Türmen: Kapatmayı haklı gösterecek somut delil yok

Türmen: Kapatmayı haklı gösterecek somut delil yok.12369
  • Giriş : 27.06.2008 / 12:53:00

Eski Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi yargıcı Rıza Türmen, AKP'ye açılan kapatma davasını değerlendirdi.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Türmen, AKP'nin kapatılması halinde AİHM için en önemli kriterin 'demokrasi' olacağını söyledi. Türmen'in kişisel değerlendirmesi ise şöyle: '(Olası) kapatmayı haklı gösterebilecek kuvvette-somutlukta vakalara rastlamak güç.'

1998 yılında AİHM'ne yargıç olarak seçilen Türmen'in görevi, 1 Mayıs 2008’de sona erdi. Türmen'in Refah Partisi’nin kapatılması, Leyla Şahin davası gibi pek çok kritik davada imzası bulunuyor.

Hem siyasi, hem hukuki açıdan Türkiye’nin yakın geçmişine şahitlik yapan Türmen, hukukçu kimliğiyle CNN TÜRK'ten Şirin Payzın'ın sorularını yanıtladı.

Laiklik-demokrasi

Anayasa Mahkemesi'nin önündeki AKP'nin kapatılması davasını yorumlayan Türmen, "Laiklikle demokrasi arasında bir bağlantı vardır. Laiklikle demokrasi birbirinin ayrılmaz parçalarıdır. Bunlar doğrudur, ama siz kararınızda sadece laikliği koyarsanız, ‘laikliğe aykırıdır, odak noktası haline gelmiştir, o yüzden kapatıyorum' derseniz, korkarım ki bu İnsan Hakları Mahkemesi bakımından yeterli olmayacaktır" dedi.

"Onun için kapatıyorsa, mutlaka demokrasiye aykırı olduğunu söylemek lazım" diyen Türmen, "Kapatmıyorsa, ara tedbir uyguluyor, devlet yardımından mahrum bırakıyorsa, gerekçeler, yani 'demokrasiyi direk tehdit ettiği' gerekçesi belki o zaman mutlak bir zorunluluk olmayabilir" diye konuştu.

"Kapatmayı haklı gösterebilecek kuvvette vakalar..."

Türmen, "Anayasa Mahkemesi AKP'yi kapatmaya karar verirse, bu sefer AİHM'ni ikna etmekte zorlanır mı?" sorusuna, "AİHM diğer siyasi parti davalarında ne gibi kriterler kullanmış? En önemli kriter, demokrasi kriteridir. Yani o siyasi parti demokrasiye tehdit teşkil ediyor mu, etmiyor mu? Buna bakacaktır" yanıtını verdi.

Türmen, "Anayasa Mahkemesi’nin ne karar vereceğini bilmiyoruz, ama bir kapatma kararı verirse eğer, tabii tamamen bir varsayım bu, o kararda ne söyleyecek o önemli. O kararda kapatılan partilerin demokrasiye bir tehdit teşkil ettiğini açıkça gösterebilecek mi, somut olarak bu ortaya konulabilecek mi? Eğer bu böyleyse, tabii başka. Ama bu böyle yapılamıyorsa o zaman AİHM, İnsan Hakları Sözleşmesi açısından bakıyor tabii, o zaman vereceği kararda Anayasa Mahkemesi kararının sözleşmeye uygun olmadığını söyleyebilir" dedi.

Türmen, AİHM açısından bakıldığında, bunun demokrasiyi tehdit teşkil ettiğini göstermenin biraz güç olacağını düşündüğünü kaydetti: "Çünkü ortada somut olarak AİHM’ni ikna edebilecek, kapatmayı haklı gösterebilecek kuvvette ve bu somutlukta vakalara rastlamak biraz galiba güç."

"Google iddianamesi"

Rıza Türmen, AKP'nin iddianame için "Google iddianamesi" nitelemesini kullanmasını da, "Benim Google’a çok saygım var. Her zaman kullanıyorum, Google’de herşeyi bulabiliyorsunuz, onun için Google’ı küçümsememek lazım belki de" ifadesiyle değerlendirdi.

Türban tartışması

Yüksek mahkemenin kararıyla şimdilik noktalanan türban tartışmasını da değerlendiren Türmen, "Bu sorun galiba yumuşamıştı. Toplum içinde ve üniversitede büyük bir sorun olmaktan çıkmıştı. Fakat, 'velev ki...' ile başlayandan sonra (Başbakan Erdoğan'ın İspanya'daki demeci) yeni bir dönem başladı. Sonunda, galiba benim gördüğüm, çok sert yasaklar getirildi. Aslında belki bu süreç olmasaydı kendi kendine bu sorun çözüm yoluna girmişti. Herkesin buluşabileceği ortak bir noktaya doğru geliyordu" dedi.

Anayasa Mahkemesi'nin bağımsızlığı

Türmen, hukuk çevrelerinde "Anayasa Mahkemesi'nin bağımsız olmadığı" yönünde bir görüş olup olmadığının sorulması üzerine, "Hayır, katiyen böyle bir görüş yok. (AİHM) Anayasa Mahkemesi’nin bazı kararlarının doğru olmadığını, sözleşmeye uygun olmadığını tespit etmiştir siyasi partilerle ilgili. Ama öte yandan türbanla ilgili, mesela Leyla Şahin kararında Anayasa Mahkemesi kararıyla aynı görüşü paylaşmıştır ya da Refah Partisi kararıyla aynı görüşleri paylaşmıştır. Yoksa son derece saygınlığı vardır" dedi.

Yeni anayasa

Türkiye’nin içinde bulunduğu durumda yeni bir toplumsal sözleşmeye ihtiyaç olduğunu söyleyen Rıza Türmen, "Bu yeni anayasa da yeni bir vatandaşlık anlayışı getirmek lazım, o vatandaşlık anlayışı farklı kimliklerin bir arada yaşayabilmesine izin veren bir vatandaşlık anlayışı olabilmesi lazım" dedi.

Yeni anayasanın hiçbir siyasi partinin anayasası olmaması gerektiğini söyleyen Türmen, TÜSİAD’ın yaptığı Anayasa Konvansiyonu önerisini olumlu bulduğunu kaydetti.

Türmen, "50 kişilik bir meclis kurulsun, sivil toplum katılsın, tabiî ki partiler katılsın, herkesin ortak bir eseri olsun anayasa" dedi.

Genellikle anayasalar için kurucu meclis kurulduğunu belirten Türmen, "Başka ülkelerde de bu böyle. Onun için Türkiye’de de bir kurucu organ kurulması daha doğru olur. İlle meclis tarafından yapılması şartı yok anayasada" diye konuştu.

AKPM raporu

Rıza Türmen, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'nin dün onayladığı Türkiye raporuna da değindi.

Türmen, "Bu girişim biraz garip gözüküyor. Şu açıdan; Türkiye aşağı yukarı dört yıl önce denetimden çıkmıştı. Denetimden çıkarken Türkiye'nin insan hakları ve demokrasi bakımından belirli bir olgunluğa eriştiği, kusurların ortadan kalktığı kabul edilmişti. O zaman aradan geçen dört yıl içinde ne olmuştur ki, Türkiye yeniden denetime sokulmak istenmektedir sorusu ortaya çıkıyor? Burada galiba olup biten dava meselesi, iki siyasi partinin kapatılması davası meselesi var" dedi.

Türmen, "O zaman tabi dava süreci devam ederken AKPM’nin bu dava sürecini etkileyebilecek böyle bir girişimi alması ne kadar doğrudur, ne kadar yerinde bir süreçtir? Tabii bunu sorgulamak mümkündür. Çıkan kararda hangi konulara değiniliyor, ona bakmak lazım. Yani Türkiye’deki genel demokrasi meselesi mi ön planda, yoksa iki partiyle ilgili devam eden dava sürece mi ön plandadır?" diye konuştu.

Türmen, Anayasa Mahkemesi kararları, AKP'nin kapatılması durumunda yaşanabilecekler, yargı reformu, yeni anayasa gibi pek çok önemli konuda da değenlendirmede bulundu.

GAZETEVATAN

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious