrik santralı için 775 şirket müracaat etti. Tüzel kişilerin geliştirdiği 427 projeye ise

543 teklif geldi. İki milyar dolarlık lisans verildi

Türkiye, yıllık 107,3 milyar ton tüketilebilir suya sahip. Bunun ancak yüzde 36,6'sı kullanılabilirken, enerjiye dönüştürmede ise yetersiz kalınıyor. Sudan üretilebilecek elektrik miktarı yıllık 125 milyar kilovatsaati bulurken, bunun ancak 44,4 milyarı gerçekleştirilebiliyor. Resmî verilere göre 2005'te elektrik üretimi içinde suyun payı yüzde 24,5'te kaldı. Aynı zamanda doğalgazın payı yüzde 43,7 ile ilk sırada yer alırken, yerli linyit ve taşkömürü ise yüzde 20 ile son sırada kaldı. Uzmanlar, su potansiyelinin tamamından faydalanılması durumunda, elektrik üretiminin dörtte üçünden fazlasının karşılanabileceğini ifade ediyor. EPDK verilerine göre de özel sektör, lisansını aldığı 20 barajın yapımına başladı. 19 baraj ise yatırım aşamasında bulunuyor. Hidroelektrik santral projeleri için geçen yıl yaklaşık yatırım tutarı 2 milyar doları bulan toplam 986 bin megavat kurulu gücünde 69 üretim tesisine lisans verildi. Bu santrallardan üretilecek elektrik miktarının yıllık 8 milyar kilovatsaati bulması bekleniyor. Kurum, su kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurmak için yapılan 204 adet ve 2 bin 875 MW kurulu gücündeki başvurunun incelemesini de sürdürüyor. DSİ’nin HES projelerini almak için başvuran firmalardan Çalık Enerji’nin santrallardan sorumlu müdürü Teoman Alptürk, santralın her bir megavatlık kurulu gücü büyüklüğünün 1,5 milyon dolara mâl olacağını tahmin ettiklerini söyledi. Alptürk, yıllık üretilen enerji miktarına göre de santralın kendini amorti edeceğini kaydederek, “10 megavatlık bir santral en az 15 milyon dolara mâl oluyor. Talip olduğumuz Pozantı-Göktaşı Baraj ve HES inşaatının lisans hakkını aldığımızda 5,5 yılda yapmayı amaçlıyoruz. Büyük nehirler üzerine yapılan projelerin büyük bölümünün lisans hakkı devredildi.” diye konuştu.

Özel sektöre devredilmesi planlanan HES’lerin 48’i Fırat Nehri üzerine kurulacak. Fırat’ı, 35 proje ile Çoruh ve Dicle nehirleri takip ediyor. Seyhan’da 25, Ceyhan’da ise 22 proje yürütülüyor. DSİ’nin ilk etüdü hazır olan 50 HES projesine 219 firma başvurdu. Bu proje kapsamındaki santralların büyüklüğü 50 MW’yi geçmiyor. Katî projesi tamamlanan 4 HES’e de 19 firma müracaat etti. Planlama raporu hazırlanan 48 HES için ise başvuruda bulunan firma sayısı 177’yi buldu. Başvuranlar arasında Çalık, Alarko, Enerjisa, Aksa Enerji, Aytemiz, Fernas gibi şirketler dikkat çekiyor. Ayrıca Aksu Enerji, Has, Efe, Ekol, Atlas, Peker, Doka, 3M Elektrik, Gün Enerji firmaları da talipliler arasında yer alıyor.

19 projeye talep gelmedi

Özel sektörün katılması için ilan verilen toplam 34 projeye başvuru yapılmaması dikkat çekti. Bu projelerin 19'u Şırnak, Siirt, Bingöl, Erzincan, Sarıkamış, Tunceli ve Hakkari'de bulunuyor. 4,60 megavatlık Antalya'nın Bulgular-Gebaşı HES projesine ise 22 firma talip oldu. Yine 8,70 megavatlık Kars'ta bulunan Çıldır 2 HES için 16 firma başvurdu. Antalya Beşkonak, Sinanhoca, Alakır, Aykırca, Çandır 1 ve Celle, Kayseri Çamlıca 2, Adana-Mersin Otulaca, Trabzon, Kutlu, Tıran, Koyunhamza, İkizkavak, Kars Kotanlı ve Akırcı, Samsun Kozbükü, Darıca, Erzurum Bağıştaşı, Bağıştaşı 2 ve Isparta Kaplanbükü HES de ilgi gören projeler arasında yer aldı. Öte yandan yapımına 2000 yılında başlanan Afşin-Elbistan B Termik Santralı yarın açılıyor. Santraldan yıllık 8,1 kilovat/saatlik elektrik enerjisi sağlanacak.

DSİ, SANTRALLARI ÖZEL SEKTÖRE DEVREDİYOR:

Bundan sonra özel sektörün yetersiz kaldığı baraj ve hidroelektrik santralı projelerinde devreye gireceklerini ifade eden Genel Müdür Veysel Eroğlu, hedeflerinin boşa akan su kaynaklarının milli ekonomiye kazandırmak olduğunu söyledi.

Nükleerde adres yakında belli olacak

Enerji Bakanı Hilmi Güler, ABD'deki temaslarından dönüşte, nükleer santralların kurulacağı yeri yakında açıklayacaklarını bildirdi. Güler, Amerikalı yetkililerle enerji arzı, nükleer santral, kömür ve yenilenebilir enerji konularını ele aldıklarını ifade etti. Enerji Bakanı, nükleer santral modeli ile ilgili görüşmelerin yerli ve yabancı yatırımcılarla sürdürüldüğünü söyledi. "Esas amacımız santralları özel sektöre kurdurmak." diyen Bakan Güler, "Bununla ilgilenen gruplar var, onlarla görüşüyoruz. Özel sektör bunu yapamazsa kamu-özel sektör olarak ele almayı düşünüyoruz." şeklinde konuştu. Enerji Bakanlığı, 5 bin megawatt'lık en az üç en fazla beş nükleer santral yapımına ilişkin çalışmalarda son aşamaya geldi. Konuya ilişkin dosya Başbakanlık'a sunuldu.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious