Bilim insanlarına göre, Etiyopya’nın derinliklerinde, Dünya’nın yüzeyinin altından gelen “kalp atışı” gibi bir titreşim, Afrika kıtasını yavaş yavaş ikiye ayırıyor. Bu süreç sonunda altı Afrika ülkesine yeni bir kıyı şeridi kazandıracak bir okyanus oluşacak. Ancak bunun gerçekleşmesi milyonlarca yıl alacak. Southampton Üniversitesi’nden yer bilimcilerin öncülüğünde bir uluslararası araştırma ekibi, Dünya’nın derinliklerinden gelen erimiş manto kayasının ritmik yükselişlerini tespit etti. Bu sıcak kayaçlar, Afrika’nın altından yüzeye doğru kabarıyor ve Etiyopya’nın Afar bölgesinden başlayarak kıtayı yavaş yavaş parçalıyor.
ÜÇ FAY HATTININ KESİŞİM NOKTASI
Afar bölgesi, Dünya üzerindeki üç tektonik fayın kesiştiği nadir yerlerden biridir: Etiyopya Ana Rift Vadisi, Kızıldeniz Fayı ve Aden Körfezi Fayı. Bilim insanları, daha önce Afrika plakalarının sadece birbirinden uzaklaştığını düşünüyordu. Ancak mayıs ayında yayınlanan bir çalışma, bu ayrılmanın arkasında yer altındaki yoğun volkanik faaliyetlerin etkili olabileceğini gösterdi. Yeni araştırma ise bu süreci daha ayrıntılı bir şekilde ele alıyor. Bilimsel dergi Nature Geoscience’ta yayınlanan çalışmaya göre, Afar’ın altındaki manto sabit değil; adeta bir kalp gibi atıyor ve bu atımlar, üzerindeki tektonik plakaya sürekli baskı yapıyor. Bu baskı, plakayı kırarak kıtanın bölünmesine ve yeni bir okyanusun oluşmasına neden olacak.
ARAŞTIRMADAN ÖNEMLİ BULGULAR
Araştırmanın başyazarı Dr. Emma Watts, “Afar’ın altındaki manto ne homojen ne de hareketsiz. Ritmik atıyor ve bu atımlar, kendine özgü kimyasal izler taşıyor” diye belirtti. Araştırmacılar, Afar bölgesi ve Etiyopya Ana Rift Vadisi boyunca 130’dan fazla volkanik kaya örneği toplayarak derin yer yapısını açığa çıkardı. Çalışmanın bir diğer yazarı Dr. Derek Keir, bu bulguların volkanlar, depremler ve kıtasal ayrılma süreçlerine dair bilimsel anlayış üzerinde “derin etkiler” yarattığını ifade etti: “Bu çalışma, derin manto yükselmelerinin tektonik plakaların altında hareket edebileceğini ve volkanik faaliyetlerin en ince noktalarda yoğunlaşmasını sağlayabileceğini gösteriyor.”
YENİ KITA VE OKYANUS OLUŞUMU
Afrika Doğu Rift Sistemi (EARS), Dünya’nın en büyük aktif kıtasal yarık sistemi olup, yaklaşık 3 bin 500 kilometrelik bir alan boyunca Afrika kıtasını yırtıyor. Ocak ayında, Kalifornia Üniversitesi’nden Profesör Ken Macdonald, kıtanın beklenenden daha hızlı ayrıldığını belirtmişti. Somali, Etiyopya’nın bazı bölümleri ile Kenya ve Tanzanya’nın bir kısmı yeni bir kıta oluşturacak. Bu kıta, yeni bir okyanus kıyısıyla birlikte mevcut olacak. Macdonald, bölgeye suyun dolmaya devam etmesi durumunda, oluşacak yeni okyanusun Atlantik Okyanusu kadar derin olabileceğini de kaydetti. Ancak her ne kadar çatlaklar görülmeye başlasa da, kıtanın tamamen ayrılması ve yeni okyanusun oluşması birkaç milyon yıl alacak.