Uzmanlar, vatandaşı kuş gribi hastalığına karşı uyardı

Uzmanlar, vatandaşı kuş gribi hastalığına karşı uyardı.13495
  • Giriş : 06.02.2008 / 11:58:00

Sakarya'da görülmesiyle yine gündeme gelen kuş gribinden korunmak için ne yapmak gerekiyor?

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Sakarya'nın Kaynarca ilçesi Yeniçam Köyü'nde kanatlı hayvanlardan alınan numunelerde avian influenza virüsü görüldüğünü açıklamasıyla birlikte Kuş gribi tekrar ülke gündemine oturdu.
Tekrar ülkemizde H5N1 virüsünün görülmesinin ardından uzmanlar kuş gribine karşı vatandaşları uyardı.

Uzmanlara göre; Grib virüsünün A, B ve C olmak üzere 3 tipi bulunuyor. A ve B tipleri her yıl salgın yapabiliyor, C tipi hafif üst solunum yolu hastalıklarına neden oluyor fakat salgın yapmıyor. A tipi grip virüsü, dünya çapında büyük salgınlara neden olabiliyor, doğal infeksiyon, insanların yanı sıra, domuzlarda, atlarda, deniz memelilerinde, sansarlarda ve kuşlarda görülebiliyor.

A tipi grip virüsü, hemaglütinin (H) ve nöraminidaz (N) olarak adlandırılan yüzey proteinlerine göre alt tiplere ayrılıyor. Virüsün yüzeyinde bulunan bu çıkıntılardan hemaglütinin, virüsün hücreye tutunmasını, nöraminidaz ise hücreye girmesini sağlıyor. Hemaglütinin bilinen 16 alt tipi, nöraminidazın 9 alt tipi var. Alt tipler H ve N harflerinin yanına yazılan rakamlarla belirtiliyor (kuş gribi, H5N1). Kanatlılarda tüm alt tipler görülebiliyor. İnsanlarda ise hemaglütinin üç (H1, H2 ve H3) ve nöraminidazın iki alt tipi (N1 ve N2) görülmekte.

Virüsün yüzey proteinlerindeki yapısal küçük değişiklikler (mutasyonlar), önceden toplumda görülenlerle benzerliği olan, ancak farklılık gösteren virüslerin oluşmasına neden oluyor. Buna küçük antijenik değişim denir. Kış aylarında sahneye çıkan farklı antijenik yapıdaki virüslere karşı bağışıklık sistemi hazır olmadığı için, her yıl yeni grip salgınları görülüyor. Yüzey proteinlerinde büyük bir değişim olursa, tümüyle "yeni" bir virüs ortaya çıkabiliyor. Buna büyük antijenik değişim deniyor. Bu tip virüslerin pandemi yapma potansiyeli var. 20. yüzyılda dört grip pandemisi olmuştur; 1918-1919 yıllarındaki İspanyol gribi salgınının (H1N1) 40-50 milyon kişinin ölümüne neden olduğu tahmin ediliyor. 1957-1958, Asya gribi (H2N2), 1968-1969, Hong Kong gribi (H3N2) ve 1977-1978, Rus gribi (H1N1) salgınlarında çok sayıda insan öldüğü biliniyor. Bundan sonra da yeni salgınların olması kaçınılmaz gibi görülüyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 1947'de başlattığı Küresel Grip Programı'nın uygulanmasıyla dünyadaki tüm Influenzavirüs aktivitesi sürekli olarak izlemekte ve grip aşılarında kullanılacak virüslerin tipi tespit edilebiliyor.


KUŞ GRİBİ'NİN (TAVUK VEBASI) DOĞAL KAYNAĞI YABANİ (YEŞİLBAŞ) ÖRDEK

Kuş Gribi'nin (Tavuk Vebası) doğal kaynağı yabani (yeşilbaş) ördekler. Bunlar virüsleri çok uzaklara taşıyabiliyor, hafif ve kısa süren bir hastalık geçirirler. Evcil ördeklerdeki infeksiyon ise tıpkı tavuklar, hindiler, kazlar ve benzeri kümes hayvanlarındaki gibi öldürücüdürler. Kuluçka süresi hayvanlarda birkaç saat ile 2-3 gün arasında değişebilmekte. Influenza A yüksek bulaşıcılığı yanında çiftliklerde araç-gereç, yiyecek, kafes, elbise veya diğer ekipmanlarla kolayca taşınabilmekte. Hasta hayvanlar, dışkı ve ağız salgılarıyla virüsü en az 10 gün süreyle çıkarırlar. Yüksek bulaşma gücü olan virüsler, çevre ısısının düşük olduğu yerlerde uzun süre canlı kalabilirler. Influenzavirüs A H5N1'nin önemi: H5N1, hızlı bir şekilde değişime uğradığı için önemli. Kuş gribi virüsü, ilk kez 1961'de Güney Afrika'da balıkçıllardan izole edilmiş olmakla birlikte, hastalık yapma gücü yüksek kuş gribi çok daha önceden, ilk kez 1878'de İtalya'da tanımlandı. Influenzavirüs A H5N1'nin yayılması: İnfekte kuşlar, virüsü tükürük, burun salgıları ve dışkılarıyla yayarlar. Virüs, hava yoluyla da yayılmakla birlikte, dışkı yoluyla geçiş en önemlisini oluşturuyor. Canlı kanatlı hayvan pazaları da bir başka yayılma ortamı olabilir. Hastalık, ülkeden ülkeye canlı kümes hayvanlarının ticareti aracılığıyla yayılabilir. Göçmen kuşlar da virüsü uzaklara taşıyabilir. İnsanda kuşa özgü Influenzavirüs A H5N1 infeksiyonu: Kuş gribi virüsleri genellikle insanları doğrudan infekte etmez ve insanlar arasında dolaşmazlar. Aralık 2003'ten 29.09.2005' e kadar, Endonezya'da 4 vaka 3 ölüm, Vietnam'da 91 vaka 41 ölüm, Tayland'da 17 vaka 12 ölüm, Kamboçya'da da 4 vaka ve 4 ölüm olmak üzere 60 vaka bildirilmişti.

İnsanlardaki hastalıklar çoğunlukla infekte kümes hayvanları ile uğraşan kişilerde görülmüştü. Asıl korkulan, gribe yakalanmış kişilere kuş gribinin de bulaşması ve iki virüsün karışımından insandan insana bulaşan yeni bir virüs tipinin ortaya çıkarak büyük salgınlar yapması şeklinde özetleniyor. Kullanımdaki grip aşıları, bu yeni virüse karşı etkisiz kalacağı bildiriliyor. İki tip virüsle birden infekte olmayı engelleyebileceği için risk altındaki kişilerin aşılanması faydalı olacağı dile getiriliyor. Kuş gribini kontrol altına almak için hastalıklı ve hasta hayvanlarla temas ettiği düşünülen kuşları imha edip uygun bir biçimde ortadan kaldırmak, çiftlikleri karantinaya almak ve buralarda çok sıkı bir biçimde dezenfeksiyon uygulamak gerektiriği uzmanlar tarafından ciddi şekilde dile getiriliyor.

Canlı kümes hayvanlarının gerek ülke içinde gerekse ülkeler arasında hareketlerinin kısıtlanması da önemli bir başka kontrol yöntemi olarak görülüyor. Bu önlem, insanların virüsle temasını azaltmada yardımcı kaydediliyor.

Yine uzmanlar tarafından virüsün 56 derecede 3 saatte, 60 derecede 30 dakikada etkinliğini yitireceği kaydedilirken, formalin ve iyot bileşikleri gibi yaygın olarak kullanılan dezenfektanlara duyarlı olduğu bildirildi. Diğer infeksiyon hastalıklarında olduğu gibi en önemli ve uygun korunma önlemlerinden birisi de dikkatli ve sık el yıkama olarak belirtiliyor. Ellerin sabun ve su ya da susuz alkol bazlı el antiseptikleri kullanılarak temizlenmesi hastalığın bulaşmasını önlediği vurgulanıyor.


BESİNLER, İÇLERİNDEKİ SICAKLIK 70 DERECE OLACAK ŞEKİLDE PİŞİRİLMELİ

Çiğ kümes hayvanlarının işlenmesi sırasında genel hijyen kurallarına uyulması ve etlerin pişirilerek yenmesi riski azaltacağı ifade ediliyor. Dünya Sağlık Örgütü, besinlerin, içlerindeki sıcaklık 70 derece olacak şekilde pişirilmesini önermekte. Hasta kuşun yumurtası da infekte olabilir, bu nedenle yumurtaların 5 dakika kaynatıldıktan sonra yenmesinin uygun olacağı kaydediliyor. Virüslerin dondurmakla öldürülemeyebileceği bildirildi.

Uzmanlara göre, korunma ve tedavi amacıyla, günlük 75 mg dozunda 7 gün süreyle oseltamivir kullanılmakta. İlacın güvenle kullanılabileceği süre en fazla 6 hafta. Korunma amaçlı olarak ''oseltamivir'' aşağıdaki risk gruplarına verilmelidir:

· İnfekte veya ölmüş hayvanların yetiştiricileri ve bu çiftliklerde bulunanlar,

· İnfekte çiftliklere ziyareti söz konusu olanlar,

· Ölen hayvanları eldiven, maske, önlük ve gözlük gibi korunma önlemlerini almadan itlaf ve bertaraf edenler,

· İnfekte hayvanlara ait etleri, pişirmeden tüketenler.

Kuş Gribinden Korunma Önerileri

· Tavuk çiftliklerinde çalışanlar eldiven, maske ve önlük giymelidir.

· Eller sık sık sabun ve bol suyla iyice yıkanmalı; dezenfekte edilmelidir.

· Kanatlı ürünleri pişirildikten sonra tüketilmelidir.

· Hayvanlara ait dışkı, salya ve burun akıntılarına temas edilmemelidir.

· Ölen tavuklar yakılarak veya derince açılan çukurlara üzerlerine sönmemiş kireç dökülüp gömülmelidir.

· Yeterli ve dengeli beslenme konusunda hassasiyet gösterilmeli, vitamin yönünden zengin meyve ve sebze tüketimine önem verilmelidir.

· Özellikle avcılar ve kanatlı hayvan yetiştiriciliği ile uğraşanlar bu konularda çok dikkatli olmalıdır.

· Hastalığın görüldüğü ülkelere seyahat söz konusu olduğunda, özellikle kanatlı hayvan çiftliklerine ve pazarlarına gidilmemelidir.

· Seyahat dönüşünde kişi sağlığını 10 gün süreyle izlemeli ve grip belirtileri görülürse derhal bir hekime başvurmalıdır; ayrıca hekime, seyahat ettiğini de ifade etmelidir.


KUŞ GRİBİNİN ZATÜRREEDEN FARKI

Pnömoni olarak adlandırılan zatürre genellikle öksürük, ateş, balgam, sırt veya göğüs ağrısı ile görülür. Hastalığın öyküsü, akciğer grafisinde, laboratuvar testlerinde hastalığı düşündüren bulgular ile tanı desteklenir. Kuş gribi semptomları ise grip benzeri boğaz ağrısı ve yanması, yüksek ateş ile başlar. Başlangıçta akciğer grafisinde bulgu görülmez. Tanıda hastalığın başlangıç öyküsü çok önemlidir ve hastalığa özel laboratuvar testleri yardımcıdır. Ateş ve solunum sıkıntısı ile devam ettiğinde ise zatürre ile benzer yakınmalara rastlanır ve akciğer grafisinde değişiklikler olabilir.

CİHAN

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious