Türk yatırımcıya devlet desteği

  • Giriş : 10.03.2006 / 00:00:00

Türk iş dünyası, uluslararası ihalelerde hükümetin de desteğini alarak başarıdan başarıya koşuyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Yapılacak bir uluslararası ihaleyi Türk şirketinin kazanabilmesi için büyükelçilik nezdinde aylar öncesinden yoğun bir çalışma başlatılıyor. Bu çalışmalarda her türlü lobi faaliyetine de yer veriliyor. Öncelikle Başbakan Erdoğan’ın güven mektubu sunuluyor, sonra sırasıyla bir dizi telefon trafiği yaşanıyor ve Dışışleri Bakanı Gül, ilgili ülkeye giderek işi Türk şirketi lehine adeta kopartıyor.

Gül gidince Dubai metrosu Türklerin oldu
Dubai Metrosu ihalesinin inşaatını yapmak üzere teklif veren Yapı Merkezi adlı Türk şirketinin ihaleyi kazanmasında yapılan lobi atağının büyük etkisi oldu. 5 milyar dolarlık metro işinin Türk şirketinde kalması için Dışişleri Bakanı Abdullah Gül bizzat devreye girdi ve Dubai’ye giderek Al-Makdhum ailesiyle görüştü. Böylece “dünyada yılın en büyük inşaat ihalesi” sayılan 5 milyar dolarlık Dubai Metrosu’nun yapım işini Türk-Japon konsorsiyumu aldı. Konsorsiyum Mitsubishi, Obayashi, Kajima ve Yapı Merkezi’nden oluştu. Yapı Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı Emre Aykar, “Bu işten bizim payımıza 1 milyar dolar düşecek” dedi.

Etkili lobi desteği
TAV’ın Gürcistan ve Mısır’da inşa ettiği havaalanı ihalelerinde de aynı metod çok büyük başarıyla uygulandı ve sonuç verdi. Başbakan Erdoğan’ın güven mektubu ve telefonlarından sonra Dışişleri Bakanı Gül, söz konusu iki ülkeye giderek işi adeta Türk şirketinin almasını sağladı. Aynı şekilde Dubai’deki Slovat Tower inşaatı işinin TAV’a gelmesinde de lobi çalışmaları etkili oldu. Yine Katar’da ve Dubai’de iş yapan Baytur, Alarko, Nurol, Gamma, STFA, Pınar, Tekfen gibi şirketlere de gittikleri ülkelerde devlet başkanlarına verilmek üzere güven mektubu verildi. Bu arada son olarak ENKA’nın ve Çalık gruplarının Yemen’de almayı planladığı inşaat ve enerji santrali ihaleleriyle ilgili olarak da güven mektubu aldıkları biliniyor.

Büyükelçilikler de aktif rolde
Bir zamanlar uluslararası arenada ‘yalnızları oynayan’ Türk iş adamları şimdi sınırların kalktığı, bambaşka bir çehreye bürünen dünya platformunda, her adımlarında devletinin ve ona bağlı ilişkilerin desteğini hissediyor. Daha birkaç yıl öncesine kadar, yurt dışına ayak bastığı andan itibaren “gurbetteyim” duygusundan kurtulamayan, Türkçe konuşacak bir vatandaşını arayan iş adamı, şimdi yabancı ülkeye adımını atar atmaz “yalnız değilim” mutluluğu yaşıyor. Türk işadamı, yabancı bir ülkeye adım atar atmaz o ülkedeki Türk Büyükelçiliği, cep telefonuna bir mesaj gönderiyor ve “Her tür konuda yardımınıza hazırız” diyor. Çok kısa bir süre öncesine kadar iş dünyasına neredeyse uzak durmaya özen gösteren Türk büyükelçilikler ise mantalitelerini değiştirdi. Şimdi adeta iş adamlarımız için seferberlik ilan etmişcesine çalışıyor. Büyükelçiliklerimiz girilecek uluslararası ihaleleri Türk şirketinin kazanabilmesi için her türlü pazar bilgisi, riskler ve etkin lobi çalışmasını bizzat gerçekleştiriyor.

“Şirketlerimizin hakları korunuyor”
? Hükümetin yurt dışında faaliyet gösteren Türk şirketlerine verdiği destekle ilgili olarak sorularımızı cevaplandıran Başbakanlık Sözcüsü Akif Beki, özellikle yurt dışında haksızlığa uğrayan Türk şirketlerine destek olmak, haklarını savunmak amacıyla çoğu kez bu yöntemin kullanıldığını söylüyor. Sözkonusu desteğin, matbu bir mektup şeklinde olmadığının altını çizen Beki, Başbakan Erdoğan’ın Türk şirketlerinin menfaatlerini korumak amacıyla mektubun da ötesinde, telefonla arama, bizzat ziyaret gibi daha ileri adımlar attığına da dikkat çekiyor. Beki şöyle konuşuyor: “Sayın Başbakan yurt dışı gezilerine bu yüzden iş adamlarımızla birlikte gitmek istemektedir. Uçakta onlarla tek tek konuştuğu gibi girdikleri ihaleleri ve aldıkları sonuçları da yakinen takip etmektedir. Ayrıca diyelim ki bir şirketimiz ihaleyi kazandı. Ancak kazandığı halde ihalenin ikinci olan firmaya verilme gibi kritik bir durum söz konusu. Derhal dışişlerimiz devreye giriyor. Haksızlığın giderilmesi amacıyla en üst düzeyde mücadele veriliyor. Bunun gibi, bir başka Türk şirketinin bir ülkede önemli bir ihaleyi alma ihtimali var. Durum Başbakanlığa bildirildikten sonra kendisine her türlü destek veriliyor. Güven mektubu, telefon trafiği de bunlardan bazıları...”

Motorola, Airbus ve Aria Ankara’yı ayağa kaldırdı
Amerikan Motorola şirketi, Türkiye’de uğradığı zararın tazmini için Amerikan diplomasisine neredeyse mekik dokuttu. Başkan Bush’u devreye sokup Türkiye’ye baskı yaptı. Ve sonunda istediğini aldı. TMSF, Telsim’in Motorola’ya olan borcunu ödemeyi kabul ederek takvime bağladı. Aynı şekilde THY’nin uçak ihalesi öncesinde Fransa, Türkiye’nin AB ile müzakerelere başlamasına karşı çıkma şantajı yaparak Fransızların çoğunlukta olduğu Airbus’a ihalenin verilmesini sağladı. Türkiye ise elindeki THY kartını iyi kullanıp masadan Fransa’nın blokunu kaldırıp AB müzakerelerini başlatmayı başararak kalktı. İtalyan cep telefonu şirketi Aria ise, Türkiye’deki yatırımında hayal kırıklığına uğrayınca Başbakan Berlusconi’nin Ankara’ya gelmesini sağladı. Ve Aycell’in Avea’ya katılmasını sağlayarak Avea ile soluk almayı bildi.
Öte yandan Bolu Tüneli inşaatını gerçekleştiren İtalyan Astaldi firmasının -deprem sonrasında sigorta alacağı olarak- bloke edilen 100 milyon dolarlık ödemesi de yine Berlisconi ziyaretiyle çözüldü.

Müteahhitlerimizin yurt dışı iş hacmi 75 milyar $’ı geçti
Müteahhitlerimizin 2005’te yurt dışında aldığı işlerin tutarı 9,3 milyar dolara ulaşırken bugüne kadar ise 75 milyar dolarlık bir hacme erişildi. İşte yurt dışında adını sıkça duyduğumuz Türk şirketleri ve aldıkları işler toplamı; Müteahhitlerimizin 2005’te yurt dışında aldığı işlerin tutarı 9,3 milyar dolara ulaşırken bugüne kadar ise 75 milyar dolarlık bir hacme erişildi. İşte yurt dışında adını sıkça duyduğumuz Türk şirketleri ve aldıkları işler toplamı;

Şirket adı 2005 2004
Enka 52 53 GAMA 64 69
Tekfen 92 95
Alarko 100 146
Nurol 113 -
STFA 122 133
Yapı Merkezi 135 -
Summa 136 134
Doğuş 143 167
Hazinedaroğlu 162 162
Soyak 170 179
Baytur 179 178
Limak 202 183
TML 220 -

Devletlerin çıkarlarını korumak markalar savaşından geçiyor...
Sınırların kalktığı, pazar ekonomisinin hakim olduğu bugünün dünyasında ‘milli şirket’ anlayışı yerini tamamiyle ‘küresel sermaye’ye bıraktı. Global şirketler kendi oyun alanlarını iç piyasadan çok ‘tüm dünya’ olarak belirliyorlar. Devletler ise kendi milletinden olan bu şirketlerin haklarını onbinlerce kilometre uzakta bile olsa savunabilme mücadelesi veriyor. Çünkü devletlerarası hakimiyet kurmanın yolu doğrudan kendi global şirketlerinin haklarını savunabilmekten geçiyor. Bir devlet ne kadar çok markaya sahip ise uluslar arası arenada o kadar çok belirleyici olabiliyor. Devletler, kendi şirketlerinin bir an önce global oyuncu olabilmesi için her türlü teşvik ve düzenlemeleri süratle gerçekleştirip, onların önünü açıyor. Çünkü ekonomik gücün her türlü gücü beraberinde getirdiği günümüzde, ülke menfaatlerini korumanın yolu şirket çıkarlarını kollamaktan geçiyor. Böyle olunca da ülkelerin birbirlerine karşı dış politika kavramları da şirket hukukuna göre şekillenmeye başladı. Hükümet temsilcileri, büyükelçiler ve ticaret bürokrasisi kendilerini global şirketlerin meselelerini çözmek için adeta seferber ediyor.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious