ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 20 yıl aradan sonra ilk kez yeni bir güneş kremi maddesini onayladı. Uzmanların, halihazırda Amerika’da kullanılan birçok kimyasal bileşene kıyasla daha güvenli olduğunu belirttiği bemotrizinol (BEMT) adlı madde, Avrupa’da onlarca yıldır güvenle kullanılıyor. ABD Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy, bu adımın rekabeti artıracağını ve tüketicilerin güneş koruyucu ürünlere olan güvenini yükselteceğini söyledi. Kar amacı gütmeyen sağlık ve çevre savunuculuğu kuruluşu Çevre Çalışma Grubu’nun (EWG) yıllık raporuna göre, BEMT’nin onaylanması birçok kişi için sevindirici bir gelişme çünkü ABD mağazalarında hem güvenli hem de etkili çok az seçenek bulunuyor.
GÜNEŞ KREMLERİNDE UVA KORUMASI YETERSİZ
Bugün ABD mağazalarında satılan güneş kremleri, görünür güneş yanıklarına neden olan morötesi B (UVB) ışınlarını engellemede başarılı. Ancak eleştirmenler, bu ürünlerin cildin derin katmanlarına nüfuz eden ve erken yaşlanmaya yol açan, bağışıklık sistemini baskılayan ve Amerikan Kanser Derneği’ne göre cilt kanserinin başlıca nedeni olan morötesi A (UVA) ışınlarına karşı genellikle yetersiz koruma sağladığını belirtiyor. EWG tarafından yapılan hakemli araştırma, ABD’deki güneş kremlerinin etiketlerinde belirtilen güneş koruma faktörünün (SPF) ima ettiği UVA korumasının ortalama yalnızca yüzde 24’ünü sağladığını ortaya koydu.
BEMT DAHA SAĞLAM BİR GÜVENLİK PROFİLİ SUNUYOR
EWG kıdemli bilim insanı Alexa Friedman, BEMT’nin yeterli UVA koruması sağlayan, cilt tarafından kolayca emilmeyen ve bugüne kadar herhangi bir UV filtresine ilişkin en sağlam güvenlik verilerine sahip kimyasal bir filtre olduğunu söyledi. Friedman, bemotrizinolün güneş bakımında denklemi değiştirdiğini belirterek, “Son derece fotostabildir; yani sıcak yaz güneşi cildinize vurduğunda bozulmaz. Oysa şu anda ABD’de anlamlı UVA koruması sağlayan tek mineral olmayan filtre olan avobenzon bozulur. Dahası, eski mineral olmayan filtrelerin aksine, çinko oksit ile birleştirilerek daha az beyaz kalıntı bırakan güçlü geniş spektrumlu koruma sağlayabilir” dedi.
MİNERAL BAZLI GÜNEŞ KREMLERİ ÖNE ÇIKIYOR
EWG’nin 2026 yılı raporunda önerdiği 550 güneş kremi ürününden 497’si, cilt üzerinde kalarak güneş ışınlarını fiziksel olarak yansıtan ve engelleyen minerallerden yapılmış durumda. Mineral bazlı güneş kremleri cildin alt katmanlarına emilmediği için çok az cilt tahrişine veya toksisiteye neden oluyor. Geçmişte bu ürünler ciltte bıraktıkları beyaz kalıntıyla biliniyordu ancak piyasadaki yeni ürünler bu sorunu aşmış durumda. Buna karşılık kimyasal güneş kremleri cilde nüfuz edecek şekilde tasarlanıyor ve ultraviyole radyasyonu enerji olarak emip ısı olarak dağıtan kimyasal bir reaksiyon oluşturarak çalışıyor.
FDA’NIN GÜVENLİK ENDİŞELERİ YILLARDIR SÜRÜYOR
Güneş kremlerinde onlarca yıldır endişe duyulmadan kullanılan bir düzine kimyasal türü vardı. Ancak 2019’da FDA bilim insanları, en yaygın kullanılan altı bileşenin yalnızca bir günlük kullanım sonrasında insan kan dolaşımına güvensiz seviyelerde karışabildiğini tespit etti. Uygulama durdurulduktan sonra bile bu kimyasallar günlerce kanda kaldı. Hatta homosalaat ve oksibenzon adlı iki bileşen, iki haftadan uzun süre güvenlik eşiklerinin üzerinde kanda kalmaya devam etti. Uzmanlara göre FDA, bu kimyasalların “genel olarak güvenli ve etkili” kabul edilebilmesi için üreticilerin araştırma yapmasını istiyor ancak bu çalışmalar henüz duyurulmadı ve FDA bu kimyasallarla ilgili herhangi bir güncel düzenleme de yayımlamadı.
SEKTÖRDEN FDA’YA DAHA HIZLI ONAY ÇAĞRISI
Güneş kremi üreticilerini temsil eden Kişisel Bakım Ürünleri Konseyi (PCPC), FDA’nın hamlesini “kişisel bakım ürünleri sektörü ve tüketiciler için önemli bir ilerleme” olarak değerlendirdi ancak FDA’dan daha fazlasını yapmasını istedi. PCPC sözcüsü Tesia Williams, “FDA’yı bu ilerlemeden dolayı takdir etmekle birlikte, ek güneş koruyucu aktif bileşenlerin onaylanması için daha verimli ve modern bir yaklaşım oluşturulması için çabaların sürdürülmesi gerekiyor” dedi. FDA’nın güneş kremlerini düzenleme biçimine yönelik önerilen değişiklikler ilk kez 2019’da gündeme gelmiş ve 2021’de duyurulmuştu. Öneriler arasında üreticilerin aktif bileşenleri ürünlerin ön yüzünde net bir şekilde etiketlemesi, SPF, geniş spektrum ve suya dayanıklılık ifadeleri için daha net formatlar belirlenmesi yer alıyordu. Ancak bu öneriler bugüne kadar askıda kaldı. Yönetim, FDA’nın bemotrizinol kararının “Amerika’yı Yeniden Sağlıklı Yapalım” strateji raporunun öncelikleriyle uyumlu olduğunu belirtti.