Amerika Birleşik Devletleri’nde büyüyen Brooke Black, hayatı boyunca çatal ve bıçağı aynı anda kullanmayı hiç öğrenmedi. Ancak 2020 yılında Danimarka’ya taşındığında, yemek alışkanlıklarının Avrupalılardan ne kadar farklı olduğunu fark etti. Black, ailesinin evde yemek masasına sadece çatal koyduğunu, bıçağın yalnızca biftek gibi kesilmesi gereken yiyeceklerde kullanıldığını söylüyor. Danimarka’da kayınvalidesinin evinde yemek yerken çatalı sağ elinde tutması ve bıçağı neredeyse hiç kullanmaması nedeniyle aile üyeleri tarafından sürekli eleştirildiğini belirten Black, zamanla toplum içinde Kıta Avrupası usulü yemek yemeye adapte oldu.
AMERİKAN VE AVRUPA YEMEK KÜLTÜRÜ ARASINDAKİ FARKLAR
İki kıta arasındaki çatal bıçak kullanma alışkanlıkları birbirinden oldukça farklı. Avrupa’da yaygın olan Kıta Avrupası usulünde çatal ve bıçak aynı anda kullanılırken, çatal sol elde, bıçak ise sağ elde tutuluyor. Amerikan usulünde ise önce bıçakla kesme işlemi yapılıyor, ardından bıçak kenara bırakılarak çatal sağ ele alınıyor. İşletme görgü kuralları uzmanı Jacqueline Whitmore, Amerikan usulünü “zigzag stili” olarak tanımlıyor ve bu yöntemin daha zahmetli olduğunu ifade ediyor.
İNGİLİZ YEMEK STİLİ DE FARKLI
İngiltere’nin yemek kültürü de Kıta Avrupası’ndan farklılık gösteriyor. İngiliz görgü kuralları uzmanı William Hanson, İngiliz ve Kıta Avrupası stillerinin sık sık karıştırıldığını belirtiyor. Hanson’a göre, resmi ortamlarda çatalın uçları asla yukarı bakmamalı. Ancak risotto gibi bıçak gerektirmeyen yemeklerde bu kural esnetilebiliyor.
HANGİ STİL TERCİH EDİLMELİ?
Emily Post Enstitüsü eş başkanı Lizzie Post, iş seyahatleri gibi resmi durumlarda bulunulan ülkenin yemek kültürüne uyum sağlamanın saygı göstergesi olduğunu söylüyor. Post, kişisel tercihlerin de önemli olduğunu vurgularken, “En rahat ettiğiniz şekilde yemek yiyin” önerisinde bulunuyor.
ÇATAL BIÇAK TUTUŞUNDA DOĞRU TEKNİKLER
Görgü kuralları uzmanlarına göre, çatal ve bıçağın doğru tutulması, hangi stilin kullanıldığından daha önemli. Çatalın sapı avuç içine yerleştirilirken işaret parmağı çatalın ön kısmında durmalı. Bıçakta ise işaret parmağı bıçak ve sapın birleştiği noktada olmalı. Yanlış tutuş, örneğin çatalı yumruk gibi sıkmak, asla kabul edilebilir değil.
YEMEK SONU VE ARA POZİSYONLARI
Yemek sırasında çatal ve bıçağın tabakta bırakılma şekli de stile göre değişiyor. Amerikan usulünde mola vermek için bıçak tabağın sağ üst kenarına, çatal ise 4 yönünde duracak şekilde yerleştiriliyor. Kıta Avrupası ve İngiliz usulünde ise çatal ve bıçak tabağın ortasında çapraz şekilde konumlandırılıyor.
TARİHSEL ARKA PLAN
Yemek kültürlerindeki bu farklılıkların kökeni tam olarak bilinmemekle birlikte, çatalın kullanımı 16. yüzyılda İtalya’da yaygınlaşmaya başladı. Amerika Birleşik Devletleri’nde ise çatalın yemek masalarında yer bulması 19. yüzyılın ortalarını buldu. Michigan Üniversitesi tarih profesörü Helen Zoe Veit, 19. yüzyılda Amerikalıların görgü kuralları konusunda güvensizlik yaşadığını ve kendi kültürlerini oluşturmaya çalıştıklarını belirtiyor.
UZMANLARDAN ÖNEMLİ TAVSİYELER
Debrett’s direktörü Hugo Strachwitz, yabancı bir kültürde yemek yerken karşılaşılabilecek zorlukların normal olduğunu söylüyor. Strachwitz, “Nazik, kibar ve hakim kültüre saygılı olun. Bilmediğiniz bir şeyle karşılaşırsanız kibarca sorun” tavsiyesinde bulunuyor. Hanson ise en önemli kuralın çatal bıçağı doğru tutmak ve herkes yemeğini aldıktan sonra yemeye başlamak olduğunu vurguluyor.