Türkmenistan'da Berdimuhammedov dönemi

  • Giriş : 14.02.2007 / 00:00:00

Diyalog Avrasya Dergisi Genel Yayın Koordinatörü Cengiz Şimşek, Türkmenistan halkının yüzde 89,23 oy oranıyla Cumhurbaşkanı olarak Berdimuhammedov’u belirlemesini yorumladı.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Merkez seçim Komitesi Başkanı Murat Karıev, Türkmenistan halkının yüzde 89,23 oy oranıyla Kurbankuli Berdimuhammedov’u Cumhurbaşkanı seçtiğini bu sabah Halk Meclisi’nde duyurdu.

Berdimuhammedov’un en yakın rakibi Amanniyaz Atacikov yüzde 4 oyla seçimi kaybetti. Bundan sonra üçüncü sırayı yüzde 2,38 ile İşankuli Nuriev aldı. Seçimlere yüzde  98,65 katılım oranı sağlanırken, oy kullanan sayısı 2 milyon 677 bin olarak ifade edildi.

Halk Meclisi’nin onayıyla adaylığı açıklanan ve seçimin galibi olarak ortaya çıkan Berdimuhammedov Anayasa üzerine el koyarak cumhurbaşkanlığı yemini etti. Bugünden itibaren Berdimuhammedov Türkmenistan’ın 5 yıl Cumhurbaşkanlığını yürütecek. Anayasa gereği Bakanlar Kurulu hemen istifa etti.

Merkez seçim Komisyonu Başkanı Karıev, Berdimuhammed’e Cumhurbaşkanlığı Kimliğini takdim ederken, Türkmenistan’ın beş bölge temsilcilerinden oluşan Aksakallar yeni cumhurbaşkanına Cumhurbaşkanlığı forsunu verdiler.

Anayasaya göre Cumhurbaşkanı hem Meclis Başkanı, hem de en yüksek yetki sahibi. Aşkabat bölgesinin Gök-Tepin vilayetine bağlı Babarap köyünden olan Berdimuhammedov henüz 49 yaşında bir diş doktoru. Yeni cumhurbaşkanının köyü Babarap, merhum Türkmenbaşı’nın köyünden 30 km uzaklıkta. Bu mekandaki yakınlık politik icraatlarda da bir yakınlık sağlar mı henüz belli değil. Ama politika kulislerinde eskisini aratmayacağı yönünde söylentiler dolaşıyor.

Berdimuhammedov 1997 yılından beri Türkmenistan Sağlık Bakanlığı ve Sağlık Sektörü Bakanlığını yürütüyordu. 2001 yılından bu yana ise Meclis Başkan Yardımcılığı görevindeydi.

Berdimuhammedov, Türkmenbaşı’nın vefatının ardından Devlet Başkanlığının yanında Silahlı Kuvvetler Komutanlığına da vekalet etmişti.

Anayasa’nın 53. maddesi gereği “Türkmenistan’da Cumhurbaşkanı ancak, devlet kademelerinde ve yerli malı üreten organizasyonlarda çalışmış olan, otorite sahibi, Halk Maslahatınca aday gösterilen ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılabilecek yetkinlikte olan” kişiler olabiliyor.

Cumhurbaşkanı Türkmenistan doğumlu, Türkmenistan vatandaşı, en az 40 en fazla 70 yaşında olması, devlet dilini bilmesi, son on yıldır Türkmenistan’da yaşamış olması gerekiyor.

Türkmenistan Cumhurbaşkanı 5 yıllığına seçiliyor ve Halk Meclisi’ndeki yeminin ardından hemen görevine başlıyor. 1990’daki ilk seçimleri Türkmenbaşı rakipsiz bir şekilde oyların yüzde  99,5’ini alarak Cumhurbaşkanı olmuştu. Anayasadaki değişiklikten sonra 20 Haziran 1992’deki ikinci seçimde yine rakipsiz olarak yüzde 99,5 oyla kazanmıştı. Ocak 1994’te yeni bir seçim yapmadan Türkmenbaşı’nın görevi uzatıldı.

1999’da Halk Meclisi’nde alınan karar gereği Türkmenbaşı süresiz olarak ülke yönetiminde söz sahibi olma hakkı aldı. Türkmenbaşı bundan sonra birkaç defa devlet başkanlığı seçimiyle ilgili öneride bulunduysa da, halk bu öneriyi reddetti. Türkmenbaşı’nın temsilcileri ise Türkmen halkına “Ulu Serdar”dan başka lider gerekmediğini çok defa ilan etmişlerdi.

Berdimuhammedov’un iç politikada neler yapacağı seçim döneminde az çok dillendirilmişti. Öyle görülüyor ki, tarım sektöründe ciddi değişiklikler yaşanacak. Bu arada Türkmenistan dış politikadaki tarafsızlığında bir değişiklik olmayacağını açıkça ortaya koydu. Asıl önemli olan, bundan sonra Türkmenistan’ın bölge ülkeleri, ABD ve Rusya ile olan ilişkilerinin hangi yönde gelişeceği.

Türkmenistan ABD’nin Mari’deki üssü konusunda ve ABD’nin Türkmen topraklarındaki herhangi bir planıyla ilgili projeleriyle ilgili, Türkmenbaşı tarafından açık bir ifadeyle “Rusya’nın bu topraklardaki varlığı ve çıkarlarını da dikkate almadan, hele ve hele onlara bunu sormadan asla herhangi bir yönde karar alamayacaklarını belirtmişti.

Bu durumda Rusya pozisyonunu biraz daha kuvvetlendirmek zorunda gibi ama eğer elini biraz yavaş tutarsa ABD, Batı ve özellikle Çin bu boşluğu dolduracak gibi. Bu coğrafyada son aylarda yaşanan gaz problemleri de dikkate alınırsa Türkmenistan’ın başı biraz ağrıyacak gibi zira Gazprom bu topraklarda neredeyse tekel durumunda.

Türkmenistan potansiyel gaz ülkesi ama ne teknik, ne harita ve ne de uzman bakımından yeterli. Bu durumda yeni bir haritaya ve teknik kadroya ihtiyaç var. Türkmenistan’ın bunu dış kaynak kullanmadan halletmesi mümkün görünmüyor. Haliyle bu da Batı’nın iştahını kabartıyor.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious