ABD HÜKÜMETİNİN İNTEL YATIRIMI
ABD hükümeti, Intel şirketinde yüzde 9,9 hisse satın aldı. Beyaz Saray, bu adımı “kritik teknoloji güvenliği” olarak tanımladı. Wall Street Journal ise durumu daha detaylı inceledi. Tarihte, hükümetin özel şirketlere doğrudan sermaye yatırımı yapması nadir görülse de, önceki kriz dönemlerinde istisnalar olmuştu. Özellikle 2008 finansal krizi sırasında, bankalar ve otomotiv devlerine devlet desteği sağlanmıştı. RAND analisti Jimmy Goodrich, “Çip üretme kapasitesi ulusal güvenlik kadar geçim meselesidir” ifadesiyle Intel’e yapılan müdahaleyi bu açıdan yorumladı.
TRUMP’IN AÇIKLAMALARI
Donald Trump, Oval Ofis’te gerçekleştirdiği bir basın toplantısında, Intel’in yüzde 9,9 hissesinin devlete devredildiğini duyurdu. Trump’ın sosyal medya paylaşımı ise dikkat çekti: “INTEL İÇİN SIFIR ÖDEDİM, DEĞERİ YAKLAŞIK 11 MİLYAR DOLAR.” Yetkililer, Intel modelinin savunma sanayisi de dahil olmak üzere diğer sektörlere uygulanabileceğini belirtti. Ticaret Bakanı Howard Lutnick, “Lockheed Martin gibi savunma devleri de sıradaki aday olabilir” dedi. Ancak bu adımın amacı hala netlik kazanmıyor. Bu durum, Çin ile rekabet mi yoksa devletin özel sektörden değer “sıkıştırması” mı olduğuna dair soruları beraberinde getiriyor.
INTEL’İN KRİZİ CONTİNUETİ
Intel, kişisel bilgisayar dönemine katkıda bulunsa da, mobil çipler ve yapay zeka odaklı GPU’larda geri kaldı. Üretim üstünlüğünü Tayvanlı TSMC’ye kaptıran şirket, Biden yönetimi tarafından CHIPS Yasası kapsamında 11 milyar dolar hibe ve savunma sözleşmeleri ile desteklendi. Ancak şirket, yeni müşteri bulma konusunda zorlanıyor ve Ohio’da planlanan 28 milyar dolarlık fabrika yatırımını 2025’ten 2030’a ertelemek zorunda kaldı.
YATIRIM YERİNE VERGİ GİBİ
Wall Street Journal’in haberine göre, Trump yönetimiyle yapılan anlaşma, Intel’e yeni finansman sağlamıyor. Şirketin, kalan 9 milyar dolarlık hibe alabilmesi için ABD’ye yüzde 9,9 hisse devretmesi gerekiyordu. Uzmanlar, bunu hibeden ziyade “dolaylı bir vergi” olarak tanımlıyor. Ayrıca, Intel, daha önce CHIPS fonları için verdiği üretim taahhütlerinden de muaf tutuldu.
ÇİN MODELİNE YAKLAŞIYOR MU?
Washington’un Intel hissesi, piyasalarda “devlet artık hisse değerini korumak zorunda kalacak” beklentisini doğurdu. Yatırımcılar, hükümetin Nvidia ve Apple gibi teknoloji devlerini, Intel’den çip almaya yönlendirebileceğini düşünüyor. UBS analizi, “ABD hükümeti, şirketleri Intel’in döküm hizmetlerini kullanmaya zorlayabilir” şeklinde yorum yaptı. Bu durum, bazı uzmanlara göre Çin tarzı devlet kapitalizmine kayış olarak değerlendiriliyor. Zira Çin’de hükümet, stratejik şirketleri korumak amacıyla firmalara tedarikçi seçiminde yönlendirici olabiliyor.
INTEL İÇİN SON ŞANS MI?
Bernstein analisti Stacy Rasgon, Intel’in durumunu şu şekilde özetliyor: “Intel, ileri teknoloji çipleri yüksek hacimde, uygun maliyetle ve standartlara uygun bir şekilde üretebilirse, müşteri kuyruğu kapısında oluşur. Ama başaramazsa, devlet baskısı da işe yaramaz.”