Yeni Türkmenistan liderinin çizgisi

  • Giriş : 17.05.2007 / 00:00:00

Saparmurat Türkmenbaşı 21 yıllık yönetiminin ardından ani bir ölümle sahneden inerken, geride bıraktığı ülkesi için dünyada yapılan yorumlar hiç olumlu değildi.

Facebook Twitter
Yazı Boyutu:


Kimisi Türkmenbaşı'nın ölümünün, büyük bir belirsizliğe yol açacağını öngörüyordu. Kimi ise kaosun kaçınılmaz olduğunu tahmin ediyordu.
Türkmen liderin vefat haberinin kamuoyuna açıklandığı 21 Aralık'tan bugüne yaklaşık 5 ay geçti. Ama çok şükür bu kıyamet senaryolarından hiçbiri gerçekleşmedi. Geçişin sorunsuz yaşanmasında, Milli Güvenlik Kurulu önemli rol üstlendi. Geçici olarak devlet başkanlığı makamına vekalet eden Gurbanguli Berdimuhammedov, başarılı bir devlet adamlığı sergileyerek, Türkmenbaşı'nın cenaze törenini Türkmenistan'a layık bir şekilde organize etti.

İlk kez 11 Şubat'ta yapılan çok adaylı başkanlık seçiminde de rakiplerine büyük fark atarak resmen devlet başkanlığına seçildi. Ülkenin ileri gelenlerini çatısı altında toplayan geleneksel Türkmen halk kurumu Halk Maslahatı da 3 gün sonra toplanarak yeni lidere onay verdi. Yeni Türkmen lider, izleyeceği politikaya ilişkin ilk mesajları bu toplantıda yaptığı konuşmada verdi. Anayasa üzerine yemin eden Berdimuhammedov, bir yandan Türkmenbaşı'nın çizgisini izleyeceğini ve halkının refah seviyesini yükseltmeye devam edeceğini vurgularken, diğer yandan eğitim, tarım, sosyal hizmetler, enerji ve iletişim alanlarında geniş çaplı reform sözü verdi.

Nitekim resmen göreve başladıktan bir gün sonra da iletişim konusunda verdiği reform sözünü yerine getirerek, internet kafelerin açılmasına izin verdi. Uluslararası medyanın reformcu niteliği nedeniyle alkışladığı bu adım sayesinde ilk etapta başkent Aşkabat'ta iki internet kafe açıldı. Ülkedeki yabancı gazetecilere bu kafeleri gezdiren Türkmen yetkililer, diğer kentlere de benzer kafeler açılacağını söyledi. Türkmenistan temsilcimiz Cemil Yıldız, başkentteki kafelerin dolup taştığını belirtiyor.

Yeni liderin reform çabası kafelerle sınırlı değil. Eğitim alanında önemli adımlar atan Devlet Başkanı, orta eğitim süresini 9 yıldan 10 yıla çıkardı. Üniversitelerin eğitim süresi ise 5 yıla çıkartıldı. En önemlisi de yapılan değişikliklerle dışarıdan ülkeye bilim adamlarının getirilmesine izin verildi. Üniversiteye girmeden önce lise mezunlarına iki yıl çalışmayı zorunlu kılan yasa iptal edildi. Ayrıca üniversitelere alınacak öğrenci sayısının artırılması ve daha çok öğrencinin yurtdışındaki saygın üniversitelere eğitim için gönderilmesi kararlaştırıldı. 14 yıldır başarılı hizmet veren 'Başkent Eğitim Kurumu'nun kurucu üyelerinden Muammer Türkyılmaz, Eğitim Bakanı Yardımcılığı'na getirildi.

Türkmenistan Meclisi'nin kabul ettiği yeni yasayla sosyal güvenlik alanında önemli iyileştirmeler yapıldı. Kanunun yürürlüğe girmesi ile köyde çalışarak emekli olan kişilere, 1 Temmuz itibarıyla emekli maaşı ödenmeye başlanacak. Yeni lider, reformları sürekli hale getirmek ve bütün kurumlara yaymak için yeni uygulamaya geçerek, kabinesindeki yardımcılarını ve bakanları yabancı ülkelere çalışma ziyaretine göndermeye başladı. Bu çerçevede eğitim bakanını Malezya'ya gönderen Berdimuhammedov, tarım bakanını ise İspanya'ya gönderdi. Konuşmalarında sık sık halka dayanacağını söyleyen Cumhurbaşkanı, ilk yurtdışı gezisine umre ile başlayarak gerçekten toplumun değerleri ile barışık olduğunu gösterdi. 13-16 Nisan tarihlerinde Suudi Arabistan'ı ziyaret eden Berdimuhammedov, resmi temaslarının yanı sıra umre yaptı, Medine'yi ziyaret etti ve Cennetü'l-Baki'de dua etti.

Yeni liderin attığı bu adımların, Türkmenbaşı'nın ifade ettiği "Biz iki devlet, bir milletiz" anlayışına uygun olarak alkışlanması ve desteklenmesi gerekiyordu. Gereksiz iç tartışmalara gömüldüğümüzden, Türkmenistan'ı ancak Rusya ile yaptığı yeni enerji anlaşması münasebetiyle hatırladık. Kazakistan'ın da taraf olduğu anlaşmaya göre Türkmen gazı, Hazar sahilini izleyecek boru hattı ile Kazakistan üzerinden Rusya'ya, oradan da Avrupa'ya ulaşacak. Hat, 2009 itibarıyla yılda 10 milyar metreküp gaz taşıyacak. Rusya ile zaten var olan 25 yıllık anlaşmaya ilaveten bir de bu anlaşmanın imzalanması, ister istemez "Aşkabat, Moskova eksenine mi kayıyor?" istifhamlarına yol açtı.

Halbuki Türkmenbaşı gibi, yeni lider de uzun vadeli çıkarlarının Çin, Hindistan, İran ve Trans-Hazar alternatiflerini içeren boru hatlarını gerektirdiğini ve bu hatlara yetecek doğalgaz bulunduğunu söylüyor. Kısaca Türkmen lider 'hodri meydan' diyor. Ama 15 yıldır konuşulan bu projeleri hayata geçirecek Türk, Avrupalı ve Amerikalı devlet adamları nerede?

Facebook Twitter Yahoo Google Linkedin Stumbleupon Delicious