NAATO ZİRVESİ BAŞLADI
Hollanda’nın Lahey şehrinde 24-25 Haziran 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen NATO Zirvesi, dünya çapında önemli olayların gölgesinde açılış yaptı. İran’ın Katar’daki ABD üssüne yönelik füze saldırısı sonrasında, İsrail ile yapılan “sınırlı” ateşkes ve Rusya’nın Ukrayna’daki işgalinin dördüncü yılını yaklaşması, zirveyi Soğuk Savaş sonrasının en kritik toplantılarından biri haline getiriyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin liderliğinde bir araya gelen ittifak, savunma harcamalarında ve Avrupa’nın güvenlik yapısında önemli değişiklikler yapma çabalarıyla yüksek tansiyon altında bir sınavdan geçiyor.
RUSYA’NIN AGRESİF TUTUMU VURGULANIYOR
Rusya’nın Ukrayna’daki işgaline dair olumsuz gelişmeler, zirvenin arka planında etkisini hissettiriyor. Askeri uzmanlar, bugünkü toplantıyı Soğuk Savaş döneminden bu yana en kritik meselelerden biri olarak görüyor. NATO Genel Sekreteri Rutte, bu zirvenin verimli geçmesi için maksimum çaba sarf ediyor. Zirve boyunca dikkat çeken konulardan biri, ikinci kez başkanlık koltuğuna oturan Donald Trump’ın savunma harcaması taahhütleri üzerinde durulması. NATO üyeleri, %5’lik hedefi %3,5 askeri harcamalara, %1,5 ise ilgili yatırımlara ayıracak şekilde yeniden gözden geçirdi. Fakat İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’in bu hedefi onaylamaması, ittifakta iç tartışmaları tetikledi.
TRUMP’IN KATILIMI BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR
Zirveye kimin katılacağı konusunda belirsizlik hâkim. Trump’ın Avrupa’daki Amerikan askeri varlığı hakkında yaptığı söylemler, zirveyi kritik duruma getiriyor. Avrupalı liderler, Trump’ı ABD askerlerini geri çekmemesi yönünde ikna etmeye çalışacak. Fakat son günlerde İran’a yönelik gerçekleştirilen Amerikan saldırıları nedeniyle, Trump’ın katılımı henüz kesinleşmiş değil. Diplomatlardan biri, “Trump’ın yokluğu Avrupa’nın zayıflığını göstermiş olurdu,” diyerek durumu özetliyor.
SAVUNMA BÜTÇELERİ KONUSUNDA TARTIŞMALAR
Zirvede diğer bir tartışma konusu ise, Avrupa ülkelerinin savunma bütçelerini hızla artırma konusundaki zorluklar. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, 2035 yılı itibarıyla GSYİH’nin %5’ini savunmaya ayırma sözü verirken, Slovakya gibi bazı ülkeler kendi bütçelerine ilişkin bağımsız karar alma hakkını saklı tutuyor. Bu durum, Trump’a zirveden çekilme gerekçesi sağlama fırsatı sunabilir.
ERDOĞAN’IN KATILIMI VE BELİRSİZLİKLER
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katılacağı zirvede, ABD’nin Rusya’yı NATO’ya yönelik en büyük tehdit olarak nitelendiren ortak bir bildiriyi imzalayıp imzalamayacağı hâlâ belirsiz. Trump’ın geçmişte Moskova’ya yönelik izlediği yumuşak tutum, bu süreci karmaşıklaştırıyor. Avrupa’nın uzun süredir savunma konularında ABD’ye bağımlı olduğu biliniyor. Kıta üzerinde henüz entegre olmayan 178 farklı silah sistemi bulunuyor ve bu durum verimlilik sorunlarını da gündeme getiriyor.
GARANTİSİZLİK ORTAMINDA STRATEJİK OYUN
Eski ABD NATO Büyükelçisi Julianne Smith, “Trump varken hiçbir şey garanti değil,” şeklinde yorumda bulunuyor. Washington’un, askeri harcamalara dair yeni politikalar geliştireceği konuşulurken, Doğu Avrupa’da bulunan 20 bin Amerikan askerinin durumu da merak konusu. Dolayısıyla, Avrupa ülkeleri ABD’nin ittifakta kalmasını sağlamak amacıyla milyarlarca dolarlık taahhütlere girmeye çalışıyor. Yeni vergilerin ya da sosyal harcamalardan kesintilerin yapılmasıyla bu kaynakların bulunması bekleniyor. NATO’nun bu zirvesi, askeri stratejinin yanı sıra politik dayanıklılığın da bir testi olacak ve sonuçlar büyük ölçüde Trump’ın tavrına bağlı kalacak.