TÜRKİYE’DE DEPREM RİSKİ VE HAYATİ ÖNEMİ
Türkiye, depremlerin sık şekilde meydana geldiği bir coğrafyada bulunmaktadır. Yeditepe Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Oğuz Bayat, özellikle afet sonrası “altın saatler” olarak adlandırılan ilk 72 saatin son derece önemli olduğunu vurgulayarak şu uyarıyı yapıyor: “Arama-kurtarma çalışmalarının hızı ve etkinliği, kurtarılan hayatların sayısını doğrudan etkiliyor. Ancak afet anlarında kablosuz iletişim altyapısı, trafik yoğunluğu ve baz istasyonlarının kapasite sınırları nedeniyle yetersiz kalabiliyor.”
YENİ TEKNOLOJİLERİN ROLÜ
Prof. Dr. Oğuz Bayat, bu sorunun üstesinden gelmek için yapay zekâ destekli ağ yönetimi ve 5G/6G iletişim teknolojilerinin önemine değinerek şu ifadeleri kullanıyor: “5G/6G’nin ultra güvenilir düşük gecikmeli iletişim (URLLC) özelliği, yapay zeka ile desteklendiğinde ve hassas konum tespitiyle birleştirildiğinde, afet bölgelerinde iletişim çok daha hızlı ve güvenilir bir şekilde sağlanabilir. Yeni teknolojiler sayesinde, operatörler ağ alan trafik kapasitesini 4G teknolojilerine kıyasla 100 kata kadar artırabilir.”
Ayrıca, ağ planlamasında kullanılabilecek ağ dilimleme (network slicing), yapay zeka destekli dinamik trafik çizelgeleme ve akıllı anten teknolojileriyle, bölgeye özel ihtiyaçlara dinamik şekilde yanıt verebilecek ağlar oluşturulabiliyor. “Dikey uygulama” olarak adlandırılan yapay zeka ağ araçlarıyla meydana gelen değişimlere otonom olarak müdahale edilip ağ kalitesi artırılabiliyor.
DÜNYADA ÖRNEKLERİ
“1-10 milisaniye seviyelerinde gecikme süreleri sayesinde, drone ve robotlar büyük hücre ağları üzerinden grup halinde yönetilebiliyor. Böylece, arama-kurtarma operasyonlarında bu araçlar çok daha etkin kullanılabiliyor ve enkaz altındaki kişilerin tespiti anlık olarak sağlanabiliyor.”
Japonya, Güney Kore, Çin, ABD ve Avrupa’da yapılan pilot çalışmalar, bu teknolojilerin afet yönetiminde nasıl etkin bir şekilde kullanıldığını gösteriyor. Gelecek için daha akıllı, hızlı ve etkili bir afet yönetimi, teknolojik çözümlerle destekleniyor. 5G/6G tabanlı acil iletişim merkezleri, iletişim hatlarının çökme riskini en aza indirerek, toplumun kriz anlarındaki direncini artırıyor. Dünyadaki örnekler, 5G/6G teknolojileri ve yapay zekanın, afet anlarında en büyük yardımcılarımızdan biri olacağını ortaya koyuyor.