Vakti dar, gündemi bol buluşma

  • Giriş : 30.09.2006 / 00:00:00

Bush-Erdoğan zirvesinin ortak gündeminde enerji, terörle mücadele, İran, Irak, Afganistan, Kıbrıs, AB süreci, Ortadoğu bulunuyor.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Ancak karşılıklı tercümeyle de hızla eriyecek toplam bir saatlik görüşmede taraflar bazı konulara öncelik vermek durumunda. Bir üst düzey emekli diplomat, Amerikan tarafının birinci önceliğinin enerji olacağını düşünüyor. Başkan Bush’un Başbakan Erdoğan’a Mavi Akım projesinden vazgeçmesi ve Rusya’yı by-pass eden enerji politikalarına daha fazla yönelmesi teklifinde bulunacağı tahmin ediliyor. Ancak Türk tarafı buna pek yanaşmıyor.

ABD’nin Türkiye’den, İran konusunda şu aşamada bir talebi bulunmuyor. İran nükleer krizinin çözümünü uluslararası camianın nispeten sakin tutumu sebebiyle daha geniş zamana yaymak mecburiyetinde kalan ve askeri seçenekleri sınırlı olan Bush, Erdoğan’ın önüne bir talep listesi koymayabilir. Ancak ileride yaptırımların gündeme gelmesi ihtimaline binaen Washington, Ankara’nın ‘gönüllüler koalisyonu’na katılması için nabız yoklayacak.

Bir Amerikan Dışişleri yetkilisi, Türkiye’nin İran konusunda yaptığı tavsiyelerden memnun olduklarını ifade ediyor. Özellikle dışişleri bakanları Rice ve Gül arasında samimi şahsi ilişkiye paralel bir karşılıklı danışma süreci mevcut. Erdoğan-Bush görüşmesi de bunu en tepeden takviye niteliğinde. ABD yönetiminin üst makamlarına İran’la diyaloğun önemi konusundaki izahatların etkili olduğu ifade ediliyor. En azından diplomat cenahı, Ankara’nın gerekçelerini eskiye nazaran çok daha inandırıcı buluyor. “Türkiye’nin İran’la görüşmesinden rahatsız olmuyoruz. Çünkü nihai hedeflerimiz aynı.” diyorlar. Suriye’yle yakınlaşma bile Washington’da eskisi kadar açıktan şikayet konusu değil.

Irak’ta Türkiye-ABD çizgileri genelde örtüşüyor. Washington, Ankara’nın Irak’la ekonomik, siyasi, sosyal ilişkileri geliştirmesinden memnun. Siyasi istikrar, toprak bütünlüğünün korunması, birlik ve beraberliğin sağlanması her iki başkentin de ortak resmi politikası. Türk-Amerikan ilişkilerinin koptuğu yer olan Irak, işbirliğinin en kısa sürede yeniden tesis edildiği alan oldu. En netameli konulardan biri Kerkük. Amerikalı yetkililer, Türk tarafının dikkatini Kerkük konusuyla sadece Kürtlerin ilgilenmediğine çekiyor. Bush-Erdoğan görüşmesinde Türkiye açısından en öncelikli konu PKK terör örgütünün Kuzey Irak’taki varlığıyla mücadelede işbirliği. Amerikan yönetimine yakın bir kaynak, PKK’yla mücadele için yeni atanan özel temsilci emekli General Joseph Ralston’un da Beyaz Saray görüşmesine katılabileceğini öngörüyor. Böylelikle Bush, Erdoğan konuyu gündeme getirdiğinde Ralston’u göstererek, “bakın biz bu konuya ne kadar önem veriyoruz” deme imkanını bulacak.

Ortadoğu’ya giden Rice görüşmede yok

Uzun süre Türkiye’nin acil işbirliği taleplerine kulak tıkayan Washington’ın Ralston’u ataması, Türkiye’nin ciddi şekilde Kuzey Irak’a operasyon uyarısında bulunması ve özel kuvvetlerin sınırötesi faaliyetlerinin artması sonucu gerçekleşti. Böyle bir hareketin zaten etkinliği tartışmalı olan Bağdat’taki merkezi hükümeti iyice zayıflatmasından ve kuzeydeki nispi istikrarı sarsmasından endişe ediliyor. Hele 7 Kasım Kongre seçimleri öncesinde, muhalefet Bush yönetiminin Irak’taki başarısızlığını nazara veriyorken, Beyaz Saray için önemli bir iç siyasi risk de ortaya çıkıyor. Dolayısıyla Kuzey Irak’ta PKK’ya karşı mücadelede somut ilerlemeler sağlanması Beyaz Saray için önemi arttı. Barzani ve Talabani’nin PKK konusunda Türkiye’yi tahrik edici tavırları Washington’ı eskiye nazaran daha çok hoşnutsuz ediyor.

Washington, önemle üzerinde durduğu bir diğer konu olan Afganistan’da ise Türkiye dahil NATO müttefiklerinin daha fazla askeri katkı yapması beklentisinde. Ancak Bush’un bu konuda bir talepte bulunup bulunmayacağı ise bilinmiyor. Kıbrıs sorununda Türkiye’nin neden daha fazla taviz veremeyeceğinin Avrupa tarafına izah edilmesi noktasında Washington’da bir konsensüs bulunuyor. Son tahlilde Bush-Erdoğan zirvesi, ABD’nin global politikalarının Türkiye’yi ilgilendiren bölümlerine katkı isteyeceği, Türkiye’nin de milli politikalarına Amerikan desteği almaya çalışacağı rutin bir iş görüşmesi.

Bu arada, Ortadoğu ülkeleri dışişleri bakanlarıyla buluşacak olan Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice zirvede yer almayacak. Rice’ı, siyasi işlerden sorumlu müsteşar yardımcısı Nick Burns temsil edecek.

Amerika dönüşü Blair’le görüşecek

Başbakan Erdoğan bugün başlayacak ABD temaslarına New York’taki Türk toplumu temsilcileriyle bir araya gelerek başlayacak. Ardından Atlantic Records isimli müzik şirketinin kurucusu Ahmet Ertegün tarafından onuruna verilecek iftar yemeğine katılacak olan Erdoğan, yarın da Georgetown Üniversitesi’nde ‘Global Barış İçin Türkiye’nin Mesajı’ başlıklı bir konuşma yapacak. Bush ile pazartesi günü bir araya gelecek olan Erdoğan, ertesi gün Londra’da İngiliz Başbakan Blair ile görüşecek. Erdoğan’a, Amerika gezisinde BM Genel Kurul çalışmaları sebebiyle New York’a gelen Dışişleri Bakanı Gül de eşlik edecek.

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious