TRUMP’IN SUUDİ ARABİSTAN AÇIKLAMALARI VE YAPTIRIMLAR
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Ortadoğu turu kapsamında gittiği Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da Suriye’ye yönelik yaptırımları kaldıracaklarını duyurdu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’la telefonda görüştüklerini hatırlatan Trump, “Türkiye’nin lideri Erdoğan’ın geçtiğimiz günlerde benzer talebi oldu. Orta Doğu’daki diğer saygın arkadaşlarım da bunu söyledi, Suriye’deki yaptırımları kaldıracağız” ifadesini kullandı. Bu açılamanın ardından, Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanlığı, Trump’ın duyurduğu yaptırımların kaldırılması planı doğrultusunda Suriye’ye yönelik Genel Lisans 25’i (GL 25) hayata geçirdi.
HAZİNE BAKANLIĞI’NDAN AYRINTILI AÇIKLAMALAR
Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından yayımlanan bu lisans, Suriye Yaptırımları Yönetmeliği kapsamındaki yasaklı işlemleri büyük ölçüde serbest bırakarak, ülkeye yönelik yaptırımları fiili olarak kaldırdı. Hazine Bakanı Scott Bessent, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Başkan Trump’ın söz verdiği gibi, Hazine ve Dışişleri Bakanlıkları Suriye’ye yeni yatırımları teşvik eden adımları uygulamaya başladı. Suriye’nin barış, istikrar ve refah yolunda ilerlemesini umuyoruz” dedi.
SEZAR YASASINDA MUAFİYET
GL 25’in yürürlüğe girmesiyle birlikte ABD Dışişleri Bakanlığı, 2020 yılında yürürlüğe giren Sezar Suriye Sivil Koruma Yasası (Sezar Yasası) çerçevesinde bir muafiyet yayımladı. Bu muafiyet, ABD’nin müttefiklerinin ve bölge ülkelerinin Suriye ile yeni işbirliği imkanlarını değerlendirmelerini sağlamayı amaçlıyor. Söz konusu düzenleme ile Suriye ekonomisinin tüm sektörlerinde faaliyetler serbest bırakılırken, ülkeye yeni yatırımların önü açıldı. Ayrıca, Suriye’ye finansal ve teknik hizmetlerin sağlanması, petrol ile ilgili işlemler ve Suriye’nin yeni hükümetiyle ticari işbirliklerine izin verildi.
HAMLELERİN YENİ SÜRECİ
GL 25, eski Beşar Esad rejimine ve insan hakları ihlalleriyle ilişkilendirilen kişi ve gruplara herhangi bir rahatlama sağlamazken, Rusya, İran ve Kuzey Kore gibi Esad rejiminin geçmişteki destekçilerine yönelik işlemler bu lisans kapsamında dışarıda bırakıldı. Hazine Bakanlığı, GL 25’in Suriye’nin finans sistemi, altyapısı ve genel ekonomik yapısını yeniden inşa etmeyi hedeflediklerini ifade etti. Ayrıca, Suriye Ticaret Bankası için ABD finans kuruluşlarına muhabir hesap açma izni verildiği belirtildi.
YENİ BİR SAYFA AÇILDIĞI VURGUSU
Hazine Bakanlığı, Esad rejiminin kendi halkına uyguladığı şiddetin sona erdiğini belirterek, “Suriye halkı için yeni bir sayfa açılıyor” açıklamasında bulundu. ABD, Suriye’nin dini ve etnik azınlıkların korunmasını, terör gruplarına geçit vermeyen, istikrarlı ve birleşik bir ülke olmasını destekleyeceğini vurguladı. Ayrıca, ABD yönetimi, sahadaki gelişmeleri ve yeni hükümetin eylemlerini yakından izlemeye devam edeceğini duyurdu.
ULUSLARARASI YAPTIRIMLARIN TARİHSEL ARKA PLANI
ABD’nin Suriye’ye yönelik yaptırımları, Aralık 1979’da ülkenin “teröre destek veren devlet” olarak ilan edilmesiyle başladı. Bu durum, savunma ihracatı ve satış yasakları, sivil ve askeri ürünlerin ihracatına yönelik belirli kontroller ve çeşitli finansal kısıtlamaları beraberinde getirdi. 2011’deki iç savaşın ardından yaptırımlar çok daha kapsamlı hale geldi ve Esad rejimine gelir sağlayan enerji ile finans sektörlerine yönelik yasaklar getirildi. 2019’da Donald Trump tarafından imzalanan Sezar Yasası, bu yaptırımları daha da genişletti.
AB’DEN YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI YÖNÜNDE ADIM
Suriye’ye uygulanan yaptırımlara dair son karar, Brüksel’de düzenlenen AB Dışişleri Bakanları toplantısında alındı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Suriye’ye yönelik yaptırımların kaldırılmasına karar verildiğini bildirdi. Kallas, “Bugün Suriye’ye uyguladığımız ekonomik yaptırımları kaldırma kararı aldık” dedi. Yeni adımla birlikte AB, üye ülkelerin Suriye’nin bakanlıklarına yeniden yapılanma, kapasite geliştirme, terörle mücadele ve göç konularında işbirliği için fon sağlamalarına izin vermesi bekleniyor.