Türkiye 'işlet' modeline geçmeli

  • Giriş : 19.03.2006 / 00:00:00

Sakarya Üniversitesi İnşaat Fakültesi öğretim üyesi Dr. Rıfat Akbıyıklı, Türkiye'de temeli atılan ancak inşaatı tamamlanamayan çok sayıda yapı bulunduğunu söyledi.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Akbıyıklı, Avrupa'da ve dünyanın bir çok ülkesinde altyapı hizmetlerinin kamu ile özel sektörün ortak girişimleri ile yapıldığını vurguladı. Yap, işlet modelinde tesislerin özel sektör tarafından yapılacağını ve işletileceğini kaydeden Akbıyıklı, devletin bu yatırımlardan hizmet satın alacağını ifade etti.

Türkiye'de vergi toplandıktan sonra bütçede para oluşmasının beklendiğini anlatan Akbıyıklı, alt yapılar için bütçe ayrılması beklendiği taktirde Türkiye'de gerekli altyapının 50 yılda bitirilemiyeceğini açıkladı. AB ülkeleri ile Birliğe yeni üye olan ülkelerin yap, işlet modeliyle alt yapılarını yaptığını dile getiren Akbıyıklı, bu ülkelerin bu modelle okullarını yenilediğini, sağlık sistemlerini daha çağdaş hale getirdiğini belirtti.

Türkiye'de 50 yılda oluşacak alt yapının özel sektör marifetiyle 5 yılda tamamlanabileceğini anlatan Akbıyıklı; "Türkiye'de bu model uygulanırsa büyük bir katma değer oluşacağını düşünüyorum.Kamu Özel sektör ortak girişimleri için öncelikle hukuksal zeminin hazırlanması gerekiyor.Özel sektör girişimlerinin hayata geçirilmesi için hükümetin yapacağı ilk iş kanun yapıcı olarak bununla ilgili yasa tasarısını meclisten geçirmesi gerekiyor. Bu kanun hazırlanmadan devletin şuanda yaptığı hizmetlerin özel sektöre aktarılması mümkün değildir. Türkiyede yap, işlet, devret modeli olduğu için bununla ilgili hukuksal altyapı mevcuttur. Bu nedenle kanunun çabuk çıkacağına inanıyorum. Biz Sakarya Üniversitesi olarak devlete ve organlarına bu modelin yaygınlaştırılması ve bununla ilgili ön çalışmalarda yardımcı olabileceğimizi söylemek istiyorum" dedi.

Türkiye'de bu modelin uygulanması durumunda sağlık ve eğitim sistemi başta olmak üzere bir çok hizmette kalitenin artacağını ifade eden Akbıyıklı, kalitenin artmakla kalmayıp sürekli hale geleceğini kaydetti. Bu modelle ilgili İngiltere'de doktora çalışması yaptığını söyleyen Akbıyıklı:

"Türkiye temel atma törenlerinde cennet bir ülke. Temeli atılıp bugüne kadar inşa edilmemiş bir sürü inşaat vardır. Bu temellerin çoğu politik nedenlerden dolayı atılıyor. Ancak sonra ödeneği bulunamadığı için devam edilemiyor. Bu sistemde atılan temel 4 yada 5 yılda hizmete açılacak şekilde atılır. Bu sistemde temel atmanın politik bir çıkarı yoktur. Hükümetler değişsede proje devam ediyor.

Bu sistemin bir devlet politikası haline dönüştürülmesi gerekiyor. Bu model Avrupa'da İngiltere, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, Polonya, Almanya, İtalya, İspanya, Portekiz, Çek Cumhuriyeti ve Yunanistan ile Avrupa dışında Avustralya, Brezilya, Kanada, Japonya, Meksika, Güney Afrika ve Yeni Zelanda gibi ülkelerde uygulanıyor. Sadece İngiltere'de 7 yılda 73 milyar 470 Pound'luk Özel sektör kapital yatırımları yapıldı."

Türkiye'de özel sektörün bu modele yanaşıp yanaşmayacağını henüz bilemeyeceklerini vurgulayan Akbıyıklı, Türkiye'de özel sektörün önüne böyle bir alternatifin konmadığını belirtti. Yabancı ülkelerde özel sektörün bu modele girdiğini ve Türkiye'de özel sektöre bu alternatifin sunulması halinde bu modelle tanışacağını anlatan Akbıyıklı, "Türkiye Avrupa Birliği'ne üye olmadan bu sistemle tanışmış ve uygulamaya geçmiş olması gerekiyor. Avrupa'daki büyük şirketler Türkiye'de ki şirketler ile ortak girişim yapacaklardır. Yabancı şirketler bu modelin uygulanması durumunda Türkiye'ye hızlı bir şekilde gelecektir.Avrupalı şirketler bana göre buna dünden talipler.Bu modelde özel sektör risklerin altına giriyor. Projelerde biraz fazla finans yükseklikleri olabiliyor. Proje risklerinin iyi tanımlanarak taraflara kaldırabileceği kadarının yüklenmesi gerekiyor.Devletin aldığı riskler kanun ve tüzüklerle, deprem savaş ve doğal afet gibi durumlarda devlet riski üzerine alabiliyor. Yapım ve işletimle ilgili tüm riskler özel sektör tarafından alınıyor" diye konuştu.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious