Sosyal Güvenlikte Yeni Dönem

Sosyal Güvenlikte Yeni Dönem.10933
  • Giriş : 10.10.2008 / 09:14:00
  • Güncelleme : 10.10.2008 / 09:14:50

Devreye giren Sosyal Güvenlik Reformu, birçok yeniliği de beraberinde getiriyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


BÖLÜM 1

Reform yürürlüğe girdi Bağ-Kur'da prim düstü
Önceki gün yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Reformu, birçok yeniliği de beraberinde getiriyor. Yasayla Bağ-Kur'da daha önce yüzde 40'ı bulan prim oranı yüzde 33.5-39 aralığına çekiliyor

Bugün 2 Ekim. Uzunca bir süreden beri yürürlüğü için gün sayılan ve sosyal güvenlik reformu olarak adlandırılan 5510 sayılı Kanunun önemli bir kısmı dün yürürlüğe girdi.

İşçiler 4-1/a, Bağ-Kur'lular 4-1/b ve memurlar 4-1/c'li oldu

Sosyal güvenlik reformu ile birlikte; SSK'ya prim ödeyen işçiler 4-1/a'lı, Bağ-Kur'a prim ödeyenler 4-1/b'li ve Emekli Sandığı'na tabi Memurlar ise 4-1/c'li olarak adlandırılacak.

Herkese artık tek sosyal güvenlik numarası

SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tarafından farklı sicil numaraları kullanılmakta, bazen aynı kurumun birden fazla sicil numarası verdiği de görülmektedir. Farklı sosyal güvenlik numaralarının kullanılması sigortalıların günlerinin tespitinde zorluklara yol açtığı gibi, kurumların da iş yükünü arttırıyordu.

Sosyal güvenlik reformuyla birlikte sigortalılar, isteğe bağlı sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin; genel sağlık sigortalıları ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin tescil ve diğer tüm işlemlerinde sosyal güvenlik sicil numarası olarak Türk vatandaşları için T. C. kimlik numarası sosyal güvenlik sicil numarası olarak kullanılacaktır. Yabancı uyruklulara Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce verilecek kimlik numaraları aynı zamanda bunlar için sosyal güvenlik sicil numarası olacaktır.

İşyerlerinin bildirim süresi

İşverenler, örneği Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte, SGK'na vermekle yükümlü olacak. Şirket kuruluşu aşamasında, çalıştıracağı sigortalı sayısını ve bunların işe başlama tarihini, ticaret sicili memurluklarına bildiren işverenlerin, bu bildirimleri SGK'na yapılmış sayılacak. Ticaret sicili memurlukları, kendilerine yapılan bu bildirimi en geç on gün içinde Kuruma bildirmek zorunda. Böylece kayıtlı işyerlerinin süre geçirmesinden dolayı idari para cezası ile karşılaşmaları önlenecek. Yapılan bu düzenleme ile mevcut uygulama devam ettiriliyor.

Çalışanlar bir gün önceden bildirilecek

İşverenler, 4-1/a (eski SSK'lılar) sigortalılarını, (istisnalar hariç) işe başlama tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlü olacak. Ancak işveren tarafından sigortalı işe giriş bildirgesi;

İnşaat işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar için, en geç çalışmaya başlatıldığı gün,

Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarına sefer esnasında alınarak çalıştırılanlar ile Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verilecek işyerlerinde; ilk defa sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten itibaren bir ay içinde çalışmaya başlayan sigortalılar için, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç söz konusu bir aylık sürenin dolduğu tarihe kadar,

Kamu idarelerince istihdam edilen 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel ile kamu idarelerince yurt dışı görevde çalışmak üzere işe alınanların, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde, kuruma verilmesi halinde, sigortalılık başlangıcından önce bildirilmiş sayılacak. Böylece yürürlükteki uygulamaya benzer bir düzenleme getirilmiş olacak.

İsteğe bağlı sigortalılara sağlık yardımı verilecek

İsteğe bağlı sigortalı olanlar, bakmakla yükümlü olunan kişi olsa dahi, genel sağlık sigortalısı sayılacak ve genel sağlık sigortası primini de ödemekle yükümlü. Reform öncesinde %25 olan SSK isteğe bağlı sigorta primi yüzde 32 oranına yükseldi. Ancak prim ödenirken sağlık yardımı da alınabilecek. 1 Ekim 2008 sonrasında isteğe bağlı sigortaya ödenen primler 4-1/b (Bağ-Kur) sigortalılığında geçmiş gibi değerlendirilecek.

Avukat ve noterler de Bağ-Kur'lu oldu

Serbest çalışan avukatlarla noterlerin SSK topluluk sigortalılığı bugün sona erdi. Artık avukat ve noterler Bağ-Kur sigortalısı sayılacak. Bağımsız çalışan vergi mükellefi Avukat'larla tüm noterler, 1 Ekim 2008 itibariyle topluluk sigortası kayıtları esas alınarak tescilleri Kurum tarafından Kanuna uygun hále getirilecek.

SGK bildirgeleri izleyen ayın 23'üne kadar verilecek

Sosyal güvenlik reformunun yürürlük tarihinden önce SSK sigortalıları için izleyen ayın sonuna kadar aylık prim ve hizmet belgesinin verilebilmesi mümkün iken, bu uygulama değiştirilmiştir. Buna göre, 4-1/a (SSK) bendi kapsamında sigortalı sayılanları çalıştıran;

Özel nitelikteki işyeri işverenleri, cari aya ilişkin olarak düzenleyecekleri asıl, ek veya iptal nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerini, en geç belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın 23'ünde,

Resmi nitelikteki işyeri işverenleri ise, cari aya ilişkin olarak düzenleyecekleri asıl, ek veya iptal nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerini, en geç belgenin ilişkin olduğu dönemi izleyen takvim ayının 7'sinde, saat 23.59'a kadar e-Sigorta kanalıyla Kuruma göndermek zorundadırlar. Belgenin gönderilmesi gereken sürenin son gününün resmi tatile rastlaması halinde, aylık prim ve hizmet belgesi, son günü izleyen ilk iş günü saat 23:59 a kadar, Kuruma, e-Sigorta kanalıyla gönderilebilecektir.

Bağ-Kur'lunun prim oranı düştü

1479 sayılı Bağ-Kur Kanununa göre Malullük, Yaşlılık ve Ölüm sigorta primi, gelir basamağının % 20'si, sağlık sigortası primleri Bağ-Kur Kanununa tabi ilk sekiz basamakta bulunan sigortalılardan sekizinci gelir basamağı tutarının, dokuz ve daha yukarı basamaklarda bulunan sigortalılardan ise bulundukları gelir basamağı tutarının % 20'si olarak alınıyordu. Yani toplam prim oranı yüzde 40 olarak hesaplanmaktaydı.

Sosyal güvenlik reformu ile birlikte artık Bağ-Kur'luların prim oranı düşürülerek, işin tehlikesine bağlı olarak yüzde 33,5 ile yüzde 39 arasında uygulanacak.

Bunun yüzde 20'si malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi; yüzde 1 ilá yüzde 6,5 oranları arasındaki kısmı kısa vadeli sigorta kolları primi ve genel sağlık sigortası primi yüzde 12.5'i olacak.

Bağ-Kur'lu yetim kızlar artık evlenebilecek

Sosyal güvenlik reformunun bugün yürürlüğe girmesiyle birilikte, daha önce çeyiz parası ödenmeyen Bağ-Kur'lu yetim kızlar da çeyiz parası alabilecek. Bağ-Kur'dan yetim aylığı almakta iken evlenen ve bu nedenle aylıkları kesilen yetim kız çocuklarına 24 aylıkları oranında çeyiz parası verilecek.

Prim borcu borsadan da araştırılacak

SGK'na prim borcu olup, ödemeyenlerin borsadaki hisse senetleri de takip edilecek. Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.ce, Kuruma borçlarını vadesinde ödemeyen borçluların hisse senetlerine haciz konulmasını teminen, yapılan işlemlerin elektronik ortamda Kurumca yetki verilen kişilere görüntülenmesi sağlanacak. Takas ve Saklama Bankası A.Ş.ce, Kuruma borçlarını vadesinde ödemeyen borçluların İMKB'de işlem sırası kapalı olduğundan kayda tabi tutulmamış hisse senetleri ile bireysel emeklilik fon katılım paylarına haciz konulmasını teminen, yapılan işlemler elektronik ortamda Kurumca yetki verilen kişilere görüntülenecek.

İşyeri kayıtları 10 yıl saklanacak

İşverenlerin işyeri defter ve belgelerini saklama süresi 10 yıla çıkıyor. Ancak, 10 yıl olan saklama süresi 2008 yılı için 5 yıl, 2009 yılı için 6 yıl, 2010 yılı için 7 yıl, 2011 yılı için 8 yıl, 2012 yılı için 9 yıl ve 2013 yılından itibaren de 10 yıl olarak uygulanacak.

Kamu sektöründeyse saklama süresi 30 yıla çıkarılmış olup, 2008 yılı için 5 ve sonraki yıllarda 30 yıl tamamlanıncaya kadar her yıl birer yıl artırılarak uygulanacak.Emeklilik için askerlik borçlanması primi arttı

BÖLÜM 2

Uzun süre gündemde kaldıktan sonra ekimden itibaren yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Reformu, her alanda yenilikler getiriyor. Bunlardan biri de askerlik borçlanması konusunda.

Askerliği saydırmak artık daha pahalı oldu

Sosyal güvenlik reformunun bugün yürürlüğe girmesiyle birlikte askerlik borçlanması nedeniyle yapılacak ödeme tutarı arttı. Askerlik borçlanması artık; günlük asgari ücret ile günlük asgari ücretin 6.5 katı arasında olmak üzere, sigortalının kendisinin belirleyeceği günlük kazancın yüzde 32'sinin, borçlanılacak gün sayısı ile çarpılması suretiyle hesaplanacak. 01.10.2008'den itibaren askerlik borçlanması prim oranı 5510 sayılı yasa ile yüzde 32'ye çıktı. Asgari ücret 01.07.2008 tarihinden itibaren 638,70.-YTL olarak uygulandığından 18 aylık askerlik borçlanması yapan bir SSK'lı; en az 638,70 X 0,32 =204,38 YTL üzerinden 18 aylık askerlik borçlanması karşılığı 18 X 194,69 =3.678,84 YTL ödeyecek.

Bağ-Kur'lulara istirahat parası ödenecek

Muhtarlar ve ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olan; gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkár siciline kayıtlı olan sigortalılar ile tarımsal faaliyette bulunan sigortalı kadının analığı hálinde, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması halinde doğum istirahat parası alabilecek.

Buna göre, doğumdan önceki ve sonraki sekizer haftalık sürede, çoğul gebelik hálinde ise doğumdan önceki sekiz haftalık süreye iki haftalık süre ilave edilerek çalışmadığı her gün, sigortalı kadının isteği ve hekimin onayı ile doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışılması hálinde, sigortalının bu sürede çalışmamış olması şartı ile sigortalının isteği ve hekim raporu ile doğum öncesi kullanılmayan sürenin beş haftaya, çoğul gebelik hálinde yedi haftaya kadar olan kısmından doğum sonrasına ilave edilen her gün için ödenek verilecek.

Emekli aylığına nafaka dışında haciz yok

Sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri, sağlık hizmeti sunucularının genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan alacakları, devir ve temlik edilemeyecek. Gelir, aylık ve ödenekler; SGK'nın takip ve tahsili gereken alacakları ile nafaka borçları dışında haczedilemeyecek.

Anlaşmalı boşanan kızların aylığı kesilecek

Sosyal güvenlik reformuyla yapılan düzenlemeye göre, eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen dul eş ve yetim kız çocuklarının, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilecektir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar geri alınacak.

Eski doğumlara borçlanma geldi

Hizmet Borçlanma İşlemlerinin Usul Ve Esasları Hakkında Tebliğe göre; 4-1/a (SSK) sigortalılarının, ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladığı tarihten sonra iki defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden itibaren geçen iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmaması ve çocuğunun yaşaması şartıyla talepte bulunulan süreler borçlanılabilecek. Asgari ücretten borçlanma yapıldığında aylık ödenecek tutar 204.38.-YTL olacak. En çok merak edilen husus olan, 01.10.2008 öncesi doğumların borçlanması da mümkün olacak. Ancak, sigortalı olarak çalışmaya başlanılan tarihten sonraki doğumlar için borçlanılabilecek. SSK'lı olunan tarihten önceki doğumlar için borçlanma yapılamayacak.

Memur dul ve yetimlerine aylık

Emekli Sandığı iştirakçisinin vefatının ardından hak sahiplerine aylık bağlanması için 10 yıl ve daha fazla prim ödeme koşulu şartı aranmaktaydı. 1 Ekim 2008 gününden itibaren, en az 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş memurların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanma fırsatı doğmuş oldu. Bu şekilde 10 yıldan az prim ödemesi olup aylık bağlanmayan onbinlerce memur dul ve yetimine aylık bağlanacak.

Bağ-Kur'lu emekli yüzde 15 destek primi ödeyecek

Reformun ilk halinde en çok yakınılan konulardan birisi olan Bağ-Kur'luların sosyal güvenlik destek primi sorunu çözülüyor. Halen yüzde 10 oranında olan Bağ-Kur destek primi, almakta oldukları aylıklarının yüzde 12'si oranında kesilecek. Bu oran, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren takip eden her yılın Ocak ayında bir puan artırılarak yüzde 15'e çıkacak.

RESULKURT

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious

*

*


*